BOEKetje onderwijs

Eerder dit jaar besprak ik op deze blog het boek Startblokken van Basisontwikkeling en Basisontwikkeling in de onderbouw. [Horeb-PO is het observatie- en planningssysteem dat daarbij hoort. Dit systeem bevat naast aanwijzingen ook instrumenten die door de kleuterleerkrachten kunnen gebruikt worden om ontwikkelingsgericht te werken. Dit instrument bestaat uit een papieren handleiding en een webapplicatie waarmee men alle observaties per kleuter (en per klas) kan registreren. Deze webapplicatie is enkel toegankelijk voor wie het systeem zelf eerst aangekocht heeft. Dit systeem bestaat al enkele jaren en werd onlangs vernieuwd. Voor Vlaanderen is dit systeem een inspirerend werk, zeker nu het handelingsgericht werken op de basisschool vanuit verschillende hoeken gepromoot wordt. Het kan ook een aanzet zijn om eens buiten de gebaande wegen van welbevinden en betrokkenheid te onderzoeken welke mogelijkheden er toch zijn. We bespreken dit systeem aan de hand van de handleiding. Wie meer wil weten over dit systeem kan en mag contact opnemen met Ellen Zonneveld. Zij geeft je graag alle nodige informatie.

In het inleidende gedeelte leggen de auteurs uit wat men moet verstaan onder basisontwikkeling. Ze doen dat aan de hand van de belangrijkste kenmerken:

• de brede persoonlijkheidsontwikkeling, geconcretiseerd in 3 lagen:
  • de psychologische voorwaarden voor ontwikkeling en leren
  • de brede persoonlijkheidsontwikkeling doorheen het hele menselijke handelen
  • de specifieke kennis en vaardigheden die nodig zijn voor een brede ontwikkeling
• een op spel georiënteerd werkplan met de volgende kernactiviteiten
  • manipulerend spel en rollenspel
  • constructiespel en beeldende activiteiten
  • gespreksactiviteiten
  • lees- en schrijfactiviteiten
  • reken- en wiskundeactiviteiten
• de leerkracht als bemiddelaar die
  • het onderwijsaanbod ontwikkelt en plant
  • zorgt voor een sterke pedagogische basis
  • deelneemt aan de activiteiten en begeleiding en instructie geeft
  • reflecteert op de activiteiten van de kinderen en de eigen rol daarin
• het thematische onderwijs en het thematiseren

Verder wordt er een kort overzicht gegeven van de verschillende instrumenten:

• het activiteitenboek
• de observatiemodellen
• de registratiemodellen
• de evaluatie-instrumenten

In het eerste hoofdstuk hebben de auteurs het over het ontwerpen, voorbereiden en plannen van het aanbod. Ze lijsten de vragen op die een kleuterleerkracht zich samen met zijn collega's moet stellen bij het kiezen en uitwerken van nieuwe thema's en leggen ze uit hoe je het aanbod dan moet plannen én tussentijds bijsturen.

Het tweede hoofdstuk verduidelijkt hoe je de basisontwikkeling van jonge kinderen kunt observeren, welke modellen je daarvoor kunt gebruiken en wat je nu precies kunt observeren. Het derde hoofdstuk legt dan uit hoe je de observatiegegevens kunt registreren, wat je er als leerkracht voor jezelf kunt uithalen en hoe je dit dan vertaalt in een nieuw aanbod.

Het vierde hoofdstuk gaat over het evalueren: wat hebben de inspanningen nu opgebracht? De auteurs staan stil bij de eerste evaluatie na 3 maanden, de halfjaarlijkse evaluatie en het gebruik van toetsen. Er wordt ook nagedacht over de verslaggeving en het doorgeven van de bevindingen.

Het vijfde hoofdstuk staat kort stil bij de invoering van Horeb, het zesde hoofdstuk bij de vernieuwingen die Horeb ondergaan heeft.

Samen met de boeken Startblokken van Basisontwikkeling en Basisontwikkeling in de onderbouw is dit instrument een zeer waardevolle inspiratiebron, een boeiend naslagwerk en een aantrekkelijk doe-boek voor iedereen die de ontwikkeling van de jonge kinderen nog beter wil volgen en vooral stimuleren.