2009.03.26

DyscalculieMAP voor onderzoek en begeleiding van dyscalculie

Auteur: Frederique Geerligs & Ingrid Nauta
Titel: DyscalculieMAP voor onderzoek en begeleiding van dyscalculie.
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2005
Pagina's: 99
ISBN-13: 978-90-76838-36-6
Prijs: € 45,-

dyscalculiemap voor onderzoek en begeleiding van dyscalculieDeze map werd opgesteld met Friese grondigheid. In een nuchtere geen-onzin-stijl slagen de auteurs er in om een krachtige bijdrage te leveren op het vlak van het verspreiden van waardevolle kennis over rekenproblemen en dyscalculie.

Na een kort inleidend hoofdstuk zoeken de auteurs in het tweede hoofdstuk een antwoord op de vraag wat dyscalculie is. Op zoek naar een verklaring voor rekenproblemen onderscheiden ze zowel oorzaken bij de school (methode, organisatie van het rekenonderwijs, didactisch handelen van de leerkracht) als leerling-gebonden oorzaken (intelligentie, informatieverwerking, verbale vaardigheden). Deze verschillende factoren worden kort toegelicht. Daarna volgt er een overzicht van de opvattingen van verschillende auteurs over dyscalculie. De visies van onder andere Van Gelder, Treffers, Braams, Ruijssenaars en Paternotte worden naast elkaar gezet. Ook wordt de definitie van dyslexie zoals ze werd uitgewerkt door de Nederlandse Gezondheidsraad toegepast op dyscalculie en vergeleken met de criteria uit de DSM-IV-TR. Uiteindelijk kiezen de auteurs er voor om de definitie van dyslexie toe te passen op dyscalculie. Bij dyscalculie gaat het dan om een ernstige rekenachterstand die hardnekkig is en gekenmerkt wordt door een ernstig tekort in de automatisering van de basisfeiten voor rekenen.

In het derde hoofdstuk tekenen de auteurs een drietal leerlijnen voor rekenen uit. Een eerste voor het voorbereidende rekenen waarbij het getalbegrip en het tellen een essentiële rol spelen, een tweede voor het aanvankelijk rekenen die doorloopt tot in groep 5 (3e leerjaar) en een derde voor het voortgezette rekenen.

Het planmatig handelen bij rekenproblemen en dyscalculie komt aan bod in het vierde hoofdstuk. De procedure bestaat uit 4 fasen: signaleren, analyseren, handelen en evalueren. Ze wordt uitgebreid beschreven.

In dit hoofdstuk bieden de auteurs enkele zeer concrete en praktische materialen aan die men hierbij kan gebruiken zoals:

  • een signaleringslijst dyscalculie voor de eerste fase,
  • een overzicht van bruikbare toetsen en een stappenplan voor een diagnostisch onderzoek voor de tweede fase,
  • een lijst met criteria om te bepalen of een individuele leerlijn (curriculumdifferentiatie) voor rekenen verantwoord is voor de derde fase,
  • een uitgebreid schema over het planmatig handelen bij rekenproblemen mét toelichting.

In het vijfde hoofdstuk gaan de auteurs dieper in op de begeleiding van kinderen met rekenproblemen en dyscalculie. Ze breken een lans voor een preventieve aanpak en nemen een duidelijk standpunt in:

Als er zich ondanks de preventieve maatregelen toch problemen voordoen, gaan we ervan uit dat de leerling zo lang mogelijk dezelfde stof (met eventuele aanpassingen en verlengde en/of extra instructie en (in)oefentijd) krijgt als zijn groepsgenoten. Pas wanneer de aangeboden hulp en de aanpassingen niet werken, kan er op basis van gericht didactisch en/of psychologisch onderzoek besloten worden om de leerling langzamer door de stof te laten werken of, in het uiterste geval, met een andere methode te laten werken. (blz.44)

Anders gezegd: altijd eerst remediëren tot aan de grens van het mogelijke en er net voorbij! Naar analogie met de drie leerlijnen bespreken ze de begeleiding bij het voorbereidend, aanvankelijk en voortgezet rekenen. Zeer interessant in dit hoofdstuk zijn de toch wel uitgebreide begeleidingsadviezen die de auteurs formuleren zowel voor de leerlingen met rekenproblemen als voor de leerlingen met dyscalculie. Het stukje over faalangst bij rekenen en rekenproblemen is voor iedereen verplichte literatuur.

