BOEKetje onderwijs

Het boek Leren oplossen van vraagstukken. Een lessenreeks voor leerlingen uit de hoogste klassen van de basisschool verscheen eerst als onderdeel van de Praktijkgids voor het basisonderwijs van dezelfde uitgever. Dit is het resultaat van een onderzoeksproject dat liep aan het Centrum voor Instructiepsychologie- en Technologie van de Katholieke Universiteit te Leuven. Het uitgangspunt van dit onderzoeksproject was de concrete vaststelling dat het vraagstukkenonderwijs in Vlaanderen ontoereikend was. Deze lessenreeks moet de leerlingen de kennis, vaardigheden en houdingen bijbrengen die een noodzakelijke voorwaarde zijn voor het met succes oplossen van vraagstukken.

In het eerste hoofdstuk schetsen de auteurs de achtergrond bij de uitgewerkte lessenreeks. Ze zijn hierbij uit-gegaan van de nieuwe eindtermen voor het vakgebied Wiskunde uit 1998. Ze schetsen een model van vaardig probleemoplossen dat bestaat uit vijf fasen: analyse, planning, uitvoering, interpretatie en controle. Om dit model vlot te kunnen doorlopen, moet de leerling vier verschillende componenten geïntegreerd kunnen toepassen:

• de vakkennis en de ervaringskennis
• de heuristieken
• de metacognitie
• de affectieve aspecten

Samen met de vijf fasen moeten ze een krachtige leeromgeving scheppen voor het leren oplossen van vraagstukken. Deze krachtige leeromgeving kan men visueel omzetten naar de volgende matrix:

Deze matrix laat ons dan ook meteen toe enkele typische tekorten van leerlingen bij het oplossen van vraagstukken een plaats te geven. Het gaat over de volgende tekorten:

• een tekort op het vlak van de domeinspecifieke kennis
• het negeren van de eigenervaringskennis tijdens het oplossen van vraagstukken
• een tekort in het toepassen van heuristieken
• een tekort in het toepassen van metacognitieve vaardigheden
• onjuiste en onvruchtbare ideeën en houdingen tegenover het oplossen van problemen

De oorzaken van dit alles kunnen volgens de auteurs toegeschreven worden aan het opgavenaanbod dat stereotiep en wereldvreemd is, de instructietechnieken die niet krachtig genoeg zijn en de heersende cultuur in de wiskundelessen in het algemeen en de vraagstukkenlessen in het bijzonder die leiden tot een oppervlakkigheid in het oplossen van wiskundige problemen.

Het tweede hoofdstuk laat zich lezen als de algemene handleiding bij de lessenreeks uit het boek. Het geeft de algemene doelstellingen bij de lessenreeks zeer expliciet mee, tegelijk met de 3 pijlers waarop de lessenreeks steunt. De opbouw van de lessenreeks krijgt in dit deel eveneens zijn verantwoording en een aantal methodieken (EHBO-boekje, groepswerk, ...) worden verantwoord.

Het derde hoofdstuk omvat de 20 lessen waaruit het programma bestaat. Bij elke les staat duidelijk aangegeven welke doelen men nastreeft, welk materiaal er nodig is en hoe de les verloopt. Dit lesverloop is zeer concreet en nagenoeg kant-en-klaar uitgeschreven met talrijke tips voor de leerkracht.

Het vierde en laatste hoofdstuk gaat over de evaluatie van het effect van de lessenreeks. Hierbij worden de positieve aspecten op een eerlijke manier naast de knelpunten vermeld. De bijlagen bevatten alle noodzakelijke materialen die men nodig heeft zoals werkblaadjes, het EHBO-boekje e.d.

Dit boek is een echte aanrader voor iedereen die het vraagstukkenonderwijs op school grondig wil aanpakken. Door de open aanpak kan het gebruikt worden naast elke bestaande methode. Zoals altijd staat de naam van professor Lieven Verschaffel garant voor een kwaliteitsvol boek.

Het boek Lezen om te weten. Werken met informatieve boeken in de basisschool, was eerder ook een bijdrage tot de Praktijkgids voor de basisschool van dezelfde uitgeverij. Het blijft brandend actueel omdat het over een thema gaat dat vandaag de dag nog steeds aan belang wint en tegelijkertijd nog te vaak onderschat wordt: het thema van de informatiegeletterdheid. Of anders gezegd: Waar halen we vandaag de dag onze informatie? Welke informatie weerhouden we? Hoe verwerken we deze informatie? Wat doen we met deze informatie?

