2008.07.25

Hulpgids ADHD

Auteur: Howard Halloway & John Ratey
Titel: Hulpgids ADHD
Uitgeverij: Nieuwezijds   
Plaats: Amsterdam
Jaar: 2007 (derde oplage)
Pagina's: 345
ISBN-13: 978-90-5712-211-8
Prijs: € 24,95

hulpgids ADHDDeze Hulpgids ADHD heeft als (prestigieuze) ondertitel De meest actuele en complete gids voor een succesvol leven met ADHD. Het is niet aan mij om na te gaan of dit effectief zo is, maar voor mij is het toch één van de meest uitgebreide en veelzijdige boeken die ik over ADHD of ADD - want daar gaat dit boek ook over - gelezen heb.

Na een korte inleiding schetsen de auteurs in het eerste deel hoe het is om AD(H)D te hebben. Het eerste hoofdstuk uit dit deel is als het ware een samenvatting van het hele boek. De auteurs raden aan om dit hoofdstuk te lezen als je het hele boek niet kunt lezen. De andere hoofdstukken gaan meer in de diepte. Ze geven een antwoord op de volgende vragen:

  • Hoe voelt het aan om AD(H)D te hebben?
  • Wat is de kern van het probleem? Kan ik het niet of wil ik het niet?
  • Wat zegt de wetenschap?
  • Waarom kan ik mezelf niet beheersen?

Deze informatie wordt nog aangevuld met een vragenlijst voor volwassenen en met een hoofdstuk over de eigenschappen van volwassenen met AD(H)D die succes hebben. Dit laatste komt zeker goed van pas nu het handelingsgericht werken en de handelingsgerichte diagnostiek in het onderwijs heel wat terrein hebben gewon-nen.

In het tweede deel worden drie concrete verhalen verteld over mensen met AD(H)D. Deze verhalen zijn zeer vol-ledig: niet alleen de sensationele aspecten komen aan bod, maar ook de dagdagelijkse problemen, gevoelens van de persoon met AD(H)D en zijn omgeving, hun zoektocht naar oplossingen en dergelijke meer. Deze verhalen worden becommentarieerd en geduid waar nodig.

Het derde deel staat helemaal in het teken van het stellen van een goede en juiste diagnose. De auteurs leggen uit welke stappen naar een diagnose leiden en staan stil bij nieuwe onderzoeksmiddelen die kunnen gebruikt worden bij de diagnose. Ze geven ook tips om aan een kind te vertellen dat het AD(H)D heeft en gaan onder andere dieper in op de vraag of AD(H)D nu erfelijk is of niet. Zeer interessant in dit deel is ook het hoofdstukje over de andere stoornissen die met AD(H)D gepaard kunnen gaan. In een afzonderlijk hoofdstukje gaan ze dieper in over het ver-band tussen AD(H)D en leesmoeilijkheden en dyslexie. Heel belangrijk is ook het hoofdstuk waar men dieper ingaat op het verschil tussen AD(H)D en een bipolaire stoornis. De laatste hoofdstukken van dit deel gaan dieper in op de (vermeende) rol van de opvoeding bij AD(H)D en het thema van de verslaving.

Het vierde en laatste deel staat in het teken van de behandeling van AD(H)D. De auteurs hangen dit deel op aan de volgende acht stappen:

  • Stap 1: diagnose en onderkenning van talenten en sterke punten
  • Stap 2: talenten en sterke punten bevorderen
  • Stap 3: educatie
  • Stap 4: verandering van leefgewoonten
  • Stap 5: structuur
  • Stap 6: begeleiding
  • Stap 7: therapieën die de werking van medicatie ondersteunen of vervangen
  • Stap 8: medicatie indien gewenst

Dit deel is zeer uitgebreid. Ik beperk me in deze bespreking tot een aantal aspecten dat ik extra wil benadrukken. Het eerste aspect daarvan is de uitdrukkelijke opdracht om naar de positieve eigenschappen van de persoon met AD(H)D op zoek te gaan en deze te stimuleren. Een belangrijk "werktuig" hiervoor is de cyclus van verbondenheid-spel-oefening-beheersing-erkenning die, eens hij opgebouwd is, als een perpetuum mobile doorheen het ganse leven aanwezig kan zijn. Een ander aspect dat goed uitgewerkt is, is dat van het studeren met AD(H)D. Hier dient een levensecht verhaal als uitgangspunt voor een heleboel praktische tips en aanbevelingen. In verschillende hoofdstukken geven de auteurs nog inzicht in de tegenwoordig gangbare behandelingsvormen, gaande van omega 3 vetzuren tot medicatie.  De stukken over SPINnen en SLIDE bevat heel wat nuttige informatie over het negatief omgaan met AD(H)D. Ze moeten dan zeker ook door iedereen gelezen worden. Dit vierde deel is ook zeer waardevol omdat het onder andere ingaat over de impact van AD(H)D op de persoon en zijn leven in alle aspecten, maar ook over de impact van AD(H)D op zijn omgeving.

