BOEKetje onderwijs

Over de motorische ontwikkeling van kinderen valt heel wat te zeggen. Alleen was tot voor kort de kennis over dit thema in het Nederlandstalige gebied nog niet afdoende op schrift gesteld. Jan Bernard Netelenbos schreef daarom het tweedelige werk Motorische ontwikkeling van kinderen op basis van zijn colleges en werkgroepen aan de studenten Bewegingswetenschappen en Psychologie van de Vrije Universiteit te Amsterdam. Zo kregen beroepsmensen die vragen hadden over de motorische ontwikkeling van de hun toevertrouwde kinderen meteen ook een recent referentiewerk ter beschikking.

In het eerste deel wordt er feitelijke informatie gegeven over het verloop van de motorische ontwikkeling. Het bestaat uit zes hoofdstukken. Het eerste hoofdstuk gaat uitgebreid in op de discussie of de ontwikkeling van een kind bepaald wordt door aangeboren factoren of door opgedane ervaringen (het fameuze nature versus nurture debat). De auteur geeft heel consistente uitleg bij drie kernbegrippen, namelijk ontwikkeling, groei en leren. Daarna schetst hij een kader waarin hij een vijftal gedragscategorieën vastlegt op basis van de sleutelwoorden cognitie en motoriek. Dit kader moet toelaten de ontwikkelingscategorieën die exclusief eigen zijn aan bepaalde theorieën overzichtelijk te ordenen. Tot slot van het eerste hoofdstuk bespreekt de auteur kort nog een vijftal invloedrijke ontwikkelingstheorieën.

Het tweede hoofdstuk staat in het teken van de biologische ontwikkeling van kinderen. Dit meer algemene hoofdstuk vindt zijn vervolg in het derde hoofdstuk waar de auteur de motorische ontwikkeling van kinderen meer in detail beschrijft. In het vierde hoofdstuk gaat Netelenbos dieper in op de stelling dat de motorische ontwikkeling van kinderen hand in hand gaat met de perceptuele ontwikkeling. De auteur laat tal van theorieën en de er bij horende experimenten de revue passeren en voorziet ze van passende en kritische commentaar.

Wat als de motoriek zich niet ontwikkelt zoals verwacht? Deze vraag staat centraal in het vijfde hoofdstuk. De auteur ordent zijn inhoud rond de volgende grote thema's:

• begripsafbakening:
  • vertraagd versus afwijkend,
  • ziekte, stoornis, beperking, handicap,
• de motoriek van kinderen met een hersenbeschadiging,
• de motoriek van kinderen met een afwijkend zenuwstelsel,
• de motoriek van kinderen met leer- en gedragsstoornissen,
• de motoriek van zieke kinderen en kinderen met psychische stoornissen,
• de motoriek van zintuiglijk gestoorde kinderen,
• de behandeling van kinderen met motorische stoornissen en beperkingen.

In het laatste hoofdstuk behandelt de auteur het testen van de motoriek bij kinderen. Na een algemene introductie geeft hij een becommentarieerd overzicht van verschillende tests. Hij beperkt zich niet tot een beschrijving alleen. Zo staat hij ook stil bij hun toepasbaarheid en hun psychometrische kwaliteiten. Een uitgebreide index en een goed uitgewerkte begrippenlijst vervolledigen dit boek.

Jan Bernard Netelenbos heeft een multifunctioneel boek over de motorische ontwikkeling van kinderen neergeschreven. Het kan als leerboek en als naslagwerk gebruikt worden. Stevig onderbouwd en met heel wat concrete voorbeelden brengt hij een zeer actuele stand van zaken over het onderwerp.