Dit boek bekijkt enkel het onderdeeltje van de informatieve kinderboeken. Omdat de auteur er van overtuigd is dat kinderboeken hun plaats zullen blijven behouden thuis en op school. Ook met het Internet als concurrent. Omdat de informatie op het Internet niet altijd afgestemd is op maat van de kinderen. Ook omdat niet alle kinderen van thuis uit spontaan met (informatieve) boeken in aanraking komen en daardoor de specifieke vaardigheden en strategieën niet deducerend zullen leren. Het kan een optie zijn van het gelijke onderwijskansenbeleid op school om de kansarme leerlingen via informatieve kinderboeken deze vaardigheden en strategieën toch aan te leren. Deze kunnen ook gebruikt worden om informatie op het Internet terug te vinden. Mits ze aangevuld worden met een aantal Internetspecifieke vaardigheden en strategieën.

Het boek van Anita Wuestenberg bestaat uit 4 delen. In het eerste deel gaat de auteur met haar lezers op verkenning in de wereld van de informatieve boeken. Je leert niet alleen wat een informatief boek is en welke soorten informatieve boeken er bestaan, maar ook waaraan men een goed informatief boek kan herkennen. Diverse criteria passeren de revue zoals het taalgebruik, de illustraties het evenwicht tussen feiten en fictie, de structuur en de betrouwbaarheid van het boek. Bij de betrouwbaarheid van het boek gaat het onder meer over het gebruiken van recente en niet-verouderde informatie en het weergeven van verschillende visies over een bepaald maatschappelijk onderwerp.

In het tweede deel beschrijft de auteur hoe een leerkracht zijn leerlingen informatieve boeken in de klas kan leren gebruiken. Hierbij gaat ze verder dan leesbevorderende en leesmotiverende activiteiten alleen. De vijf voornaamste deelvaardigheden die je nodig hebt om informatieve boeken goed te gebruiken, worden hier duidelijk omschreven en geïllustreerd zijn. Het zijn:

• het gericht zoeken
• het gebruik van een inhoudsopgave
• het kunnen gebruiken van registers
• de functies van illustraties begrijpen
• inzicht hebben in de structuur van het boek

Dit alles wordt nog eens extra toegelicht met het navormingsaanbod Een koffer vol boeken van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, een kort stukje over het lezen van informatie over informatieve boeken aan de hand van De Boekentrommel, een kinder- en jeugdboekenmagazine dat jaarlijks verschijnt en een uitgebreider stukje over het gebruik van informatieve boeken in de lessen wereldoriëntatie.

Het derde deel geeft een aanzet om leerkrachten wegwijs te maken in de wereld van de informatieve boeken. Het vierde deel bestaat uit een lijst van informatieve boeken, geordend volgens leeftijd.

Dit boekje (of de katern uit de Praktijkgids voor de basisschool) is zoals ik in de inleiding schreef, nog steeds actueel. Het wordt nog belangrijker dan vroeger om mee te kunnen met onze informatiemaatschappij. Dit kan met de strategieën en vaardigheden die in Lezen om te weten aangeboden worden. Een belangrijke doelgroep hierbij zijn zeker de kansarmen. Zij zijn momenteel nog te vatbaar voor een nieuwe vorm van analfabetisme, het niet kunnen ter hand nemen en interpreteren van informatieve boeken en teksten.

Dit boek geeft een introductie tot de methodiek van de Life Space Crisis Intervention (LSCI). Dit is een verbale interventiemethodiek voor jongeren en kinderen die gedragsproblemen vertonen omdat ze in een crisis zitten. Deze crisis ontstaat wanneer een kind of jongere door een stressvol incident in conflict komt met leeftijdsgenoten, opvoeders of leerkrachten en gaat vaak gepaard met heftige emoties. Het begrip conflict moet hier begrepen worden als het moment waarop de noden van het kind of de jongere tegengesteld is aan het aanbod uit zijn omgeving. Via een interventie in een zestal stappen probeert men in deze crisis tussen te komen om enerzijds het gedrag van het kind of de jongere te veranderen, maar anderzijds ook om zijn zelfwaardegevoel te verhogen, de eigen angst te verminderen en het inzicht in het eigen gedrag en dat van anderen te verhogen.