Een boek dat op zijn minst in elke professionele bibliotheek zou moeten aanwezig zijn.

De boeken van uitgeverij Nieuwezijds worden in België verdeeld door uitgeverij span Epo.

afdrukken

14:29 Gepost door Lieven Coppens in Nieuwezijds | Permalink | Tags: adhd, add | |

Aletta en de giraf

Auteur: Martine Delfos
Titel: Aletta en de giraf. Van gewoon naar speciaal of buitengewoon onderwijs.
Uitgeverij: Ninõ
Plaats: Amsterdam
Jaar: 2008
Pagina's: 40
ISBN-13: 978-90-8560-533-1
Prijs: € 12,50

aletta en de girafDit (voor-)leesboekje hoort thuis in de zorgbibliotheek van elke basisschool.  Het geeft antwoord op de vraag van ouders en leerkrachten hoe ze een kind moeten vertellen dat het naar een school voor buitengewoon of speciaal onderwijs moet. Of op de vraag hoe je een kind helpt om dit te verwerken. Het kan ook gebruikt worden in de klas om aan de klasgenootjes te vertellen waarom deze overstap beter is.

Martine Delfos schreef dit voorleesverhaal in een voor kinderen heel rechtstreekse en eenvoudige stijl. Ze verwoordt de gevoelens en de moeilijkheden van een kind dat op school niet mee kan op een herkenbare manier.

Tegelijk krijgen ook de ouders die het boekje voorlezen meer zicht op de belevingswereld van hun kind. Onderaan rechts op elke bladzijde staat er immers een korte toelichting op maat van de volwassene. Ook voor leerkrachten die niet vertrouwd zijn met het overgaan naar het buitengewoon of speciaal onderwijs kunnen hier één en ander uit leren.

De boeken van uitgeverij Ninõ worden in België verdeeld door uitgeverij Epo.

afdrukken

12:45 Gepost door Lieven Coppens in Niño, SWP | Permalink | Tags: buitengewoon onderwijs, speciaal onderwijs, zorg, ouders | |

De wereld van Luuk

Auteur: Martine Delfos
Titel: De wereld van Luuk. Over autisme.
Uitgeverij: Ninõ
Plaats: Amsterdam
Jaar: 2008 (derde druk)
Pagina's: 40
ISBN-13: 978-90-8560-513-3
Prijs: € 11,50

de wereld van luukOok dit (voor-)leesboekje hoort thuis in de zorgbibliotheek van elke basisschool.  Het helpt een kind met een autismespectrumstoornis in te zien wat dit voor hem en zijn omgeving betekent. Op school helpt het medeleerlingen om dit kind beter te begrijpen.

Opnieuw weet Martine Delfos op kinderniveau de belevingswereld van een kind met een autismespectrumstoornis zeer goed weer te geven. Op een zeer herkenbare manier beschrijft ze hoe een kind met een autismespectrumstoornis denkt, reageert, dingen waarneemt en de problemen waar het zich voor gesteld ziet.

Ouders die dit boekje voorlezen, krijgen onderaan rechts op elke pagina een woordje uitleg op hun niveau. Zo worden ze snel meegenomen in de kennis over de stoornis van hun kind. Ook voor hen kan dit boekje een leerervaring zijn. Ook leerkrachten die niet vertrouwd zijn met de problematiek van een autismespectrumstoornis zullen hier al veel uit opsteken.

De boeken van uitgeverij Ninõ worden in België verdeeld door uitgeverij Epo.

afdrukken

12:30 Gepost door Lieven Coppens in Niño, SWP | Permalink | Tags: ass, autisme, autismespectrum, ouders, zorg | |