Het zesde hoofdstuk bevat de beschrijving van remediërende methoden, software en leermiddelen.

In bijlage vindt men de formulieren die in de map besproken werden.

Deze map is toch wel één van de betere, zoniet het beste hulpmiddel dat ik recent heb doorgenomen rond rekenproblemen en dyscalculie. Voor Vlaanderen lijkt het me wel aan te bevelen om in de beschreven onderzoeksprocedure Vlaamse genormeerde tests te gebruiken. Maar dat mag geen reden zijn om deze publicatie links te laten liggen.

afdrukken

18:53 Gepost door Lieven Coppens in Eduforce | Permalink | Tags: rekenen, dyscalculie, leerprobleem | |

2009.03.22

Protocollaire behandelingen voor kinderen met psychische klachten

Auteur: Caroline Braet & Susan Bögels (Red.)
Titel: Protocollaire behandelingen voor kinderen met psychische klachten.
Uitgeverij: Boom
Plaats: Amsterdam
Jaar: 2008
Pagina's: 564
ISBN-13: 978-90-8506-447-3
Prijs: € 69,50

protocollaire behandelingen voor kinderen met psychische klachtenRecent onderzoek heeft aangetoond dat kinderen en jongeren met psychische klachten beter geholpen worden door een op een protocol gebaseerde behandeling dan door een klassieke kinder- of jeugdtherapie. Concreet betekent dit dat de behandeling bestaat uit een geheel van chronologisch op elkaar volgende stappen die bij elke nieuwe cliënt op nagenoeg gelijke wijze doorlopen worden. Deze protocollen zijn in de praktijk getoetst op hun effectiviteit maar berusten steeds op een theoretisch model waar zowel de voorlopers als de gevolgen van een probleem zijn in kaart gebracht. In die zin leunen ze dan ook sterk aan bij de principes van het evidence-based werken.

In dit boek worden een onderzoeksprotocol en 21 volwaardige behandelingsprotocollen ingeleid door een hoofdstuk over het evidence-based werken bij kinderen met psychische klachten én een hoofdstuk over handelingsgerichte diagnostiek. De behandelingsprotocollen gaan over:

  • slaapproblemen bij kinderen,
  • enuresis en urine-incontinentie bij kinderen,
  • encopresis bij kinderen,
  • somatoforme stoornissen,
  • cognitieve gedragstherapie voor jongeren met het chronische vermoeidheidssyndroom,
  • autismespectrumstoornissen,
  • oudertraining bij kinderen met autisme,
  • jonge kinderen met gedragsproblemen,
  • ADHD bij kinderen,
  • tics bij kinderen en adolescenten,
  • cognitieve gedragstherapie bij depressie,
  • groepsbehandeling voor kinderen en jongeren met angststoornissen,
  • kinderen en adolescenten met een dwangstoornis,
  • acute stressstoornissen na een éénmalige traumatische ervaring,
  • cognitieve gedragstherapie voor adolescente meisjes,
  • integratieve therapie voor gehechtheid en gedrag,
  • emotieregulatietraining voor jongeren met (symptomen van een) borderline persoonlijkheids-problematiek,
  • de multidisciplinaire behandeling van kinderen met overgewicht,
  • boulemia nervosa en aanverwante eetstoornissen,
  • middelgebonden stoornissen,
  • cognitieve gedragstherapie voor jongeren met zelfbeschadigend gedrag.

Al de protocollen uit dit boek worden volgens hetzelfde stramien besproken. Het protocol wordt eerst ingeleid en in een volgend stukje gekoppeld aan de resultaten uit onderzoek naar de werkbaarheid ervan. Vervolgens wordt er onderzocht hoe men het probleem in kaart kan brengen. In een volgend deeltje gaat men dieper in op de idee die achter elke (deel)handeling zit. Verder gaat men dieper in op de behandeling van het probleem om daarna het behandelingsprotocol volledig uit te schrijven. Tot slot wordt er uitgelegd op welke manier(en) het protocol kan geëvalueerd worden.  Een discussie besluit elk hoofdstuk. In bijlage zitten de materialen die men nodig heeft om het protocol uit te voeren. Een digitale versie hiervan is terug te vinden op de meegeleverde cd-rom.

