2016.09.25

Gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs

Auteur: Anton Horeweg
Titel: Gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs
Een praktisch handboek
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Houten
Jaar: 2015
Pagina's: 318
ISBN-13: 978-94-014-3218-4
Prijs: € 29,99

gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs - een praktisch handboekEen laagdrempelig en praktisch boek over gedragsproblemen voor leerkrachten. Zo kunnen we het boek van Anton Horeweg het beste omschrijven. Voeg daaraan toe dat Kees van Overveld, de Nederlands specialist in verband met gedragsproblemen (Zie Groepsplan gedrag en Groepsplan gedrag in het Voortgezet Onderwijs) er zich toe leende om het voorwoord te schrijven en je weet dat het hier gaat om een boek dat de moeite meer dan waard is.

Het boek begint met een algemeen hoofdstuk. Hierin wordt er eerst en vooral een onderscheid gemaakt tussen een gedragsprobleem en gedragsstoornis. Vanuit de visie dat een gedragsprobleem een interactieprobleem is tussen het kind en zijn omgeving wordt er ook stilgestaan bij de rol van de leerkracht en andere preventieve maatregelen. Tot slot beschrijft de auteur wat je kunt doen als er dan toch gedragsproblemen voorkomen.

In de volgende hoofdstukken komt er telkens een specifiek probleemgebied aan bod. Elk probleemgebied wordt verkend vanuit dezelfde gemeenschappelijke vragen telkens aangevuld met andere probleem specifieke informatie. Zo ontstaat er een goed onderbouwd en praktisch beeld van het probleem in kwestie. De probleemgebieden die aan bod komen zijn de volgende:

  • Adhd;
  • Add;
  • Autismespectrumstoornissen;
  • Disruptieve stoornissen;
  • Hechtingsproblemen;
  • Probleemgedrag met een speciale oorzaak;
  • Angststoornissen en depressie bij kinderen;
  • Faalangst;
  • Syndroom van Gilles de la Tourette;
  • Dcd;
  • Nld;
  • Hoogbegaafdheid en probleemgedrag;
  • Agressie;
  • Pestgedrag;
  • Executieve functies.

Het is daarbij telkens weer heel interessant om te lezen welke impact dit probleem heeft op het leren van de leerling en wat je als leerkracht concreet in jouw klas kunt doen.

Inhoudelijk heel sterk onderbouwd (zie de uitgebreide literatuurlijst die in het boek is opgenomen), komt dit boek heel ruim tegemoet aan de leerkracht met een grote behoefte aan praktische en direct toepasbare informatie.

afdrukken

Essentiële luistervaardigheden voor docenten

Auteur: Nick Luxmoore
Titel: Essentiële luistervaardigheden voor docenten
Wat te zeggen als je niet meer weet wat je moet zeggen
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Houten
Jaar: 2015
Pagina's: 104
ISBN-13: 978-94-014-2610-7
Prijs: € 19,99

essentiële luistervaardigheden voor docenten - wat te zeggen als je niet weet wat je moet zeggenWie bij het lezen van de titel van dit boek spontaan zegt ‘Weer een boek over luisteren’, heeft het deze keer mis. Het boek Essentiële luistervaardigheden voor docenten van Nick Luxmoore is allesbehalve nog maar eens een boek over dit veelbeschreven thema. Het wil onderwijsmensen, jong én oud, doen nadenken over hun manier van luisteren en het belang ervan voor een veilig schoolklimaat. En hiermee is meteen duidelijk waarom dit boek is opgenomen in de reeks De inspirerende leraar van LannooCampus. Met de boeken in deze reeks wil deze uitgeverij toegankelijke en direct toepasbare kennis bieden aan (toekomstige) leerkrachten, docenten, intern begeleiders en zorgcoördinatoren in het (speciaal) basis- en voortgezet onderwijs. Ze zijn stuk voor stuk geschreven door ervaren onderwijsprofessionals met als doel collega’s in het onderwijs te inspireren en te ondersteunen bij het uitoefenen van hun vak.

