2007.08.31

De Woordentrommel

Auteur: Pieter Goessaert
Titel: De woordentrommel. Woordfrequentielijst voor spellingonderwijs in de basisschool
Uitgeverij: Van In
Plaats: Wommelgem
Jaar: 2004
Pagina's: 106
ISBN-13: 978-90-306-3776-0
Prijs: € 24,99

de woordentrommelBij de voorstelling van het nieuwe Deelleerplan Schrijven van het VVKBaO in 1995 hoorde ik de voorzitter van de leerplancommissie, Leo De Meulenaere, zeggen dat spelling een verzorgingsaspect was van de taal, en dat er in het taalonderwijs veel meer aandacht moest besteed worden aan het leren schrijven (als het schriftelijk verwoorden van ideeën) op zich.

Terecht wordt er in de inleiding van deze frequentielijst benadrukt dat er vanuit verschillende hoeken gezegd werd - en wordt - dat het spellingonderwijs zich moet baseren op de schrijfwoordenschat van de leerlingen zelf. Waarom? Omdat lang niet alle woorden die in de spreektaal gebruikt worden ook geschreven worden. Omdat lang niet alle woorden die in de leesmethoden gebruikt worden bij de leerlingen spontaan in de pen liggen. Omdat veel tijd besteed wordt aan het indrillen van spellingmoeilijkheden zoals dreumesen terwijl deze tijd beter zou besteed worden aan het leren schriftelijk verwoorden van ideeën, of zoals de auteur het schrijft de vergroting van het taalbereik door luisteren, spreken, lezen en stellen.

Deze woordfrequentielijst is gebaseerd op een onderzoek van Jos Tubbax uit 2000 naar de schrijfwoordenschat van leerlingen uit het vijfde en zesde leerjaar in de vijf Vlaamse provincies.  Ze laat toe om kinderen met spellingproblemen de 3000 meest frequente woorden aan te leren, waardoor ze meteen 92 tot 94 % van de schrijftaal beheersen. Ook dit kan een manier van curriculumdifferentiatie zijn. Bij succes kan deze bagage dan uitgebreid worden tot de 5000 meest voorkomende woorden gekend zijn. Daarmee beheerst met dan meteen 98 % van de schrijftaal.

Een dergelijke lijst kan ook gebruikt worden om de moeilijkheidsgraad van methodegebonden dictees, dictees van leerlingvolgsystemen en andere testen beter in te schatten.

De Woordentrommel is zeer overzichtelijk ingedeeld per leerjaar. De woorden zijn per leerjaar op twee manieren gerangschikt: volgens alfabet en volgens de leerinhouden. De leerinhouden staan per leerjaar afzonderlijk omschreven en zijn voorzien van een code, vb. 2.42: 2e leerjaar, leerinhoud 42 "Tweeklank aai". Helaas is het niet duidelijk waarop deze nummering gebaseerd is? Dit maakt het opzoeken in een leerplan (zoals het Deelleerplan Schrijven van het VVKBaO dat uitgegeven werd in 2000) minder eenvoudig.

afdrukken

21:15 Gepost door Lieven Coppens in Van In | Permalink | Tags: woordfrequentielijst, schrijfwoordenschat, spelling, woordfrequentie, schrijven | |

Haal de Grrrr uit agressie

Auteur: Elizabeth Verdick & Marjorie Lisovskis
Titel: Haal de Grrrr uit agressie
Uitgeverij: Abimo/Schoolsupport
Plaats: Sint-Niklaas/Zuidhorn
Jaar: 2007
Pagina's: 118
ISBN-13: 978-90-593-2345-2
Prijs: € 9,95

haal de grr uit agressieHet is niet cool om een heethoofd te zijn. Dat is de centrale boodschap van dit boekje uit de reeks Lach en Leer. Dit boekje is geschreven voor kinderen en jongeren maar kan uitstekend gebruikt worden door ouders, leerkrachten, leerlingenbegeleiders en andere hulpverleners om het thema agressie bespreekbaar te maken.

Eerst zet dit boekje het thema kwaad zijn scherp. Dit wordt onmiddellijk gevolgd door een aantal tips om beginnende boosheid onder controle te houden en af te reageren. Een eenvoudige ontspanningsoefening kan hier bij helpen. Daarna wordt duidelijk gemaakt dat agressie meer is dan roepen, tieren en slaan. Andere vormen van agressie vind je immers terug in pesten, het spelen van mentale spelletjes, onderdrukte agressie en kwaad zijn op jezelf.

Eens zover reikt het boekje een paar strategieën aan om met agressie om te gaan en te zoeken naar een constructieve oplossing. Deze constructieve oplossing ligt in het uitpraten van een conflict en het daarbij gebruiken van ik-boodschappen. Aan de hand van verschillende stappen wordt er duidelijk gemaakt hoe zo'n gesprek kan verlopen.