Dit boek is bedoeld voor iedereen die kinderen en jongeren met een psychopathologie in de jeugd- en geestelijke gezondheidszorg behandelt. Orthopedagogen, klinische psychologen, kinder- en jeugdpsychiaters zullen zeker hun voordeel kunnen doen met de in het boek beschreven protocollen. Dit neemt echter niet weg dat ook andere professionelen die op de één of andere manier met deze kinderen of jongeren en/of hun ouders in contact komen, er veel winst voor de eigen beroepspraktijk kunnen uit halen.

afdrukken

17:50 Gepost door Lieven Coppens in Boom | Permalink | Tags: cvs, gedrag, behandeling, oudertraining, ass, bedplassen, enuresis, encopresis, chronische vermoeidheid, somatoforme stoornis, slaapproblemen, autisme, autismespectrum | |

2009.03.14

Herstelgericht groepsoverleg

Auteur: Lode Walgrave & Nicole Vettenburg (Red.)
Titel: Herstelgericht groepsoverleg. Nieuwe wegen in de aanpak van jeugddelinquentie en tuchtproblemen.
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Leuven
Jaar: 2006
Pagina's: 130
ISBN-13: 978-90-209-6653-4
Prijs: € 18,95

herstelgericht groepsoverlegHerstelgericht groepsoverleg is een werkvorm die onstond in Nieuw-Zeeland. Daar wordt hij verplicht toegepast bij jeugddelinquentie en problematische opvoedingssituaties. Deze werkvorm past perfect in de visie van het herstelrecht. Volgens deze visie is het belangrijk dat men zo snel mogelijk na een misdrijf de aangerichte schade (zowel sociaal, materieel als psychologisch) herstelt. In het herstelgericht groepsoverleg komen het slachtoffer en de dader, elk met zijn achterban, samen om na te denken over de gevolgen van het misdrijf en over wat daaraan gedaan kan worden.

Onder impuls van Lode Walgrave liepen er tussen 2000 en 2005 in Vlaanderen twee projecten waarbij men het herstelgericht groepsoverleg uitprobeerde. In één van die projecten werd het toegepast op schoolse probleemsituaties. In dit boek komen deze twee projecten aan bod.

In het eerste hoofdstuk geeft Lode Walgrave een inleiding op het herstelrecht. De theorie en de filosofie achter deze werkvorm worden toegelicht. Tegelijk geeft hij in dit hoofdstuk een beschrijving van de meest frequente vormen die het herstelrecht kan aannemen, te weten:

  • slachtofferopvang,
  • slachtoffer- en daderbemiddeling,
  • herstelgerecht groepsoverleg,
  • gemeenschapsdienst,
  • leerprojecten.

Verder gaat de auteur in op de tegenstelling tussen strafrecht en herstelrecht en toont hij aan waarom herstelrecht een grote sociale meerwaarde heeft. Eenzelfde vergelijking wordt gemaakt tussen herstelrecht en (her)opvoeding. Hierbij besluit de auteur dat deze niet aan elkaar tegengesteld zijn, maar dat het herstelrecht het welzijn van iedereen voor ogen heeft, en niet alleen dat van de dader (zoals dat bij (her)opvoeding wel het geval is). Tot slot gaat hij ook dieper in op de (positieve) resultaten van deze werkvorm zoals ze blijken uit wetenschappelijk onderzoek.

In het tweede hoofdstuk schetst Lode Walgrave samen met Inge Vanfraechem de ontstaansgeschiedenis van het herstelgericht groepsoverleg. De werkvormen die hieraan voorafgingen, family group referencing en restorative conferencing worden hier uitvoerig beschreven.

Dezelfde auteurs beschrijven in het derde hoofdstuk het eerste Vlaamse project waarbij het herstelgericht groepsoverleg werd toegepast bij gevallen van ernstige jeugddelinquentie. Aan de hand van een praktijkvoorbeeld wordt deze werkvorm uitvoerig toegelicht. De wetenschappelijke conclusies worden na dit voorbeeld uitvoerig besproken.