In essentie gaat dit boek over wat je moet zeggen als je niet meer weet wat je moet zeggen en over hoe je moet luisteren terwijl er nooit tijd genoeg is. Het gaat in se over het opbouwen van relationeel vertrouwen omdat men intussen weet dat de leerprestaties van leerlingen sterk worden beïnvloed door het schoolklimaat enerzijds en de kwaliteit van de onderlinge verhoudingen anderzijds (lees er het boek Trust in Schools van Bryk & Schneider maar eens op na). De vaardigheid van het luisteren wordt hier gepresenteerd als een attitude, een grondhouding waardoor de andere het gevoel heeft niet alleen beluisterd, maar ook echt gehoord te worden. Of zoals Luxmoore het verwoordt:

Wanneer mensen zich niet gehoord voelen, brengen ze hun gevoelens naar buiten om gehoord te worden en hun gedrag heeft dan vaak vervelende gevolgen. (…) Zich begrepen voelen is een van de krachtigste aanleidingen voor mensen om te veranderen.

En dat geldt niet alleen voor de leerlingen, maar ook voor de ouders en het volledige schoolteam.

Na een korte inleiding krijg je een eerste deel waarin de auteur ingaat op heel wat zaken die men zich als luisteraar kan afvragen. Enkele van die vragen zijn:

  • Wat als ik niet de juiste persoon ben om te helpen?
  • Wat als ik zelf overstuur raak?
  • Moet ik over mijn eigen ervaringen praten?
  • Wat als iemand niet wil praten?
  • Wat als ze zich erg aan ons vastklampen?

Luxmoore geeft op al deze vragen zeer concrete antwoorden maar doet de lezer ook nadenken over zichzelf. Dit maakt het allemaal minder vrijblijvend: er worden geen pasklare trucjes aangeboden. De lezer moet stilstaan bij het hoe en het waarom van wat hij doet.

In het tweede grote deel gaat Luxmoore dieper in op het luisteren in heel specifieke situaties. Het gaat dan over hulp bieden in situaties zoals de volgende:

  • Mensen helpen die worstelen met familierelaties;
  • Mensen helpen die praten over zelfmoord;
  • Mensen helpen die worden gepest;
  • Mensen die zichzelf willen beschadigen;
  • Mensen helpen die het allemaal niets kan schelen.

In het voorlaatste deel gaat Luxmoore dieper in op moeilijke en onvermijdelijke gesprekken met leerlingen, ouders en collega’s en hoe je die kunt ontmijnen. In het laatste deel gaat hij dieper in op de zelfzorg van de luisteraar.

Dit boek leest als een trein, niet alleen door de rechtstreekse aanspreekvorm die gebruikt wordt maar ook door de grote herkenbaarheid van elk onderwerp dat aangesneden wordt.

Warm aanbevolen!

afdrukken

17:01 Gepost door Lieven Coppens in LannooCampus | Permalink | Tags: automutilatie, depressie, luisteren, luistervaardigheden, methodiek, zelfbeeld, zelfbeschadiging, zelfdoding, zelfverwonding, zingeving | |

2016.09.18

Betrokkenheid!

Auteur: Robert J. Marzano & Debra J. Pickering met Tammy Heflebower
Titel: Betrokkenheid!
De sleutel tot beter leren - 16 strategieën voor in de klas
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Rotterdam
Jaar: 2016
Pagina's: 180
ISBN-13: 978-94-6118-222-7
Prijs: € 59,-

betrokkenheid.pngIn Vlaanderen en Nederland is het begrip betrokkenheid al langer bekend door het werk van Ferre Laevers. Met het nieuwe boek van Marzano krijgt dit begrip een heel andere en veel diepere betekenis. In dit studie-, reflectie- en doe-boek vertaalt hij de wetenschappelijke inzichten over de betrokkenheid van leerlingen naar een heus actieplan voor al even betrokken leerkrachten.

Het uitgangspunt van dit boek is dat betrokkenheid al heel lang gezien wordt als de basis voor effectief leren, maar dat het heel moeilijk is om het begrip eenduidig te definiëren. Zonder diep in te gaan op de verschillende wetenschappelijke theorieën over betrokkenheid – het boek is immers geschreven voor leerkrachten – presenteert Marzano een coherent model dat opgehangen wordt aan vier basisvragen:

  • Emoties: Hoe voel ik me?
  • Interesse: Ben ik geïnteresseerd?
  • Relevantie: Is dit belangrijk?
  • Doeltreffendheid: Kan ik dit?

