2007.12.29

Verstaanbaarheid in de praktijk

Auteur: Elske Everaert, Saskia Janssens, Marleen Lobelle & Sylvia Peeters
Titel: Verstaanbaarheid in de praktijk. Lessenpakket auditieve discriminatie voor anderstaligen.
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Voorburg
Jaar: 2007
Pagina's: 192
ISBN-13: 978-90-334-6630-4
Prijs: € 24

verstaanbaarheid in de praktijkHet boek Verstaanbaarheid in de praktijk is een lessenpakket voor auditieve discriminatie voor anderstaligen. Het werd geschreven door vier medewerksters van het Centrum voor volwassenenonderwijs (CVO) Antwerpen-Zuid. Alle auteurs maken daar deel uit van de werkgroep Verstaanbaarheid.

De reden waarom dit boek geschreven is, staat duidelijk vermeld op de achterflap: uit de prakrijk is gebleken dat bij de cursisten NT2 de verstaanbaarheid onvoldoende vanzelf evolueert. Deze verstaanbaarheid is echter een belangrijke voorwaarde voor het vlot leren lezen, schrijven, spreken en luisteren. De auditieve discriminatie is één van de vereisten om tot een goede verstaanbaarheid te komen. Daarom hebben de auteurs besloten hiervoor een lessenpakket samen te stellen dat zowel in groep als individueel kan gebruikt worden.

In een korte algemene inleiding schetsen de auteurs waarom ze het boek geschreven hebben en wat zij verstaan onder auditieve discriminatie. Deze auditieve discriminatie neemt een vooraanstaande plaats in bij het leren van een taal. Ze is immers belangrijk voor:

  • de spraakperceptie en het taalverstaan
  • de controle van het eigen spraakproduct
  • de foneem-grafeemkoppeling bij het lezen en schrijven

Hierbij dient wel vermeld te worden dat de auteurs er van uitgaan dat de auditieve discriminatie in de eigen taal geen probleem vormt: het gaat over problemen die ontstaan doordat er klankverschillen zijn tussen de moedertaal van de cursist en het Nederlands. Het boek kan dus niet gebruikt worden als een remediëringspakket voor mensen die problemen hebben met de auditieve discriminatie op zich.

In een tweede korte hoofdstuk wordt overlopen hoe de verschillende klanken uit het Nederlands gearticuleerd worden. Dit stukje theorie wordt toegelicht met duidelijke schema's en afbeeldingen.

Het lessenpakket zelf bestaat uit zes grote delen:

  • de discriminatie tussen korte en lange klinkers (a/aa, e/ee, i/ie o/oo, u/uu)
  • de discriminatie tussen klinkers en tweeklanken (i/e, ie/ee, oo/eu, ee/ei, ee/ij, oe/uu/u)
  • de discriminatie van de tweeklanken (oe/eu/ui, ou/au, ij/ei)
  • de specifieke discriminatie- en articulatieproblemen (b/v/w, v/w, sch/sj, g/h (ch), m/n/ng/nk, nk/ng, n/m/nk/ng)
  • de discriminatie tussen stemloze en stemhebbende (p/b, t/d, f/v, s/z, ch/g)
  • de discriminatie van individuele problemen (l/r, f/p)

De lesjes zelf zijn niet zo lang (15'). Ze gaan altijd uit van het principe dat de cursist de verschillen eerst moet kunnen horen (receptieve training) voor hij ze zelf kan uitspreken en gebruiken als controle van zijn eigen spraakproduct. Bij elke les staat duidelijk aangegeven voor welk minimumniveau ze bedoeld is, wat niet wegneemt dat ze ook voor hogere niveaus kan gebruikt worden. De volgorde van de lesjes zelf ligt niet vast, tenzij waar dat noodzakelijk is omdat het ene voorbouwt op het andere.