Met de woederadar uit het boekje leren de kinderen en jongeren signalen van woede en agressie te herkennen bij zichzelf en bij anderen.  Deze woederadar kan ook gebruikt worden om agressie op te sporen in jouw omgeving en in de media en te kijken wat dat met jezelf doet. De boodschap daarbij is dat boosheid op zich helemaal niet verkeerd is, maar dat er wel verkeerde - lees agressieve - manier zijn om er mee om te gaan.

Het boekje eindigt met heel wat concrete tips om met agressiesituaties om te gaan en te voorkomen dat iemand agressief wordt.

De Boodschap voor ouders en leerkrachten aan het einde van dit boekje zet ook hen op weg om kinderen met agressie te leren omgaan.

afdrukken

18:20 Gepost door Lieven Coppens in Abimo, Schoolsupport | Permalink | Tags: gedrag, woede, agressie | |

2007.08.27

Organiseer jezelf zonder je hoofd te verliezen

Auteur: Janet S. Fox
Titel: Organiseer jezelf zonder je hoofd te verliezen
Uitgeverij: Abimo/Schoolsupport
Plaats: Sint-Niklaas/Zuidhorn
Jaar: 2007
Pagina's: 106
ISBN-13: 978-90-593-2344-5
Prijs: € 9,95

organiseer jezelfLeren organiseren zou voor veel schoolkinderen en studenten een verplicht vak moeten zijn. Denk maar aan de leerling die iedere dag al zijn boeken en schriften meesleurt in zijn boekentas uit angst anders iets te vergeten. Of aan de leerlingen met diverse leer- en ontwikkelingsstoornissen die hun slordigheid en gebrek aan organisatie gemeen hebben.

Dit boekje behoort tot de reeks Lach en Leer. Op een speelse en humoristische manier - soms met de nodige overdrijving - vertrekt de auteur vanuit levensechte situaties om het belang van een goede organisatie aan te tonen. Om het met de eerste tip op bladzijde 6 te zeggen:

Je organiseren, wil NIET zeggen dat je een ordefreak moet worden. Het wil zeggen: minder tijd besteden aan gek worden én meer tijd hebben voor leuke dingen.

Organiseren begint met de aanschaf van net dat schoolmateriaal dat je helpt om orde in de chaos te scheppen. Waarom inderdaad geen doorzichtige pennenzak voor die spulletjes die anders verdwalen in een boekentas? En dat is maar één tip naast het gebruik van ringmappen, tabbladen enz... Een boodschappenlijstje helpt je bij de aankoop van de juiste spullen. Als je dan nog iedere avond jouw materiaal klaar  maakt voor de volgende dag, hoef je inderdaad niet in jouw pyjama achter de schoolbus te lopen...

Het juiste materiaal kan maar werken als je het snel kunt terugvinden: orde in de schoolbank, het schoolkastje, ... is dat ook belangrijk. Ook hier gaat het boekje op een ludieke maar duidelijke maar in.

Naast de organisatie van het schoolmateriaal is de organisatie van de tijd van belang. De agenda biedt hiervoor heel wat mogelijkheden, maar het leren inschatten van de nodige tijd en het plannen op korte en lange termijn van de studietijd moet zeker geleerd worden. Voeg daar een georganiseerde en rustige leeromgeving aan toe, en de kans op succes vergroot zienderogen.

Daarnaast vind je in dit boekje ook nog enkele sterke oplet-, geheugen- en leertips.

Dit boekje verdient het om opgenomen te worden in de lessen Leren Leren die in veel basis- en secundaire scholen gegeven worden. Alle kinderen kunnen er iets uit leren, niet alleen de kinderen met leer- en ontwikkelingsmoeilijkheden en de beroepssloddervossen. Met een goede organisatie als fundament komt een goed of beter leerresultaat al een heel eind dichterbij.

afdrukken

22:37 Gepost door Lieven Coppens in Abimo, Schoolsupport | Permalink | Tags: organisatie, structuur, ontwikkelingsstoornis, leerprobleem | |

2007.08.23

De AD(H)D Survivalgids

Auteur: ohn Taylor
Titel: De AD(H)D Survivalgids
Uitgeverij: Abimo/Schoolsupport
Plaats: Sint-Niklaas/Zuidhorn
Jaar: 2007
Pagina's: 120
ISBN-13: 978-90-593-2343-8
Prijs: € 9,95

de adhd survivalgidsDeze Survivalgids is een boekje dat geschreven werd voor kinderen en jongeren van 8 tot 14 jaar. Het is de bedoeling dat het ook gelezen wordt door hun ouders of een andere volwassene. Op die manier worden ADHD en ADD bespreekbaar.