In het eerste hoofdstuk van dit boek worden elk van deze vragen uitgewerkt en op een voor leerkrachten herkenbare manier wetenschappelijk onderbouwd: geen zware theorie dus, wel een essentiële inhoudelijke duiding. Meteen is dan ook het raamwerk van Marzano’s model gegeven. Hierin staan twee begrippen centraal die eenduidig gedefinieerd worden: aandacht en betrokkenheid. Ik citeer

We definiëren aandacht als een positieve reactie op de eerste twee vragen (‘Hoe voel ik me?’ en ‘Ben ik geïnteresseerd?’). Deze vragen gaan erover of informatie van de buitenwereld in het werkgeheugen komt. Als die informatie het werkgeheugen niet haalt, is de persoon in kwestie zich niet bewust van die informatie. Als leerlingen negatieve emoties hebben of weinig energie, zullen ze niet erg gemakkelijk nieuwe informatie zetten in hun werkgeheugen. Ook zal, als de informatie niet interessant is, het werkgeheugen niet verwerken.

We definiëren betrokkenheid als een positieve reactie op de derde en vierde vraag (‘Is dit belangrijk?’ en ‘Kan ik dit’?). De antwoorden op beide vragen zijn van invloed op de duur die de informatie in het werkgeheugen blijft. Als de informatie niet belangrijk wordt gevonden, zal het werkgeheugen het niet lang vasthouden. Als leerlingen niet geloven dat ze de vrijwillige of verplichte taken die behoren bij de informatie kunnen uitvoeren, zal het brein de informatie afwijzen.

In de hoofdstukken twee, drie, vier en vijf van dit boek gaat Marzano dieper in op elk van de vier vragen. In deze hoofdstukken presenteert hij telkens een aantal strategieën die leerkrachten kunnen gebruiken in de klas om de leerlingen te helpen een antwoord te vinden op de desbetreffende vraag. Maar er is meer: hij doet de leerkracht ook reflecteren over zichzelf, over zijn leerkracht-zijn aan de hand van zelfbeoordelingsschalen. Daarenboven krijgt de lezer geregeld oefeningen voorgeschoteld die hem dwingen om onmiddellijk met de inhoud aan de slag te gaan. Het zesde hoofdstuk ordent deze strategieën in drie categorieën:

  • Dagelijkse strategieën;
  • Strategieën voor het juiste moment;
  • Uitgebreide strategieën die verdergaan dan de gebruikelijke structuur van de klas.

Van elke strategie is aangegeven hoe deze zo goed mogelijk gebruikt kan worden en met welke concrete vragen leerkrachten zich kunnen voorbereiden om echte betrokkenheid te laten ontstaan.

Een boek dat je niet vrijblijvend kunt lezen.

afdrukken

12:03 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: aandacht, betrokkenheid, evidence-based, onderwijsstrategie | |

Handboek jeugdhulpverlening

Auteur: Hans Grietens, Johan Vanderfaeillie & Bea Maes (red.)
Titel: Handboek jeugdhulpverlening
Deel 1: Een orthopedagogisch perspectief op kinderen en jongeren met problemen
Deel 2: Nieuwe ontwikkelingen in het zorgveld
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven|Den Haag
Jaar: Deel 1: 2014
Deel 2: 2015
Pagina's: Deel 1: 418
Deel 2: 352
ISBN-13: Deel 1: 978-90-334-9794-0
Deel 2: 978-90-334-9854-1
Prijs: Deel 1: € 37,50
Deel 2: € 37,50


handboek jeugdhulpverleningHet afgelopen decennium is er in Vlaanderen heel wat veranderd op het vlak van de jeugdhulpverlening. Enkele nieuwe processen zoals de intersectorale en interdisciplinaire samenwerking deden hun intrede. Dit heeft zijn sporen nagelaten. Of zoals je kunt lezen op de achterflap van het eerste deel:

In een context van toenemende intersectorale en interdisciplinaire samenwerking stellen de auteurs bij diverse beroepsgroepen (o.a. orthopedagogen, psychologen, maatschappelijk werkers, opvoeders en contextbegeleiders, artsen, sociaal verpleegkundigen, onderwijskundigen, leerkrachten) de nood vast aan een boek dat op een snelle en bevattelijke manier informatie biedt over de problemen die bij kinderen en jongeren voorkomen en dat inzicht geeft in de pedagogische vragen die deze problemen met zich meebrengen voor ouders, leerkrachten en beroepsopvoeders.