Het volledige pakket bestaat uit:

  • de handleiding (hier besproken)
  • een oefenboek met cd voor de cursist (€ 12)
  • klankplaten en grafeemkaarten (gratis te downloaden op http://www.uitgeverijacco.be)

Een heel praktisch boek dat zijn doel zeker niet zal missen.

afdrukken

17:33 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: anderstaligen, nt2, auditieve discriminatie, cvo, volwassenenonderwijs, didactiek | |

2007.12.22

En dan ... En dan ... ?

Auteur: Steven Degrieck
Titel: En dan... En dan... ? Tijd verhelderen voor mensen met autisme.
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Leuven
Jaar: 2007
Pagina's: 134
ISBN-13: 978-90-209-7175-0
Prijs: € 16,95

en dan ... en dan ... ? tijd verhelderen voor mensen met autisme

Mensen met autisme vinden een zekere veiligheid in de voorspelbaarheid van alles wat er in hun leven gebeurt. Dit komt omdat hun tijdsbesef niet is wat het zou moeten zijn omdat ze geen verbanden zien tussen alles wat ze waarnemen. Deze voorspelbaarheid vinden ze terug in het handelen volgens routines.

Dit praktijkboek wil iedereen die personen met autisme begeleidt, helpen om die voorspelbaarheid op het niveau van de persoon met autisme waar te maken. Dit houdt immers in dat men de persoon met autisme tijdig en zo goed mogelijk informeert over wat er in zijn leven te gebeuren staat. In dit boek wordt het gebruik van het dagschema als middel hiertoe grondig uitgewerkt.

In het eerste hoofdstuk legt de auteur uit waarom dagschema's voor personen met autisme gebruikt worden. De belangrijkste redenen zijn het verhogen van de zelfstandigheid, het verhogen van de flexibiliteit en het verlagen van de stress. Daarnaast staat hij uitgebreid stil bij een aantal misverstanden rond het gebruik van deze dagschema's.

Het tweede hoofdstuk leert de lezer dat het opstellen van dagschema's meer is dan het zondermeer visualiseren van de gebeurtenissen. Je kan immers  communiceren aan de hand van (gerangschikt van gemakkelijk naar moeilijk te begrijpen):

  • voorwerpen
  • afbeeldingen
  • geschreven taal
  • gebarentaal
  • gesproken taal

Personen met autisme begrijpen deze communicatie ook op hun eigen, autistische, manier. Aangezien de gesproken taal voor personen met autisme het moeilijkste is om te begrijpen, gaat de auteur alleen in op de vormen van visuele communicatie.

Om zeker te zijn dat personen met autisme deze visuele vormen van communicatie op de juiste manier begrijpen, moet je hun begripsniveau kennen. De auteur gaat dan ook dieper in op de formele en informele manieren om het begripsniveau te achterhalen. De visualisaties die men wil gebruiken zullen met het begripsniveau van de persoon met autisme moeten rekening houden.

Het derde en meteen meest uitgebreide hoofdstuk gaat over het concreet bieden van voorspelbaarheid. Aangezien dagschema's voor personen met autisme maatwerk zijn, is het belangrijk dat de coherentie ervan streng bewaakt wordt. Deze coherentie bereik je door de vorm, de hoeveelheid informatie en het gebruik ervan streng te bewaken. Per communicatievorm en per begripsniveau geeft de auteur tips en suggesties om dit waar te maken.

In het vierde hoofdstuk leert de auteur de lezer hoe hij het dagschema dat hij gekozen heeft  in de praktijk kan gebruiken. De kernwoorden hierbij zijn geleidelijkheid, evaluatie en evolutie.

Het vijfde hoofdstuk is door de auteur geschreven voor wie geen tijd heeft om het volledige boek door te nemen. Het is een soort samenvattende opsomming geworden waarbij tips verwijzen naar de bladzijde(n) uit het boek waar er meer kan over gelezen worden.