In het eerste deel van dit boek beschrijven de auteurs de conflictcyclus. Deze moet je eerst herkennen alvorens je hem kunt aanpakken en doorbreken. De conflictcyclus heeft een viertal hoofdkenmerken:

1. Een gebeurtenis is stresserend voor een jongere. Deze gebeurtenis wordt beïnvloed door het zelfbeeld van de jongeren en zijn irrationele opvattingen maar beïnvloedt deze op zijn beurt.
2. Deze stressvolle gebeurtenis lokt bij de jongere bepaalde emoties uit, niet in het minst angst.
3. Deze emotionele reacties zorgen bij de jongere voor defensief gedrag.
4. Het gedrag van de jongere heeft zijn invloed op het gedrag van volwassenen en leeftijdsgenoten.

Wanneer de conflictsituatie niet bij de eerste keer doorbroken wordt, dan wordt het een escalerende spiraal, wordt de crisis enkel maar groter. Men kan de crisis ontladen door op elk van de vier hoofdkenmerken in te werken:

1. Men kan de stress aanpakken.
2. Men kan de gevoelens van de jongere aanpakken.
3. Men kan het gedrag van de jongere aanpakken.
4. Men kan het gedrag van de volwassenen en zijn leeftijdsgenoten aanpassen.

Het tweede deel gaat dieper in op de drie diagnostische fasen en de drie fasen die in zich nieuwe kansen bieden voor de jongere.  Deze zien er als volgt uit:

1. diagnostische fasen:
   1. de emoties ontladen
   2. de tijdlijn van het conflict reconstrueren aan de hand van vragen zoals wat, waar, met wie...
   3. vaststellen van de doelen op korte en lange termijn
2. fasen van de nieuwe kansen:
   1. komen tot inzicht
   2. verkennen en aanleren van nieuwe vaardigheden
   3. het geleerde toepassen binnen de dagdagelijkse groep (transfer)

Elk van deze 6 fasen heeft zijn eigen doel en vraagt van de hulpverlener zeer specifieke vaardigheden. Dit wordt allemaal in het boek duidelijk uitgelegd en uitvoerig geïllustreerd met casuïstiek. Ook worden de signalen dat er kan overgegaan worden naar een volgende fase expliciet gemaakt. Voortdurend is men ook alert voor mogelijke valkuilen die het proces kunnen hinderen of doen mislukken. Ook deze worden uitdrukkelijk vernoemd.

Het derde deel illustreert hoe de methodiek gebruikt kan worden bij zes vormen van zelfdestructief gedrag, zoals daar is:

1. het herorganiseren van de eigen waarneming door de jongere van de realiteit
2. het bepalen van de stressbron
3. het op een zachte manier confronteren met onaanvaardbaar gedrag
4. het opbouwen van bepaalde waarden om de zelfbeheersing te vergroten
5. het aanleren van nieuwe sociale vaardigheden
6. het leren vaststellen van eigen grenzen

Bij elk van deze interventies omschrijft men duidelijk de rol van de volwassene en het soort jongeren dat baat heeft bij een dergelijke interventie. Dit alles wordt telkens verduidelijkt met een voorbeeld.

Een zevende interventie verdient het om afzonderlijk vermeld te worden. Deze is helemaal gewijd aan de rol van de volwassene bij het voortduren van het conflict en de manier waarop Life Space Crisis Intervention (LCSI) ook voor hen kan aangewend worden.

Een boek kan nooit een opleiding of training vervangen. Ook met dit boek is dit zo. Dat neemt niet weg dat het een zeer uitgebreide en praktische inleiding is die tegelijkertijd ook een waardevolle handleiding kan zijn voor wie start met een training in deze methodiek. Ook los van een typische behandelsessie is dit een verrijkend boek. Het leert hulpverleners op een andere manier kijken naar gedragsproblemen bij kinderen en jongeren en de aanpak ervan. Het toont hen nog maar eens dat ze zich moeten blijven hoeden voor bepaalde valkuilen die er voor zorgen dat bepaalde conflictsituaties blijven voortduren.

Ieder kind is wel eens angstig. Dat is normaal en behoort tot zijn of haar psychische ontwikkeling. Anders is het als het langdurige, hevige angsten heeft die niet in verhouding staan tot de situatie. Zo wordt Kasper bijvoorbeeld hysterisch als hij een vlieg ziet. Of is bijvoorbeeld de 12-jarige Lies nog nooit uit logeren geweest omdat ze geen moment van haar ouders wil gescheiden zijn. Of maakt Freya zich voortdurend zorgen over alles wat er in haar omgeving gebeurt, zonder dat daar een reden toe is. Nog anders gezegd: er is altijd wel iets wat hen verhindert om van het leven te genieten of om zich verder te ontplooien.