In dit boekje wordt eerst zeer helder uitgelegd wat AD(H)D nu eigenlijk is. Dit gebeurt aan de hand van vier soorten kenmerken die kort beschreven en toegelicht worden met concrete uitspraken van kinderen met ADHD of ADD: hyperactiviteit, onaandachtigheid, impulsiviteit en besluiteloosheid. Deze worden nog eens extra samengebracht op een checklist waarbij de kinderen hun gedrag concreet in kaart kunnen brengen. Ook de positieve kenmerken en talenten van kinderen met AD(H)D komen aan bod. Heel waardevol is het tweede hoofdstukje Iedere dag een stukje beter. Hier krijgen de kinderen en jongeren een strategie aangereikt waarmee ze hun zelfbeeld positief kunnen ondersteunen. Mooi is ook de herdefiniëring van een fout als Leerzaam, Normaal, Accidenteel en Pareltjes van inspanning. Het derde hoofdstukje gaat over het hulpzoeken bij ADHD en ADD. Het gebruik van medicatie wordt hier zeer duidelijk uitgelegd, met aandacht voor de voor- en nadelen. Het vierde hoofdstukje vult dit aan door het belang van een juiste voeding te onderstrepen. Hoofdstukken 5, 6 en 7 geven de kinderen en jongeren heel wat concrete tips mee over het (over-)leven thuis en op school en het maken van vrienden. Tips van allerlei aard passeren de revue. Deze gaan van "opschieten met broers en zussen" over "samenwerken met leerkrachten en hulpverleners" naar "zeven manieren om vrienden te maken... en te blijven". Aan dat laatste wordt er trouwens een volledig hoofdstuk besteed. Het laatste hoofdstuk geeft tips om met sterke gevoelens om te gaan. 

Alle moeilijke woorden en afkortingen die in het boekje voorkomen zijn achteraan opgenomen in de verklarende woordenlijst. Een katern met een boodschap voor ouders, leerkrachten en zorgverleners sluit het boekje af. In deze katern worden tips gegeven om de inhoud van het boekje met de kinderen en jongeren te bespreken.

In de praktijk van de leerlingenbegeleiding is er heel wat nood aan dergelijke werkjes. Ze verschaffen inzichten en inhouden aan kinderen, jongeren en volwassenen en maken het thema op een constructieve manier bespreekbaar.

afdrukken

18:47 Gepost door Lieven Coppens in Abimo, Schoolsupport | Permalink | Tags: add, adhd, leerlingbegeleiding | |

2007.08.17

Jongeren met extra zorg

Auteur: Dirk Gombeir (red.)
Titel: Jongeren met extra zorg. Stimuleren en compenseren met hulp van ICT
Uitgeverij: Plantyn
Plaats: Mechelen
Jaar: 2007
Pagina's: 328
ISBN-13: 978-90-301-9029-5
Prijs: € 30,-

jongeren met extra zorgHet gebruik van ICT op school is stilaan vanzelfsprekend. Het Departement Onderwijs heeft daar zeker een groot aandeel in gehad door het opstellen en verspreiden van talrijke brochures.

  1. 1999: Muizen op tafel! Een PC voor elke KD.
  2. 1999: Nieuwe media in het onderwijs. Het beleid en de acties van de Vlaamse overheid.
  3. 2000: ict.onderwijs@vlaanderen. Tips voor de invoering en het gebruik van ICT in het onderwijs.
  4. 2002: Klikvast, ook op de informatiesnelweg. Tips voor veilig ICT-gebruik op school.
  5. 2004: ICT-competenties in het basisonderwijs. Via ICT-integratie naar ICT-competentie.
  6. 2004: ICT op het menu. 65 recepten voor computergebruik in de basisschool.
  7. 2005: Digitale leermiddelen voor het secundair onderwijs.
  8. 2005: Vrije software in het onderwijs. Brochure + CD-rom.
  9. 2006: ICT, springplank voor de kleuterklas.
  10. 2006: Vrije software in het onderwijs. CD-rom.
  11. 2007: Forum Onderwijsvernieuwing - 42 praktijkverhalen. Proeftuinen innovatie.

Intussen zijn er ICT-eindtermen en is er een beleidsplan ICT. In dat laatste lezen we op bladzijde 14:

Voor mensen met beperkingen stelt zich een merkwaardige paradox. De kansen die ICT voor hun (beter) functioneren, voor hun maatschappelijke participatie en inclusie biedt, zijn erg groot. Maar anderzijds wordt hun toegankelijkeid tot ICT-beperkt door technisch onaangepaste standaarden, hoge aanpassingskosten of duurdere infrastructuur tegenover de ICT-gebruikers zonder beperkingen. Zonder toegang of met een gebrekkige toegang tot ICT kunnen ook de vaardigheden die nodig zijn om volwaardig aan de kennismaatschappij te participeren niet bereikt worden en blijft het gebruik eveneens beperkt of louter functioneel.

