2009.11.28

Tellend Bankieren

Auteur: Clemens Klinkum & Esther Klinkum
Titel: Tellend Bankieren. Ik tel weer mee met rekenen! - remediëren aan de basis.
Uitgeverij: Schoolsupport/Abimo
Plaats: Zuidhorn/Sint-Niklaas
Jaar: s.d.
Pagina's: 200 + Cd-rom
ISBN-13: 978-90-8664-043-0
Prijs: € 165,-

tellend bankieren - ik tel weer mee met rekenen - remediëren aan de basisTot nu toe was er te weinig aangepast remediëringsmateriaal voor kinderen en jongeren van 9 tot 13 jaar met basale rekenproblemen. Hiermee bedoelen we problemen met de rekenvoorwaarden en/of de basisbewerkingen. Met het pakket Tellend Bankieren kwam daar recent verandering in. De auteurs gingen er terecht van uit dat de leerkrachten nood hadden aan uitgewerkte lessen in het basale rekenen.

Deze map werd niet lukraak samengesteld. De werkwijze uit de map is gebaseerd op het standaardwerk Rekenproblemen en dyscalculie (Ruijssenaars, van Luit & van Lieshout). Centraal staat de kwaliteit van de (directie) instructie. En de eigen praktijkervaringen van de auteurs. Wie de uitgebreide literatuurlijst bekijkt, merkt meteen dat de ideeën van de leerpsychologie nadrukkelijk aanwezig zijn.

Geldrekenen is het centrale thema van deze map. Vanuit de vaststelling dat geld een uitstekend middel is om kinderen en jongeren voor het rekenen te motiveren. Daarnaast richt de aanpak zich niet alleen op de zwakke maar ook op de positieve kanten van de leerlingen. Deze neemt men allemaal mee in het remediëringsproces.

Na het eerste hoofdstuk met daarin de achtergrond van deze benadering, vallen er twee grote delen in de map te onderscheiden. In het eerste deel staan de rekenvoorwaarden centraal. De auteurs werkten een getalbegriptoets uit voor oudere leerlingen. Deze toets is niet genormeerd, maar heeft de bedoeling om een goed zicht te krijgen op de leemten in het getalbegrip van de leerling. Op basis van de resultaten op deze toets en vooral ook op basis van de gerichte observaties door de begeleider, kan men aan de hand van het bijgevoegde programma tekorten aanvullen. Zijn de rekenvoorwaarden wel gekend, dan kan men de leerling nog beter op de basisbewerkingen voorbereiden door het trainingsprogramma rond tellen met hem door te nemen.

Het tweede deel bestaat uit een eerste hoofdstuk over het optellen en aftrekken en een tweede over het vermenigvuldigen en delen. Het zou het werk van de auteurs onrecht aan doen om de zeer gestructureerde en originele aanpak hier uit te doeken te doen. Een gevalsbespreking sluit deze map af.

Bij de map kun je ook een Cd-rom krijgen met daarop een programma om de tafels van vermenigvuldiging te automatiseren. Ik raad iedereen aan deze ook aan te schaffen. Omdat het programma zo helemaal anders is dan de andere programma's die hetzelfde beogen. Dit programma heeft het Connectionisme als achtergrond. Deze theorie kijkt tegen het automatiseren van de tafels van vermenigvuldiging aan als het leggen van verbindingen tussen knopen in de hersenen. Om er zeker van te zijn dat de leerlingen de werkwijze van de auteurs volgen, moet dit programma individueel en onder begeleiding doorgenomen worden.

Tellend Bankieren is een goed doordacht geheel. Het is materiaal dat bedoeld is voor de bovenbouw van de basisschool of de beroepsleerjaren (1B en BVL) van de middenscholen voor het secundair onderwijs. Door het rekenen met geld als centrale thema te gebruiken, wordt het functionele van het rekenen zeer sterk benadrukt. Dit kan zeer motiverend werken voor kinderen en jongeren die omwille van de eigen moeilijkheden vervreemd zijn van het "rekenen om te rekenen". Door de concreet uitgeschreven lessen kan het programma zowel door jonge, beginnende leerkrachten als ervaren rotten in het vak als vanzelf toegepast worden. Daarnaast zorgt de specifieke aanpak ervoor dat iedereen die er mee werkt spontaan gaat nadenken over de processen die bij het leren van de basale rekenvaardigheden een rol spelen. Hierdoor zullen ze ongetwijfeld nog taakgerichter gaan nadenken en hun lessen nog functioneler en motiverender maken.