Jean Dumas schreef dit boek voor ouders, leerkrachten en alle andere hulpverleners en volwassenen die in aanraking komen met deze angstige kinderen en hen willen begrijpen en helpen. Hij bouwde hier zijn hele boek rond: het eerste deel staat in het teken van het begrijpen van angststoornissen bij kinderen, het tweede deel in het teken van de hulp die kan geboden worden.

Het eerste deel bestaat uit drie hoofdstukken die uiteindelijk leiden tot bij wat ik de kern van het hele boek zou noemen, namelijk het besluit van Jean Dumas dat

... het ervaren van de angst voor de angst in het centrum staat van de moeilijkheden die het angstige kind ondervindt... (blz.63)

Het eerste hoofdstuk bespreekt het fenomeen van de angststoornissen bij kinderen zeer uitgebreid. Het beschrijft zeven specifieke angststoornissen bij kinderen, te weten:

• de scheidingsangst
• de fobie
• de sociale angst eigen aan de kindertijd
• de dwangstoornisde paniekaanval
• de posttraumatische stressstoornis
• de gegeneraliseerde angststoornis

Elk van deze stoornissen wordt in duidelijke taal uitgelegd en verduidelijkt aan de hand van een heel concreet en levensecht voorbeeld. Aan het einde van dit hoofdstuk schetst een zeer interessante tabel op welke leeftijd deze verschillende angsten zich manifesteren, hoe vaak ze voorkomen en hoe ze verdeeld zijn over jongens en meisjes.

Het tweede hoofdstuk gaat op zoek naar de oorsprong van de angst, om al heel snel aan te geven dat het niet zozeer gaat over oorzaken dan over risicofactoren. Deze risicofactoren worden daarna één voor één aangehaald en toegelicht.

Het derde hoofdstuk schetst eerst de normale ontwikkeling en evolutie van de angst om daarna dieper in te gaan op de ontwikkeling van de angststoornissen en hun mogelijke complicaties. Het eindigt met de vaststelling die hierboven al geciteerd werd

Het tweede deel staat helemaal in het teken van het helpen van kinderen met angststoornissen. Het begint met de toelichting van het diagnostisch onderzoek van een kind waarbij een angststoornis vermoed wordt. Dit is allesbehalve een theoretisch model. De lezer krijgt de volledige procedure (met de bijbehorende materialen) aangeboden. In de hoofdstukken vijf en zes wordt de kern van de aanpak uitgebreid beschreven. Het vijfde hoofdstuk reikt een ontspanningstechniek aan die kinderen moet helpen om de fysieke gevolgen van hun angst te over-winnen (Bewust ademen). De oefeningen die de auteur hiervoor gebruikt worden extensief en als hapklare brokken aangeboden. Het zesde hoofdstuk pakt dan de emotionele en cognitieve kant van de angststoornis aan (Afstand nemen). Net zoals in het vorige hoofdstuk worden ook hier alle oefeningen kant-en-klaar aangeboden. Het zevende hoofdstuk beschrijft hoe één en ander effectiever en efficiënter kan gebeuren door het in te bedden in een heus handelingsplan.

Het achtste hoofdstuk gaat kort in op medicamenteuze en andere vormen van behandeling die de psychologische aanpak kunnen aanvullen en ondersteunen. Het negende hoofdstuk spreekt die ouders aan die zelf angstig zijn (geweest), en nu hun angstige kind willen helpen.

Het boek biedt nog een leuk extraatje dat een echte meerwaarde betekent voor iedere lezer: elk hoofdstuk wordt afgesloten door een rubriek Hoofdpunten en aanbevelingen die niet alleen de inhoud kort samenvat maar ook de praktische adviezen voor ouders en andere helpende volwassenen helder op een rijtje zet.