In het buitengewoon onderwijs ligt een sterke nadruk op de compenserende en remediërende mogelijkheden van technologie. Door aanpassingen te doen aan de hardware, bv. een grotere muisbal, een vergroot toetsenbord, een joystick met aangepaste software, kunnen kinderen met bv. motorische of meervoudige beperkingen toch teksten schrijven, spelletjes spelen, e-mailen, oefeningen maken enz. Voor kinderen met zeer weinig "motorische restfuncties" kan de computer een belangrijk hulpmiddel zijn om de zelfstandigheid te vergroten. Er wordt dan gesproken van de "prothesefunctie" van de computer. Een mooi voorbeeld hiervan is kinderen met spraakproblemen die geholpen worden met ondersteunende spraaktechnologie. Hierdoor wordt het voor de betrokken kinderen toch mogelijk met hun omgeving te communiceren.

Het sterk gestructureerde en seriële karakter van veel leessoftware is dan weer een ideaal hulpmiddel voor kinderen met verstandelijke beperkingen en zeker ook voor kinderen met autisme. De logische opbouw en stapsgewijze verkenning, de aangepaste grafische design en de koppeling aan een visueel en auditief beloningssysteem stimuleert de kinderen om ermee verder te spelen en verhoogt hun concentratie.

Door het vergemakkelijken van de handelingen geeft de computer aan de kinderen de mogelijkheid eigen initiatief te nemen, waardoor hun eigenwaarde en zelfrespect kan groeien. Bijkomende positieve effecten zijn mogelijks de toename van werk-, speel- of leermotivatie en de toename van concentratie.

Ook voor het stimuleren, compenseren, remediëren en dispenseren bij leerproblemen biedt ICT heel wat mogelijkheden. Dit werd begin dit jaar aangetoond op de vormingsnamiddagen die Die-'s-lekti-kus vzw (www.letop.be) in de vijf Vlaamse provincies organiseerde. De map De computer, mijn surfplank bij het leren die op deze vormingsnamiddagen werd aangekondigd zal in het najaar ter beschikking gesteld worden aan alle scholen.

De waarde van ICT voor verschillende doelgroepen wordt verder ten overvloede nog gedemonstreerd op websites zoals ICT-helpt en ICT-wijs.

Het boek Jongeren met extra zorg komt dus op het juiste moment. De uitgangspunten van dit boek zijn dat iedereen recht heeft op ICT en dat ICT een meerwaarde heeft binnen de zorgverbreding en voor het inclusief onderwijs.

Het boek bestaat uit vier grote delen. In het eerste deel wordt aangetoond op welke manier het gamma van ondersteunende middelen de laatste jaren geëvolueerd is en in de toekomst zal evolueren. Daarna gaan verschillende auteurs dieper in op de mogelijkheden van technologische hulpmiddelen enerzijds en de ondersteunende software anderzijds. Deze auteurs vertrekken steeds vanuit één van de volgende doelgroepen:

  • leerlingen met motorische beperkingen,
  • blinde- en slechtziende leerlingen,
  • leerlingen met een auditieve beperking,
  • leerlingen met een verstandelijke beperking,
  • leerlingen met een leerstoornis,
  • leerlingen met dyslexie.

Het tweede deel leert de lezer hoe ICT kan (en moet), geïntegreerd worden in een didactiek die de leerlingen motiveert maar ook de problemen compenseert. ICT is geen doel op zich, maar een middel om leerlingen met leerstoornissen, verstandelijke beperkingen of hoogbegaafde leerlingen extra en op maat gemaakte leerkansen te bieden.

Natuurlijk zullen al deze ICT-middelen eerst de school moeten binnengebracht worden. Dit is een niet te onderschatten proces, aangezien niet alle leerkrachten even ICT-geletterd en/of ICT-minnend zijn. Deze implementatie komt in het derde deel aan bod en wordt uitvoerig geïllustreerd aan de hand van goede praktijkvoorbeelden.

Het vierde deel gaat tenslotte dieper in op het kiezen van kwaliteitsvolle ICT-hulpmiddelen. Er worden kwaliteitscriteria geformuleerd en bronnen aangegeven die kunnen helpen bij de evaluatie en selectie van deze toepassingen.

Dit boek is een goede introductie voor wie nieuw is met de materie en een nuttig bronnenboek of naslagwerk voor wie reeds met het onderwerp vertrouwd is.

afdrukken

14:29 Gepost door Lieven Coppens in Plantyn | Permalink | Tags: ontwikkelingsdoelen, stimuleren, ict, eindtermen, compenseren, remedieren, dispenseren | |