Een programma dat een plaats in de orthotheek van elke basis- of middenschool verdient.

afdrukken

2009.11.21

Autisme: alles op een rijtje

Auteur: Herbert Roeyers
Titel: Autisme: alles op een rijtje.
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Voorburg
Jaar: 2008
Pagina's: 130
ISBN-13: 978-90-334-6459-1
Prijs: € 19,50

autisme - alles op een rijtjeDe laatste decennia kwam autisme meer en meer in de (wetenschappelijke) kijker. Hierdoor kregen we een berg aan informatie die men dringend moest ordenen. Af en toe ging zelfs de eenduidigheid van de gebruikte begrippen verloren. Met heel wat misverstanden en onduidelijkheden tot gevolg. Met zijn boek Autisme: alles op een rijtje wil de auteur orde scheppen in deze veelheid aan kennis. Tegelijk vertaalt hij ze naar het grote publiek. Hierdoor is het boek zeer toegankelijk. Ook voor niet-professionelen.

In de hoofdstukken 1 tot en met 4 geeft de auteur meer algemene informatie. Hij probeert tot een definitie van het begrip autismespectrumstoornis te komen. Daarbij gaat hij verder dan de gekende classificatiesystemen (DSM-IV-TR en ICD-10). Hij vermeldt ook de triade van Lorna Wing die kwalitatieve stoornissen in de interactie, de communicatie en verbeelding omvat. Bij de onderverdeling van het spectrum staat hij in een afzonderlijk hoofdstuk extra lang stil bij het syndroom van Asperger. Dat verdient volgens hem momenteel geen afzonderlijke diagnostische status. De huidige diagnostische criteria ervoor doet hij af als onbruikbaar. In een kort derde hoofdstuk formuleert hij een duidelijk antwoord op de vraag hoe vaak autismespectrumstoornissen voorkomen. Volgens hem niet meer dan vroeger. Hoewel de aanpassingen van de jongste jaren in de diagnostische criteria voor een schijnbare toename hebben gezorgd. Ook aan autisme bij volwassenen wijdt hij een afzonderlijk hoofdstuk.

De hoofdstukken 5 tot en met 7 gaan meer in detail. Samen met de lezer gaat Roeyers doorheen de geschiedenis op zoek naar de oorzaken van autisme. Om tot het besluit te komen dat...

... autisme een heterogene, sterk genetisch bepaalde neurobiologische stoornis is, die voorlopig haar geheimen nog niet volledig prijsgeeft (blz.47).

Het hoofdstuk over de psychologische theorieën over autisme brengt ongeveer hetzelfde verhaal. De drie cognitieve theorieën die het psychologisch onderzoek bij autisme de laatste 20 jaar hebben gedomineerd slagen er vooralsnog niet in om alle hoofdkenmerken te verklaren. Andere theorieën zijn in ontwikkeling maar nog te weinig ondersteund door wetenschappelijk onderzoek.

Zeer boeiend is het hoofdstuk over de comorbiditeit van autisme met andere stoornissen en syndromen. Roeyers haalt er deze uit waarover de meeste vragen en onduidelijkheden bestaan. Het zijn:

  • ADHD
  • verstandelijke beperking
  • hoogbegaafdheid
  • coördinatieontwikkelingsstoornis (DCD)
  • taalontwikkelingsstoornis
  • leerstoornissen en de niet-verbale leerstoornis (NLD)

De laatste hoofdstukken van het boek staan helemaal in het teken van de diagnose en behandeling. Roeyers houdt een voorzichtig en genuanceerd pleidooi voor de vroegtijdige detectie en diagnose en geeft een beknopt overzicht van een aantal behandelmethodes, waar nodig voorzien van enkele kritische bedenkingen.