Gezien het feit dat er nog veel wetenschappelijk onderzoek moet gebeuren naar angststoornissen bij kinderen, zou het overdreven zijn om dit boek nu al een standaardwerk te noemen. Toch willen we het iedereen sterk aanraden omwille van de volgende redenen:

• Het boek geeft de huidige kennis over het fenomeen van de angststoornissen bij kinderen op een zeer goede manier weer. Dit gebeurt in een zeer begrijpelijke taal, waardoor het zich bijna als een roman laat lezen. Je zit alles het ware op consultatie bij de auteur.
• De auteur reikt een concrete aanpak bij angststoornissen aan, zonder zich ook maar iets aan te matigen: hij presenteert zijn voorstel als iets dat kan werken, maar niet almachtig is. Hij reikt alvast een strategie aan die voor iedereen zeer herkenbaar is en door iedereen kan gebruikt worden.

Zeker lezen dus!

Spel en ontwikkeling is een boek dat door iedereen moet gebruikt worden die door middel van spel de ontwikkeling van kinderen uit de kleuterklas wil stimuleren. Zeker voor kinderen uit achterstandssituaties kunnen de doordachte activiteiten uit dit boek een grote meerwaarde hebben. Ook dit boek is een onderdeel van het onderwijsconcept Ontwikkelingsgericht onderwijs zoals het werd uitgewerkt door het Nederlandse onderwijsbureau APS. Wie hierover meer wil weten, mag contact opnemen met Ellen Zonneveld (e.zonneveld@aps.nl). Zij geeft je graag alle nodige informatie.

Het uitgangspunt van dit boek is duidelijk: anders dan vroeger, kunnen kinderen van nu vaak niet meer spelen. Het is de taak van de volwassenen om hen dat spelvermogen terug te geven. Waarom? Omdat er in een goed ontwikkeld spel heel veel gebeurt:

• Kinderen worden sociaal vaardiger.
• Kinderen leren de taal gebruiken.
• Kinderen gebruiken en ontwikkelen hun voorstellingsvermogen. 

Kortom, door het spel ontwikkelen ze zich op sociaal-emotioneel en cognitief gebied.

Het eerste hoofdstuk van het boek bestaat uit praktijkvoorbeelden die meteen geduid worden en rijkelijk geïllustreerd zijn. Meteen worden ook de twee niveaus waarop het boek geschreven werd duidelijk: het eerste niveau is dat van het jonge kind, het tweede dat van de leerkracht. Deze twee niveaus zijn verder in alle hoofdstukken van het boek expliciet aanwezig. Het tweede hoofdstuk sluit hier onmiddellijk op aan en geeft een meer theoretische achtergrond voor het spelen en de spelactiviteiten. De conclusies van dit tweede hoofdstuk spreken voor zichzelf:

• Volwassenen doen ertoe: spelen heeft een ontwikkelende waarde als leerkrachten spelactiviteiten organiseren en dat spel begeleiden in de richting die zij belangrijk vinden.
• Begeleide activiteiten bevorderen de ontwikkeling meer dan het vrije spel, omdat begeleide activiteiten zich kunnen richten op de zone van de naaste ontwikkeling. Daardoor garanderen ze een meer intense stimulering van de ontwikkeling.
• Samen spelen is zeer belangrijk. Kinderen leren meer uit het contact met elkaar dan uit individueel spel. Ze leren ook om te communiceren, taal te gebruiken en hardop na te denken.

De volgende hoofdstukken richten zich telkens op een bepaald ontwikkelingsaspect en zijn relatie met het spel. Volgende thema's komen aan bod:

• Manipuleren en bewegend spel.
• Rollenspel.
• Constructiespel.
• Thematisch spel.

De structuur is telkens hetzelfde. Eerst wordt de relatie tussen het soort spel en de ontwikkeling scherpgezet. Daarna worden de mogelijke ontwikkelingsgerichte spelactiviteiten heel concreet beschreven. Ook het aandeel van de leerkracht in het beschreven soort spel wordt toegelicht. Er wordt aangegeven wat de mogelijkheden zijn om te observeren tijdens het spel en hoe een en ander kan geregistreerd worden.

In het zevende en laatste hoofdstuk wordt het boek als het ware nog eens geannoteerd samengevat. Hierbij is er speciale aandacht voor de noodzakelijke leerkrachtvaardigheden enerzijds en de opbrengsten van spel als didactische en inhoudelijk middel anderzijds.

Een waardevol boek!

Opvoedingsondersteuning heeft al enkele jaren, ook in Vlaanderen, zijn plaats in onze maatschappij veroverd. Daarvan getuigen enerzijds de opvoedingswinkels en anderzijds het feit dat ze opgenomen werd in het takenpakket van een aantal diensten en instellingen. Dit boek, dat voor het eerst verscheen in 1999, is dan ook nog altijd verrassend actueel.