In het vierde hoofdstuk beschrijven Nicole Vettenburg en Dieter Burssens hoe het herstelgericht groepsoverleg, zoals het toegepast werd in het tweede project, een constructief antwoord kan zijn op ernstige problemen op school. Zo wordt onder andere het strakke patroon dat gevolgd wordt niet alleen beschreven maar ook toegelicht met een praktijkvoorbeeld. Ook hier wordt het wetenschappelijk onderzoek dat op dit project werd uitgevoerd uitvoerig besproken.

De vier auteurs formuleren in het vijfde hoofdstuk hun gezamenlijk besluit. Hierin sommen ze niet alleen de redenen op waarom herstelgericht groepsoverleg een grote aantrekkingskracht heeft. Ook de beperkingen ervan komen aan bod. Verder onderzoeken ze ook wat er moet gedaan worden om het herstelgericht groepsoverleg onder optimale omstandigheden te laten verlopen.

Dit boek is een krachtige inleiding voor iedereen die zich in de werkvorm van het herstelgericht groepsoverleg wil verdiepen.

afdrukken

19:12 Gepost door Lieven Coppens in LannooCampus | Permalink | Tags: conflict, gedrag, interventie, methodiek, herstelgericht, groepsoverleg, daderhulp, slachtofferhulp, hergo, slachtofferopvang, crisis | |

2009.03.08

Jeroen de hardloopkampioen met astma

Auteur: Rebecca Coenraads & Yaron Kaldenbach
Titel: Jeroen de hardloopkampioen met astma
Uitgeverij: Context
Plaats: Leimuiden
Jaar: 2005
Pagina's: 29
ISBN-13: 978-90-78196-02-0
Prijs: € 13,50

jeroen de hardloopkampioen met astmaJeroen de hardloopkampioen met astma is een therapeutisch voorleesboekje voor kinderen van 4 tot 7 jaar. In dit boekje beschrijven de auteurs het hele proces dat elk astmapatiëntje (van de eerste klachten, over de diagnose tot de behandeling met medicatie) doorloopt.

Het is een heel positief boekje dat laat zien dat iemand ondanks zijn astma toch een normaal, 'gezond' leven kan opbouwen waarbij hij sociaal en fysiek (de hardloopkampioen) kan meedoen met zijn leeftijdsgenootjes. Het benadrukt de mogelijkheden in plaats van de beperkingen in het leven van een kleuter met astma.

Beide auteurs hebben heel wat expertise opgebouwd in verband met het begeleiden van kinderen met astma en dat merk je in dit boek. Hun kennis van de zogenaamde 'coping'-strategieën zijn maximaal in hun verhaal verwerkt. Hierdoor kan Jeroen voor kleuters een echt rolmodel zijn in de manier waarop ze met hun astma omgaan.

Het boekje is heel geschikt om voor te lezen aan kinderen die zelf astma hebben of er mee te maken krijgen in hun omgeving. Het zal zeker helpen om hun problemen (h)erkennen. Het bespreken van dit boek kan leiden tot een betere aanvaarding en manier van omgaan met het astma.

afdrukken

21:09 Gepost door Lieven Coppens in Context | Permalink | Tags: astma, ziekte, kleuters | |

2009.03.07

Oudergids ADHD. Bijsturen als alle remmen los zitten

Auteur: Martin L. Kutscher
Titel: Oudergids ADHD. Bijsturen als alle remmen los zitten.
Uitgeverij: Nieuwezijds
Plaats: Amsterdam
Jaar: 2008
Pagina's: 208
ISBN-13: 978-90-5712-273-6
Prijs: € 19,95

oudergids adhd - bijsturen als alle remmen los zittenDit boek over ADHD is in de eerste plaats geschreven voor ouders. Het wil hen vooral helpen om hun kind met ADHD op een positieve manier te benaderen en toch bij te sturen. Het boek werd geschreven door Martin L. Kutscher toen hij merkte dat ouders van kinderen met ADHD vaak niet de tijd hadden om de boeken die hij hen adviseerde te lezen.