Dit boek is een ideale start voor iedereen die zich snel en goed wil informeren over autisme. De zeer uitgebreide referenties laten toe om achteraf dieper op het fenomeen in te gaan.

afdrukken

16:00 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: taal, behandeling, adhd, motoriek, autisme, add, ass, coördinatie, ontwikkelingsstoornis, asperger, dcd, nld | |

2009.11.15

Allemaal op een lijntje: spellingstests in Vlaanderen

Auteur: Intervisiegroep Leesstoornissen Sig vzw
Titel: Allemaal op een lijntje. Overzicht van Nederlandstalige spellingstests.
Uitgeverij: Sig vzw
Plaats: Destelbergen
Jaar: 2009
Pagina's: 32
ISBN-13: 978-90-5873-080-8
Prijs: € 8,-

allemaal op een lijntje - overzicht van nederlandstalige spellingtestsDeze brochure bestaat uit twee delen. In het eerste deel beschrijft de werkgroep de plaats die de diagnostiek van spellingsstoornissen inneemt binnen de multidisciplinaire aanpak van de Centra voor Ambulante Revalidatie. Hierbij wordt uitgegaan van de definitie van en criteria voor dyslexie zoals deze binnen de Nederlandse Gezondheidsraad werden opgesteld en door de Stichting Dyslexie Nederland werden aangepast. Ook het diagnostisch proces dat in de Centra voor Ambulante Revalidatie wordt doorlopen, wordt in dit deel beschreven.

In het tweede deel heeft de werkgroep per leeftijdsgroep een overzicht gemaakt van de Nederlandstalige spellingstests. Van elke test wordt...

  • de naam gegeven en het eerste woord of de eerste zin. Dit maakt de herkenbaarheid voor de gebruiker veel groter.
  • de volledige referentie gegeven met de normperiode en de aard van de normen.
  • aangegeven over welk(e) soort(en) dictee het gaat:
    • voorbereidende en aanvankelijke spellingsvaardigheden,
    • woorddictee,
    • gatendictee,
    • zinsdictee,
    • werkwoorddictee.
  • er een positief of negatief eindoordeel gegeven en gemotiveerd.

Dit alles wordt weergegeven in een zeer overzichtelijke tabelvorm. Hierdoor kan de geïnteresseerde lezer de brochure snel en doelgericht doorzoeken.

De Sig-intervisiewerkgroep Leesstoornissen heeft met deze brochure puik werk afgeleverd.

afdrukken

21:45 Gepost door Lieven Coppens in Sig vzw | Permalink | Tags: spelling, taal, dyslexie, diagnostiek, leerprobleem, spellingprobleem | |

2009.11.11

Zorgverbreding, goed voor elkaar

Auteur: Duco Creemers & Thijs Radersma
Titel: Zorgverbreding, goed voor elkaar. Voor teams van scholen voor primair onderwijs.
Programma om samen de kwaliteit van de zorg voor de leerling 'goed voor elkaar' te krijgen en te houden. 
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2004
Pagina's: 107
ISBN-13: 978-90-76838-27-4
Prijs: € 138,50

zorgverbreding, goed voor elkaar - voor teams van scholen voor primair onderwijs - programma om samen de kwaliteit van de zorg 'goed voor elkaar'te krijgen en te houdenIn 2004 verscheen bij het Friese Eduforce de map Zorgverbreding, goed voor elkaar. Dit programma wil, zoals de ondertitel het zegt, de kwaliteit van de zorg voor de leerling 'goed voor elkaar' krijgen en houden. De inleiding geeft perfect de visie weer van waaruit dit programma is uitgedacht. Daarom dit citaat:

Alle (teamleden van) scholen voor primair onderwijs willen dat hun school zo goed mogelijk draait. Alle (teamleden van) scholen voor primair onderwijs willen de zorg voor leerlingen zo goed mogelijk regelen. Veel aspecten zijn daardoor ook al goed geregeld. Vanzelfsprekend wil men dat zo houden.