Het boek Opvoedingsondersteuning als bijzondere vorm van preventie werd geschreven vanuit een Nederlandse context maar heeft zeker ook zijn waarde voor Vlaanderen. In vijf hoofdstukken schrijft de auteur de essentie van de opvoedingsondersteuning neer. Dit maakt het boek tot een leerboek bij uitstek voor iedereen die beroepsmatig ouders moet ondersteunen bij de opvoeding van hun kinderen. Meer nog dan vroeger is opvoeden een taak geworden die de draagkracht van ouders op de proef stelt. Niet in het minst door de snel veranderende maatschappij die voortdurend nieuwe uitdagingen, noden en problemen voor kinderen en ouders schept.

In het eerste hoofdstuk wordt de plaats van de opvoedingsondersteuning in onze huidige maatschappij scherpgesteld. De auteur schetst het algemene kader en gaat onder andere dieper in op de functies ervan in deze tijd en benadrukt het verschil met de pedagogische preventie zoals deze ontstaan is binnen een medisch model. De aanpak van de opvoedingsondersteuning richt zich nu op de risicofactoren die kunnen leiden tot een problematische opvoedingssituatie.

Het tweede hoofdstuk bespreekt enkele theorieën die gebruikt worden bij de opvoedingsondersteuning. De volgende theorieën komen aan bod:

• de transactionele ontwikkelingstheorie
• de balanstheorie
• de levenslooptheorie
• de theorie van het continuüm van gewone opvoedingsvragen tot problematische opvoedingssituaties
• de sociale steuntheorie
• de competentietheorie

Het derde hoofdstuk gaat uitgebreid in op de opvoedingsondersteuning als vak. In dit hoofdstuk worden antwoorden geformuleerd op enkele essentiële vragen, zoals daar zijn:

• Wanneer is iets een opvoedingsprobleem?
• Wie is er eigenaar van een opvoedingsprobleem?
• Wat vraagt een ouder als hij beroep doet op opvoedingsondersteuning? Hoe breng je die vragen in kaart?

Daarnaast is er ruim aandacht voor de verschillende vormen die opvoedingsondersteuning kan aannemen en voor de voorwaarden waaraan de hulpverleners en de hulpverlening moeten voldoen om kwaliteitsvol te werken.

Het vierde hoofdstuk is helemaal gewijd aan de essentie van de opvoedingsondersteuning, de pedagogische advisering. Het begint met het beschrijven van de kenmerken, doelstellingen en uitgangspunten van de pedagogische advisering om daarna de methodiek in zijn verschillende fasen en vormen te beschrijven. Het staat eveneens stil bij de vaardigheden en competenties waarover de hulpverlener moet beschikken en gaat daarbij concreet in op verschillende belangrijke aspecten en factoren die een voorwaarde zijn voor een geslaagde ondersteuning. Het mogelijke effect van een geslaagde ondersteuning wordt eveneens beschreven. Dit hoofdstuk sluit af met de beschrijving van twee programma's voor opvoedingsondersteuning.

Het vijfde en laatste hoofdstuk van dit boek is minder relevant voor Vlaanderen. Het gaat immers in op de Nederlandse situatie en haar typische voorzieningen. Toch verdient dit hoofdstuk om gelezen te worden, omdat het het verband schetst tussen de opvoedingsondersteuning enerzijds en de jeugdhulpverlening anderzijds, een verband dat ook in Vlaanderen duidelijk aanwezig is, niet in het minst binnen het kader van de integrale jeugdhulp-verlening.

Wat het boek zeer interessant maakt is de extra dimensie die het heeft meegekregen in de vorm van de ondersteunende website http://www2.coutinho.nl/opvoedingsondersteuning. Op deze website vindt de lezer niet alleen opdrachten om de inhoud van het boek te verwerken, maar ook (verwijzingen naar) verschillende verdiepende en actuele artikels die toelaten de inhoud van de verschillende hoofdstukken aan te vullen en te verbreden.

De boeken van uitgeverij Coutinho worden in België verdeeld door uitgeverij Epo.