In het eerste deel van dit handboek willen de auteurs hieraan tegemoetkomen. Ze schetsen een orthopedagogisch perspectief op kinderen en jongeren met een of meer van de volgende problemen:

  • Gedrags- en emotionele problemen;
  • Leerstoornissen;
  • Verstandelijke beperking;
  • Autismespectrumstoornis;
  • Auditieve beperking;
  • Visuele beperking;
  • Fysieke beperking;
  • Ziekte;
  • Delinquentie;
  • Mishandeling en verwaarlozing;
  • Vluchtelingenkinderen en -jongeren.

Het orthopedagogisch perspectief van elk van deze doelgroepen worden geschetst door specialisten ter zake. Hierdoor krijgt dit deel een hoge intrinsieke waarde. Niet in het minst omdat hen door de redactie geen vast keurslijf werd opgedrongen dat alleen maar verarmend zou werken: elke auteur mocht vanuit zijn eigen visie en achtergrond de aan hem toevertrouwde doelgroep beschrijven.

In het tweede deel van dit handboek brengen de auteurs de actuele organisatie van de jeugdhulpverlening in kaart. Het boek is dan ook te lezen als een wegwijzer doorheen het Vlaamse doolhof van voorzieningen waarin niet alleen de ouders, maar soms ook de hulpverleners zelf, verloren lopen. Nadat in het eerste hoofdstuk van dit boek uitgebreid stil werd gestaan bij het concept en de inhoud van de Integrale Jeugdhulp, komen eerst de verschillende sectoren aan bod:

  • Opvoedingsondersteuning vanuit Kind en Gezin;
  • Centra voor leerlingenbegeleiding;
  • Onderwijs aan kinderen met specifieke noden;
  • Jeugdhulpverlening in de gezondheidszorg;
  • De bijzondere jeugdbijstand;
  • Kinderen en jongeren met een handicap

In de laatste twee hoofdstukken wordt er verder nog stilgestaan bij twee belangrijke thema’s: de interculturalisering in de jeugdhulpverlening en de participatie van minderjarigen in, aan en door de jeugdhulp.

Samen vormen deze twee boeken het ideale naslagwerk voor iedereen die een grondig inzicht wil verwerven in de doelgroepen, processen en procedures van de Vlaamse jeugdhulpverlening.

afdrukken

2016.09.11

Knappe Kleuters

Auteur: Fanny Cattenstart, Baukje van Dijk, Marieke Groenewold, Marian Habermehl & Lilian van der Poel (Expertgroep ontwikkelingsvoorsprong)
Titel: Knappe Kleuters
Signaleringsinstrument ontwikkelingsvoorsprong
Uitgeverij: Schoolsupport
Plaats: Utrecht
Jaar: 2014
Pagina's: 144
ISBN-13: -
Prijs: € 149,50

knappe kleuters - signaleringsinstrument ontwikkelingsvoorsprongHoewel in 2014 al uitgegeven, was dit instrument om een ontwikkelingsvoorsprong bij jonge kinderen vroegtijdig op te sporen, toch aan mijn aandacht ontsnapt. Gelukkig was er iemand zo alert om mij hierop te wijzen. Het leek me dan ook meer dan gepast om deze map te bespreken bij het begin van het schooljaar. Vooral een paragraaf uit het theoretische gedeelte zette me hiertoe aan. Ik citeer:

Aan het begin van de basisschool zal een kind zich meestal snel aanpassen aan de groep. Op het eerste gezicht lijkt dit positief. Het kind doet immers netjes mee met de geldende regels en routines. Maar aanpassing waarbij het kind niet meer laat zien wie het zelf is en wat het zelf kan leidt tot een ongezonde situatie. Zo kunnen er problemen ontstaan doordat het kind zich verveelt. Hij bedenkt bijvoorbeeld allerlei spelletjes tijdens kringactiviteiten en verstoort daarmee de les. De negatieve reacties die hij keer op keer krijgt, ontnemen hem alle motivatie om nog mee te doen met de groep.