Er zijn ook aspecten van de zorg voor de leerling die (nog) beter geregeld kunnen worden. Dat kan de zorg dan verbeteren/verbreden. Eén - zo niet het belangrijkste - aspect bij de zorg voor leerlingen is dat de school zo adaptief mogelijk werkt. Daarvoor is het nodig dat er afgesproken wordt hoe een aantal zaken geregeld en gedaan worden. Om adaptief te werken moet men iets regelen en moeten alle betrokkenen wat doen (blz.6).

De centrale vragen in dat proces zijn:

  • Wat moet er gedaan of geregeld worden?
  • Wie doet wat?
  • Wat is de stand van zaken ten aanzien van alle taken?
  • Welke taak krijgt prioriteit?

Deze taken, of liever de goed uitgevoerde taken zijn indicatoren van de kwaliteit van de zorg. Om deze kwaliteit op peil te houden, moeten deze taken opgenomen zijn in een systeem van kwaliteitszorg. Met het programma Zorgverbreding, goed voor elkaar kan de school de kwaliteit van de uitgevoerde taken en dus de kwaliteit van de zorg, bewaken. Hiervoor reikt het een stappenplan aan dat snel kan uitgevoerd worden door de directeur met hulp van de interne begeleider, voor Vlaanderen dan de zorgcoördinator. Het stappenplan op zich bevat 10 stappen.

Binnen deze stappen neemt het persoonlijk ontwikkelingsplan van de betrokkenen een belangrijke plaats in. Op basis van hun evaluatie van de aan hun toevertrouwde taken stellen ze een plan op dat hen moet toelaten om zich verder te bekwamen. Daarbij geven ze aan wat de prioriteiten zijn. De school stelt hen, na goedkeuring en eventuele aanpassing van het ontwikkelingsplan, de nodige tijd en middelen ter beschikking om het plan uit te voeren.

De meerwaarde van deze map ligt niet alleen in het aangeboden programma en de cd-rom waarmee alles elektronisch kan geregistreerd worden, maar ook in de bijlagen met de suggesties voor de taakverdeling en het opstellen van een ontwikkelingsplan en de dertig concrete voorbeelden.

Uit de suggesties voor de taakverdeling blijkt dat er op de zorgzame school heel wat taken zijn op uiteenlopende domeinen. Deze domeinen zijn:

  • het overleg tussen de zorgcoördinator en de directeur
  • het overleg tussen de zorgcoördinator en de taakleerkracht
  • de zorgverbreding in de klassen
  • het zelfstandig werken
  • het beleid
  • de informatie over de zorgverbreding
  • het leerlingvolgsysteem
  • de leerlingbespreking
  • het gebruik van interne procedures
  • de ondersteuning van de leerkrachten
  • de uitbouw van een orthotheek
  • het gebruik van de orthotheek
  • de contacten met externe deskundigen
  • de ontwikkelingsplannen zorgverbreding
  • samenwerkingsverband Weer Samen Naar School (niet relevant voor Vlaanderen)

Uit de tweede bijlage met de suggesties voor het opstellen van een ontwikkelingsplan blijkt duidelijk dat men de oplossing voor een minder goed uitgevoerde taak niet altijd heel ver moet gaan zoeken. De suggesties variëren dan ook van het gebruiken van standaardformulieren voor overlegverslagen over het gebruik van een sociale kaart van de regio of het opstellen van een toetskalender naar het volgen van externe vorming.

Persoonlijk vind ik dit een zeer krachtig instrument om de zorgverbreding op school zo goed mogelijk te organiseren. Niet in het minst omdat alles geëxpliciteerd wordt: geen onuitgesproken verwachtingen, geen veronderstellingen dat iemand iets zal doen, geen veronderstelde competenties of bekwaamheden, maar concrete informatie. Zowel het proces als het 'product' van de zorgverbreding wordt aandachtig bekeken. Voor alle betrokkenen is dit programma een aanzet tot zelfreflectie op basis van de toegewezen taken. Dit komt niet alleen de professionalisering van elk teamlid ten goede, maar ook de motivatie om er iets aan te doen. Men stelt immers zelf zijn ontwikkelingsplan samen en krijgt daarvoor, na goedkeuring, de tijd en de middelen voor om het uit te voeren. Tegelijk biedt dit programma de mogelijkheid om de kwaliteit van de zorg te borgen, niet in het minst door het opstellen en bewaken van de jaarplanning. De gegevens kunnen elektronisch verwerkt worden met het programma op de meegeleverde cd-rom. Dat is een groot voordeel. Hierdoor blijft het overzicht op elk moment behouden.