In het eerste hoofdstuk, De ADHD-ijsberg, toont de auteur aan dat het verschijnsel ADHD oneindig veel meer is dan de triade impulsiviteit-onoplettendheid-hyperactiviteit. Deze drie symptomen vormen samen slechts het deel dat voor de buitenwereld het meest zichtbaar is, het spreekwoordelijke topje van de ijsberg. Onder de oppervlakte liggen echter nog heel wat andere problemen waarmee er rekening dient gehouden te worden, te weten:

  • Problemen met de executieve functies, onder andere:
    • Inhibitie
    • Initiatie
    • Innerlijke spraak
    • Werkgeheugen
    • Anticiperen en terugkijken
    • ...
  • Tegelijk voorkomende andere problemen en stoornissen:
    • Leerstoornissen
    • Het syndroom van Asperger
    • Het syndroom van Gilles de la Tourette
    • Angststoornissen
    • Depressie
    • ...
  • Gezinsproblemen:
    • Gezinsleden met hun eigen neuro-psychiatrische problemen
    • Spanningen die veroorzaakt werden door het kind die latent aanwezig blijven en het voor het kind nog moeilijker maken.

Deze worden allemaal zeer concreet uitgelegd en geïllustreerd met voorbeelden, afbeeldingen, tabellen en dergelijke meer. Daarna gaat de auteur op een eenvoudige en heldere manier in op de neurologische achtergrond van ADHD. Verderop in het eerste hoofdstuk gaat hij dieper in op de samen met ADHD tegelijk voorkomende andere problemen en stoornissen.Daarbij staat hij niet enkel stil bij de mate waarin ze samen met ADHD voorkomen, maar geeft hij telkens ook heel concreet aan waarin ze zich van elkaar onderscheiden. Op deze manier krijgen ouders ook een beter inzicht in wat ze aan ADHD moeten toeschrijven en wat ze moeten zien als een gevolg van een ander probleem.

In het tweede, derde, vierde en vijfde hoofdstuk bespreekt de auteur de 4 belangrijkste regels in verband met de aanpak van het kind met ADHD, te weten:

  • Regel 1: Blijf positief!
  • Regel 2: Blijf Kalm!
  • Regel 3: Blijf georganiseerd!
  • Regel 4: Blijf zo doorgaan!

Elke regel wordt uitvoerig toegelicht. Centraal bij elk van deze regels staat het verklaringsmodel voor ADHD als een stoornis in de executieve functies. Met dat verklaringsmodel als uitgangspunt worden er bij elke regel concrete tips gegeven, tips die de auteur haalt uit zijn eigen ervaring of bij andere mensen die werkten met en schreven over ADHD. Deze tips gaan zowel over het benaderen van het kind met ADHD, als over het ter beschikking stellen van hulpmiddelen en over het bijsturen en/of onder controle houden van de eigen reacties van de ouders en/of de leerkracht. Deze laatste krijgt hier inderdaad ook zijn rol toegewezen, aangezien de regel over het georganiseerd blijven zeker ook op de situatie op school slaat.

Het zesde hoofdstuk behandelt het thema van het gebruik van medicatie bij ADHD. Zowel de voor- als de nadelen van medicatie worden besproken, evenals de mogelijke bijwerkingen. Het zevende hoofdstuk is geschreven op kindermaat en kan gebruikt worden om kinderen te informeren over ‘hun’ ADHD. Het achtste hoofdstuk is een samenvatting van het volledige boek en kan gebruikt worden om andere mensen uit de omgeving van het kind (familieleden, leerkrachten, begeleiders …) te informeren over ADHD.

De oudergids is een krachtig boek omdat hij heel positief aangeeft wat ouders, leerkrachten, … wel kunnen doen om hun kind of hun leerling met ADHD te begeleiden en te ondersteunen. De talrijke concrete tips zorgen er voor dat ze heel snel hun handelingsverlegenheid achter zich kunnen laten. Het benaderen van ADHD vanuit het verklaringsmodel van de stoornis in de executieve functies biedt evenveel kansen op een concrete en af en toe creatieve en spanningsreducerende aanpak en laat toe om zich heel concreet in te leven in de frustraties en teleurstellingen die het kind met ADHD dagelijks moet ondervinden. Een absolute aanrader!

De boeken van uitgeverij Nieuwezijds worden in België verdeeld door uitgeverij Epo.

afdrukken

22:28 Gepost door Lieven Coppens in Nieuwezijds | Permalink | Tags: adhd, add | |