2008.07.18

HOREB-PO

Auteur: Frea Janssen-Vos & Bea Pompert
Titel: HOREB-PO. Handelingsgericht Observeren, Registreren en Evalueren van Basisontwikkeling
Uitgeverij: Koninklijke Van Gorcum/APS
Plaats: Assen/Utrecht
Jaar: 2007
Pagina's: 60 + webapplicatie
ISBN-13: 978-90-232-4343-4
Prijs: € 140

horeb-poEerder dit jaar besprak ik op deze blog het boek Startblokken van Basisontwikkeling en Basisontwikkeling in de onderbouw. [Horeb-PO is het observatie- en planningssysteem dat daarbij hoort. Dit systeem bevat naast aanwijzingen ook instrumenten die door de kleuterleerkrachten kunnen gebruikt worden om ontwikkelingsgericht te werken. Dit instrument bestaat uit een papieren handleiding en een webapplicatie waarmee men alle observaties per kleuter (en per klas) kan registreren. Deze webapplicatie is enkel toegankelijk voor wie het systeem zelf eerst aangekocht heeft. Dit systeem bestaat al enkele jaren en werd onlangs vernieuwd. Voor Vlaanderen is dit systeem een inspirerend werk, zeker nu het handelingsgericht werken op de basisschool vanuit verschillende hoeken gepromoot wordt. Het kan ook een aanzet zijn om eens buiten de gebaande wegen van welbevinden en betrokkenheid te onderzoeken welke mogelijkheden er toch zijn. We bespreken dit systeem aan de hand van de handleiding. Wie meer wil weten over dit systeem kan en mag contact opnemen met Ellen Zonneveld. Zij geeft je graag alle nodige informatie.

In het inleidende gedeelte leggen de auteurs uit wat men moet verstaan onder basisontwikkeling. Ze doen dat aan de hand van de belangrijkste kenmerken:

  • de brede persoonlijkheidsontwikkeling, geconcretiseerd in 3 lagen:
    • de psychologische voorwaarden voor ontwikkeling en leren
    • de brede persoonlijkheidsontwikkeling doorheen het hele menselijke handelen
    • de specifieke kennis en vaardigheden die nodig zijn voor een brede ontwikkeling
  • een op spel georiënteerd werkplan met de volgende kernactiviteiten
    • manipulerend spel en rollenspel
    • constructiespel en beeldende activiteiten
    • gespreksactiviteiten
    • lees- en schrijfactiviteiten
    • reken- en wiskundeactiviteiten
  • de leerkracht als bemiddelaar die
    • het onderwijsaanbod ontwikkelt en plant
    • zorgt voor een sterke pedagogische basis
    • deelneemt aan de activiteiten en begeleiding en instructie geeft
    • reflecteert op de activiteiten van de kinderen en de eigen rol daarin
  • het thematische onderwijs en het thematiseren

Verder wordt er een kort overzicht gegeven van de verschillende instrumenten:

  • het activiteitenboek
  • de observatiemodellen
  • de registratiemodellen
  • de evaluatie-instrumenten

In het eerste hoofdstuk hebben de auteurs het over het ontwerpen, voorbereiden en plannen van het aanbod. Ze lijsten de vragen op die een kleuterleerkracht zich samen met zijn collega's moet stellen bij het kiezen en uitwerken van nieuwe thema's en leggen ze uit hoe je het aanbod dan moet plannen én tussentijds bijsturen.

Het tweede hoofdstuk verduidelijkt hoe je de basisontwikkeling van jonge kinderen kunt observeren, welke modellen je daarvoor kunt gebruiken en wat je nu precies kunt observeren. Het derde hoofdstuk legt dan uit hoe je de observatiegegevens kunt registreren, wat je er als leerkracht voor jezelf kunt uithalen en hoe je dit dan vertaalt in een nieuw aanbod.

Het vierde hoofdstuk gaat over het evalueren: wat hebben de inspanningen nu opgebracht? De auteurs staan stil bij de eerste evaluatie na 3 maanden, de halfjaarlijkse evaluatie en het gebruik van toetsen. Er wordt ook nagedacht over de verslaggeving en het doorgeven van de bevindingen.

Het vijfde hoofdstuk staat kort stil bij de invoering van Horeb, het zesde hoofdstuk bij de vernieuwingen die Horeb ondergaan heeft.

Samen met de boeken Startblokken van Basisontwikkeling en Basisontwikkeling in de onderbouw is dit instrument een zeer waardevolle inspiratiebron, een boeiend naslagwerk en een aantrekkelijk doe-boek voor iedereen die de ontwikkeling van de jonge kinderen nog beter wil volgen en vooral stimuleren.

afdrukken

12:00 Gepost door Lieven Coppens in APS, Van Gorcum | Permalink | Tags: aps, gok, kleuters, observeren, ontwikkeling, peuters, spelontwikkeling, stimuleren, taalontwikkeling, zorg, onderbouw, basisonderwijs, kleuteronderwijs | |