Dit sluit aan bij mijn persoonlijke overtuiging dat we gelijke onderwijskansen nog te vaak verengen tot de doelgroepen kansarme leerlingen, leerlingen met een mentale beperking, anderstalige nieuwkomers en dergelijke. Nochtans staat bij het gelijke kansenbeleid voorop dat we alle kinderen de kans moeten geven om zich te ontwikkelen volgens hun mogelijkheden. Dus ook de kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong. Het is dan ook heel belangrijk om hen vanuit een preventief en proactief standpunt zo snel mogelijk op te sporen.

En dan begin je deze map te bestuderen en krijg je ineens, zomaar uit nergens, zin om de inhoud ervan in een formule te gieten. En dan kom je na lang wikken en wegen tot het volgende:

formule

De theoretische achtergrond is deze van het model van hoogbegaafdheid van Renzulli en Mönks enerzijds en de visie van Kooijman en Kieboom anderzijds die beiden een model hanteren waarbij de zijnskenmerken van een persoon de belangrijkste factoren zijn die bepalen of iemand hoogbegaafd is. Daarbij is het heel belangrijk om de nuancering die de auteurs maken extra te benadrukken:

Aangezien dit signaleringsinstrument over kleuters gaat, spreken we van het signaleren van een ontwikkelingsvoorsprong. Voor het signaleren is het niet direct van belang of deze kinderen later wel of niet hoogbegaafd blijken te zijn. In de praktijk zien we echter vaak dat dit wel degelijk het geval is.

Het gaat de auteurs dus louter over het opsporen, niet om het voorspellen. Het instrument is bedoeld om de kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong de extra zorg en uitdaging te geven die ze verdienen. De extra aandacht die de auteurs geven aan het onderpresteren, ook bij kleuters, maakt het geheel tot een zeer waardevol instrument.

Net zoals bij andere instrumenten, hebben de auteurs keuzes moeten maken. Sommigen zullen hierover enthousiast zijn, anderen wat minder. Toch staat het boven kijf dat deze keuzes weloverwogen zijn gemaakt om tot een coherent instrument te komen. En dat is hen enorm goed gelukt. Het bestaat uit:

  • Een uitgebreide intakeprocedure waarin er heel veel aandacht is voor de anamneselijst die door de ouders werd ingevuld;
  • Een langere observatieperiode van de gesignaleerde kinderen waarbij ook de ouders betrokken worden;
  • Een voortdurend vergelijken van de gesignaleerde leerling met de andere leerlingen in de eigen groep en het voortdurend terugkoppelen naar het leerlingvolgsysteem en de verschillende leerlijnen zoals die zijn uitgeschreven door de Nederlandse Marcel Schmeier (onderwijsadviseur taal en rekenen met een ruime ervaring als leerkracht en intern begeleider in het speciaal en regulier basisonderwijs), de man achter het boek Expliciete Directe Instructie dat we eerder op deze boekenblog bespraken.

Alle materialen die men hiervoor nodig heeft, worden in de bijlagen meegeleverd.

Tot slot wil ik nog stilstaan bij het uitstekende verdiepingshoofdstuk uit deze map dat uit de volgende rubrieken bestaat:

  • Comfortzone en zone van de naaste ontwikkeling;
  • Mindset;
  • Delphi model van Kooijman;
  • Model van Tessa Kieboom;
  • De Executieve Functies;
  • Profielen van hoogbegaafdheid;
  • Onderpresteren;
  • Taxonomie van Bloom.

Al deze rubrieken hebben een lage leesdrempel: de theorie wordt zeer concreet en herkenbaar aangebracht.

Kortom. Een instrument dat heel veel aandacht verdient.

afdrukken

20:33 Gepost door Lieven Coppens in Schoolsupport | Permalink | Tags: diagnostiek, intelligentie, kleuteronderwijs, ontwikkelingsvoorsprong, preventie, hoogbegaafd, onderpresteren, zorg | |

1 2 3 4 5 6 7 8 Volgende