Het Aspergersyndroom is een aan autisme verwante gedragsstoornis, die gekenmerkt wordt door rigide gedragspatronen, eenzelvigheid en het opgaan in bijzondere hobby's of interesses en die gepaard gaat met een gemiddelde tot hoge intelligentie. Dit syndroom wordt niet altijd onmiddellijk herkend bij kinderen, maar vaak via de diagnose van een andere ontwikkelingsstoornis zoals ADHD, een taalontwikkelingsstoornis, een motorische stoornis, een stemmingsstoornis, een eetstoornis of een niet-verbale of visueelruimtelijke stoornis. Dit alles en nog veel meer komt aan bod in deze Hulpgids die geschreven werd door Tony Attwood, die geldt als een autoriteit op het gebied van het Aspergersyndroom.

In dit boek kun je drie delen onderkennen. In het eerste deel beschrijft Tony Attwood in twee hoofdstukken de essentie van het Aspergersyndroom en hoe men tot de diagnose komt. Daarbij schuwt hij in het eerste hoofdstuk het feit niet dat er verschillende wegen zijn om tot deze diagnose te komen. Hij bespreekt niet alleen de voornaamste kenmerken van kinderen met het Aspergersyndroom, maar ook hun voornaamste compensatie- en aanpassingsstrategieën. In het tweede hoofdstuk gaat hij dieper in op de diagnose. Hier komen een aantal diagnostische instrumenten aan bod en (de problemen rond) de huidige diagnostische criteria.

Het tweede deel is het meest uitgebreide en bestaat uit een negental hoofdstukken. Elk hoofdstuk belicht een bepaald aspect van het Aspergersyndroom, te weten:

• Het sociaal inzicht en vriendschap.
• Het plagen en pesten.
• De Theory of Mind.
• Het begrijpen en uiten van emoties.
• De speciale interesses.
• De taal en spraak.
• De cognitieve vaardigheden.
• De beweging en coördinatie.
• De sensorische problemen.

Elk aspect wordt uitgebreid beschreven zoals het 'ervaren' wordt door de persoon met het Aspergersyndroom. Waar nodig wordt het gesitueerd binnen de volledige ontwikkeling van die persoon. De problemen worden uitgebreid verkend en toegelicht met concrete voorbeelden. Ook de mogelijkheden om de problemen aan te pakken krijgen ruim de aandacht. Net zoals in de andere delen van het boek verwijst Tony Attwood hierbij voortdurend naar de bestaande literatuur over het Aspergersyndroom. Elk hoofdstuk eindigt bovendien met een rubriek Hoofdpunten en strategieën waarin de volledige inhoud van het hoofdstuk nog eens beknopt en in een duidelijk schema herhaald wordt.

Het derde deel heeft het in een viertal hoofdstukken over het leven met het Aspergersyndroom. Eigenlijk worden er hier een viertal vragen beantwoord:

• Hoe ziet het leven er na de school uit, meer bepaald het verder studeren en het beroep?
• Wat met langdurige relaties?
• Wat kan psychotherapie voor mensen met het Aspergersyndroom doen?
• Wat is het antwoord op de volgende vragen?
  • Wat is de oorzaak van het Aspergersyndroom?
  • Moet je het kind inlichten over de diagnose?
  • Wanneer en hoe licht je het kind in?
  • Begaan mensen met het Aspergersyndroom vaker een misdrijf?
  • Wordt het Aspergersyndroom wel eens verward met schizofrenie?
  • Wat zijn de vooruitzichten op de lange termijn?

Het boek eindigt met een verklarende woordenlijst en een overzicht van nuttige informatie.

Dit boek is een echt naslagwerk voor iedereen die meer wil te weten komen over het Aspergersyndroom: wie het leest heeft achteraf een goed inzicht in het geheel van het syndroom. Hoewel het zeer vlot is geschreven verdient het boek dat het langzaam wordt gelezen: de hoeveelheid informatie die wordt aangeboden is immers zo groot, dat men er beter aan doet elk hoofdstuk afzonderlijk te verwerken. Dan nog is het mogelijk dat men bij een tweede lezing nieuwe dingen ontdekt.

Uitgeverij Nieuwezijds heeft met zijn reeks hulpgidsen (er verschenen ook al hulpgidsen voor ADHD, autisme, bipolaire stoornissen en dyslexie een prestigieus project binnengehaald. We kijken dan ook met plezier uit naar nieuwe delen in deze reeks.

De boeken van uitgeverij Nieuwezijds worden in België verdeeld door uitgeverij Epo.