2008.07.11

Basisontwikkeling in de onderbouw

Auteur: Frea Janssen-Vos & Bea Pompert
Titel: Basisontwikkeling in de onderbouw
Uitgeverij: Koninklijke Van Gorcum/APS
Plaats: Assen/Utrecht
Jaar: 2003
Pagina's: 240
ISBN-13: 978-90-232-3257-7
Prijs: € 29,90

basisontwikkeling in de onderbouwDit boek gaat verder op de geestdrift van Startblokken van Basisontwikkeling en is een werk dat eveneens door iedereen moet gebruikt worden die de ontwikkeling van jonge kinderen actief wil stimuleren. Zeker in die klassen/scholen waar er kinderen uit achterstandssituaties zitten, kan men dit boek heel goed aanwenden. Het boek zelf is slechts één onderdeel van het onderwijsconcept Ontwikkelingsgericht Onderwijs zoals het werd uitgewerkt door het Nederlandse onderwijsbureau APS. Wie meer wil weten over dit onderwijsconcept kan en mag contact opnemen met Ellen Zonneveld. Zij geeft je graag alle nodige informatie.

Basisontwikkeling in de onderbouw is geschreven voor de kinderen uit de tweede en derde kleuterklas en het eerste en tweede leerjaar. Het uitgangspunt van dit boek wordt ruim geschetst in het eerste hoofdstuk.

In het tweede hoofdstuk geven de auteurs toelichting bij het onderwijspedagogisch concept van het Ontwikkelingsgericht Onderwijs. Ze geven een antwoord op de volgende vragen:

  • Wat zijn de inspiratiebronnen voor het Ontwikkelingsgericht Onderwijs?
  • Wat zijn de ontwikkelingstheoretische uitgangspunten?
  • Wat zijn de onderwijspedagogische uitgangspunten?
  • Hoe kun je ontwikkelingsgericht werken aan basisontwikkeling?

Het derde hoofdstuk geeft zeer concreet en uitgebreid uitleg bij de doelen van het Ontwikkelingsgericht Onderwijs, met als basisdoelen:

  • emotioneel vrij zijn
  • zelfvertrouwen
  • nieuwsgierigheid

Deze basisdoelen zijn noodzakelijke voorwaarden om te komen tot een brede ontwikkeling waardoor kinderen gaandeweg meer zelfstandig worden. Hiervoor moet men aandacht hebben voor een aantal competenties maar ook voor de onder- en naastliggende specifieke kennis en vaardigheden. Het uiteindelijke doel is immers de emancipatie van deze kinderen.

Het vierde hoofdstuk lijst die vijf kernactiviteiten op die het bereiken van de beschreven doelen moet mogelijk maken. Het zijn:

  • de spelactiviteiten
  • de constructieve en beeldende activiteiten
  • de gespreksactiviteiten
  • de lees- en schrijfactiviteiten
  • de reken- en wiskunde activiteiten

Alle kernactiviteiten worden toegelicht met een voorbeeld uit de praktijk, hun specifieke waarde, de ontwikkelingsprocessen die parallel lopen met de ontwikkeling van de spelactiviteit, een greep uit het mogelijke activiteitenaanbod en de bespreking van de rol van de leerkracht bij dit alles.

De rol van de leerkracht wordt trouwens hernomen in het uitgebreide vijfde hoofdstuk. Niet alleen de ontwikkelingsgerichte principes zoals onder andere de zone van de naaste ontwikkeling komen hier aan bod, maar ook de pedagogische basis van het leerkracht zijn en het ontwerpen van een gepast onderwijsaanbod. Het didactische handelingsmodel met zijn vijf mogelijke leerkrachtimpulsen verduidelijkt hier veel.  Dit model doet trouwens een beroep op het pedagogisch-didactisch handelen van de leerkracht, meer bepaald op een aantal specifieke vaardigheden.

Het zesde hoofdstuk is helemaal gewijd aan het observeren, registreren en evalueren van de basisontwikkeling. Het zevende hoofdstuk legt dan weer haarfijn uit hoe je dit alles moet organiseren. Deze hoofdstukken laten zich omwille van hun compact- en concreetheid zeer moeilijk samenvatten.  Lezen dus!

Het achtste en laatste hoofdstuk, Basisontwikkeling Plus, onderstreept de nood aan een verbreding én een verdieping van het concept van de Basisontwikkeling op diverse terreinen.

afdrukken

12:00 Gepost door Lieven Coppens in APS, Van Gorcum | Permalink | Tags: aps, gok, kleuters, observeren, ontwikkeling, spelontwikkeling, stimuleren, taalontwikkeling, zorg, onderbouw, basisonderwijs, kleuteronderwijs | |