Dit vlot geschreven boek was voor mij alvast zeer verhelderend. Niet alleen omwille van het weloverwogen gebruik van concrete voorbeelden, maar ook omwille van de heldere uitleg die de auteur geeft in verband met de verschillende communicatievormen en de begripsniveaus. Het doet je meteen ook beseffen dat werken met dagschema's veel meer is dan het gebruiken van foto's en afbeeldingen in een chronologische volgorde. Een aanrader voor iedereen die tijd wil verhelderen voor personen met een extra zorgvraag. Het gebruik van dit boek reikt immers verder dan enkel het toepassen van dagschema's bij personen met autisme.

afdrukken

18:51 Gepost door Lieven Coppens in LannooCampus | Permalink | Tags: autisme, autismespectrum, ass, dagschema, tijd, voorspelbaarheid, communicatie, begripsniveau | |

2007.12.16

Ongewild lastig in de puberteit en adolescentie

Auteur: Monique Baard, Désirée van der Elst, Mieke van Leijenhorst
Titel: Ongewild lastig in de puberteit en adolescentie. Inzicht in veelvoorkomende (ontwikkelings)stoornissen
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2007 (tweede druk)
Pagina's: 160
ISBN-13: 978-90-776-7111-5
Prijs: € 15,-

ongewild lastig puberteit en adolescentieOp 22 oktober 2007 besprak ik op deze blog het boek Ongewild lastig. Inzicht in veelvoorkomende ontwikkelingsstoornissen bij kinderen. Het boek dat ik nu bespreek is daar de aanvulling op voor het voortgezet onderwijs. Anders dan bij veel succesvolle films, is hier de opvolger nog beter.

De auteurs behandelen in dit boek (ontwikkelings)stoornissen zoals autismespectrum, ADHD, ADD, borderline, NLD, het syndroom van Gilles de la Tourette, emotionele stoornissen, ODD en CD. Elke stoornis wordt in een eenvoudige taal uitgebreid beschreven. Daarbij wordt er nooit vergeten om ook aandacht te hebben voor de impact van deze stoornis op de omgeving van de jongere. De citaten van jongeren en mensen uit hun omgeving zijn zeer goed gekozen en dan ook enorm verhelderend.

De relevantie van het boek wordt enorm opgetild door per stoornis ook aandacht te hebben voor de comorbiditeit. Veel van deze stoornissen komen immers niet altijd alleen. Daarnaast is er ook aandacht voor de betekenis van de stoornis voor het onderwijs. Bij enkele stoornissen is er ook een hoofdstukje Toekomst. Hierin wordt er meer uitleg gegeven over de prognose van de stoornis op lange termijn. Concrete tips sluiten elke stoornis af.

In het boek wordt er heel vaak verwezen naar concrete materialen die kunnen gebruikt worden in de begeleiden van pubers en adolescenten met een bepaalde stoornis. Al deze materialen worden door de uitgever gratis ter beschikking gesteld op www.ongewildlastig.nl.

afdrukken

Meer zorg voor kleuters

Auteur: Miet Fournier
Titel: Meer zorg voor kleuters. Via contractwerk
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Leuven
Jaar: 2007
Pagina's: 80
ISBN-13: 978-90-209-7335-8 (boek)
978-90-209-7403-4 (cd-rom)
Prijs: € 16,95 (boek)
€ 55,95 (cd-rom)

meer zorg voor kleuters via contractwerkDit boek van Miet Fournier gaat over gedifferentieerde zorg in de kleuterschool. Het is zeer actueel in het licht van het zorgkader en het project kleuterparticipatie van de minister van onderwijs. Meer kleuters naar school betekent immers ook meer zorgenkinderen op school. Ook voor deze laatste moet het aanbod op school zinvol - en dus in veel gevallen maatwerk - zijn.

Contractwerk laat toe om op de noden van alle kleuters in te spelen. Het laat eveneens toe om voor elke kleuter aan te sluiten op zijn ontwikkelingsniveau. Hierbij heeft Miet Fournier niet alleen aandacht op de differentiatie naar beneden voor de kleuters met een hulpvraag, maar ook voor de differentiatie naar boven voor de sterkere kleuters. Via contractwerk kan men voor elke kleuter een krachtige leeromgeving opbouwen die aansluit op de bekende zone van de naaste ontwikkeling.