Dit programma werd trouwens door het Nederlandse Q*Primair beoordeeld als het beste in zijn soort.

afdrukken

23:41 Gepost door Lieven Coppens in Eduforce | Permalink | Tags: lager onderwijs, zorg, kleuteronderwijs, basisonderwijs, zorgbeleid, methodiek, kwaliteitszorg | |

2009.11.07

Wat is dyslexie. Psycho-educatie dyslexie

Auteur: Sanne Nonhebel & Thea Vogelaar
Titel: Wat is dyslexie. Psycho-educatie dyslexie.
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2007
Pagina's: 17 + kopieerbladen en werkboekje
ISBN-13: 978-90-76838-47-2
Prijs: € 38,50

wat is dyslexie - psycho-educatie dyslexieWie de diagnose krijgt van een stoornis, heeft nood aan uitleg en informatie. Ook bij dyslexie is dit belangrijk. Zo vermijd je verkeerde conclusies zoals 'Ik ben dom' of 'Ik heb niet goed opgelet'. Het helpt de betrokkene om alles in het juiste perspectief te zien. Het motiveert hem voor de behandeling. Het vergemakkelijkt de aanvaarding. Dit proces van uitleg en informatie geven, heet psycho-educatie.

Het is voor veel leerkrachten nog niet zo duidelijk hoe psycho-educatie werkt. Daarom heeft uitgeverij Eduforce een werkboekje op de markt gebracht voor kinderen uit de basisschool. Elke bladzijde ervan gaat over één thema. In de handleiding voor de begeleider (leerkracht, zorgcoördinator, ...) staat per bladzijde van het werkboekje beschreven wat het doel is en hoe de begeleider het thema het beste aanbrengt. Deze thema's zijn:

  • Wat is dyslexie?
  • Hoe leer je lezen als je dyslexie hebt?
  • Hoe herken je dyslexie?
  • Hoe krijg je dyslexie?
  • Hoe werken jouw hersenen als je dyslexie hebt?
  • Ben je een spellende of radende lezer?
  • Welke extra hulp kun je krijgen?
  • Waar moet ik bij het lezen op letten?
  • Wat betekent het voor mij?
  • Wat kan ik goed?

Bij elk thema krijgt het kind eerst een kort woordje uitleg. Daarna maakt het de koppeling naar de eigen situatie.

Aan het einde van dit traject kan de leerling zijn kennis over dyslexie toetsen. Daarvoor bevat de map een korte vragenlijst. Het kan eveneens oplijsten wat de eigen hulppunten zijn. Tot slot moedigt het werkboekje het kind met dyslexie aan om de klasgenootjes mits een spreekbeurt in te lichten. Het geeft daarvoor een lijst met kindvriendelijke websites waar er meer informatie te vinden is.

Deze map is niet bedoeld voor ouders. Het is de bedoeling dat iemand die professioneel werkt met kinderen met dyslexie het werkboekje samen met het kind doorwerkt. Deze professionele begeleider moet wel voldoende kennis bezitten over dyslexie.

Deze map is zeer waardevol. Ze brengt een concrete invulling van het begrip 'psycho-educatie'. Tegelijk kan de opgenomen methodiek model staan voor de al even noodzakelijke psycho-educatie bij kinderen met een andere stoornis. Zeer warm aanbevolen!

afdrukken

16:14 Gepost door Lieven Coppens in Eduforce | Permalink | Tags: lezen, spelling, taal, dyslexie, remedieren, leerprobleem, leesprobleem, spellingprobleem, psycho-educatie | |