In het eerste hoofdstuk gaat Miet Fournier dieper in op de vraag wat goed contractwerk inhoudt. Ook de doelen, voordelen en verschillende vormen van contractwerk komen hier aan bod. Het tweede hoofdstuk vult dit alles aan met de pedagogisch-didactische principes waarop contractwerk steunt. Hoe je dit contractwerk invoert, lees je in het derde hoofdstuk. Hier worden de voorwaarden op het niveau van school, klas, kind en leerkracht besproken. De nodige ondersteuning komt aan bod in het vierde hoofdstuk.

Vanaf het vijfde hoofdstuk legt Miet Fournier concreet uit hoe het contractwerk uitgewerkt kan worden in de klas. Een centrale plaats hierbij wordt ingenomen door het contractbord. Het zesde hoofdstuk beschrijft dan weer de rol die de leerkracht bij dit alles inneemt. Het laatste hoofdstuk geeft een korte toelichting bij een aantal aandachtspunten.

Het boek is zeer concreet en praktisch. De nadruk ligt op het efficiënt gebruik van contractwerk in de kleuterklas. De theorie is beperkt tot het noodzakelijke minimum.  De talrijke foto's zijn zeer verhelderend en inspirerend. Bij het boek kun je ook een cd-rom verkrijgen met daarop alle tekeningen waarmee een contractbord kan opgebouwd worden. Een echt doe-boek voor de kleuterschool.

afdrukken

21:19 Gepost door Lieven Coppens in LannooCampus | Permalink | Tags: kleuteronderwijs, ontwikkeling, contractwerk, zorg, basisonderwijs, kleuters | |

2007.12.08

Filosoferen met Doornroosje

Auteur: Richard Anthone en Rika De Smedt
Titel: Filosoferen met Doornroosje
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Voorburg
Jaar: 2007
Pagina's: 112
ISBN-13: 978-90-334-6612-0
Prijs: € 14,85

filosoferen met doornroosjeAls het boek Socrates op de speelplaats van Richard Anthone en Freddy Mortier de handleiding is voor het filosoferen met kinderen, dan is dit boek het werkschrift. Na een korte inleiding waarin uitgelegd wordt hoe men het boek moet gebruiken, worden er 25 thema's aangereikt en uitgewerkt waarrond men met kinderen uit het vijfde en zesde leerjaar of studenten uit het secundair onderwijs kan filosoferen. Enkele voorbeelden zijn:

  • over uitvinden en ontdekken
  • over het lijden
  • over oneindigheid
  • over geluk
  • over dom en slim
  • over echt en niet echt
  • over het bepalen van het nu
  • over jezelf zijn en jezelf worden
  • over goed en slecht
  • over waarheid

Elk thema start met een citaat uit het boek Brieven aan Doornroosje van Toon Tellegen. Het citaat wordt eerst filosofisch geduid. Deze duiding wordt aangevuld met de vermelding van andere werken waar men meer over het onderwerp kan gaan lezen. Daarna krijgt men vragen om het filosoferen te starten en een aantal mogelijke verwerkingsopdrachten.

De auteurs benadrukken dat er zeker ook andere benaderingsmogelijkheden zijn dan er in het boek worden voorgesteld. Een creatieve leerkracht moet zich dan ook niet beknot voelen door deze benaderingsmogelijkheden.

Voor wie al met de methodiek van het filosoferen met kinderen vertrouwd is, is dit boek een bron van voorbereide lesthema's. Wie er nog niet met vertrouwd is, zal zich eerst in andere boeken moeten verdiepen zoals het voornoemde boek Socrates op de speelplaats.

afdrukken

22:58 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: filosofie, filosoferen met kinderen, metacognitie | |