BOEKetje onderwijs

Je kunt niets zeggen over de Vlaamse Primitieven als je het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck niet tot in de kleinste details bestudeerd hebt. Je kunt evenmin iets zeggen over het toepassen in het onderwijs van Gardners theorie van de meervoudige intelligentie als je dit boek van Spencer en Miguel Kagan niet grondig las. Net zoals een middeleeuwse polyptiek belicht het alle mogelijkheden tot in de kleinste details. Een dergelijk standaardwerk beschrijven op één A-viertje is geen sinecure. We doen een poging.

In het eerste deel introduceren de auteurs de theorie van de meervoudige intelligenties. Ze doen de inbreng van Spencer Kagan over de toepasbaarheid van deze theorie in het onderwijs uit de doeken. De visies matchen, stretchen en vieren worden geïntroduceerd en krijgen hun inhoudelijke vulling.

Het begrip intelligentie wordt kritisch bekeken en krijgt een andere dan de traditionele betekenis. Verder worden de acht soorten intelligentie volgens Gardner scherp afgebakend terwijl hun onderlinge afhankelijkheid toch sterk benadrukt wordt. Daarnaast gaan de auteurs op zoek naar andere soorten intelligenties. De beschrijving van hun zoektocht is op zijn minst verhelderend. Alleen maar als bewijs dat er wel degelijk een aantal criteria gelden waaraan moet voldaan worden. Het eerste deel eindigt met het intussen genoegzaam bekende adagium: We vragen ons intussen niet langer af of een leerling knap is, maar hoe die leerling knap is. Het antwoord blijkt te zijn dat iedere leerling knap is op vele manieren.

Het tweede deel zal ongetwijfeld de leerkrachten het meeste aanspreken. Hierin beschrijven de auteurs enerzijds de didactische structuren die tegemoet komen aan de acht verschillende intelligenties. Dit zijn structuren die elke les tot een motiverende en betekenisvolle MI les maken. Ongetwijfeld zal dit onderdeel voor veel leerkrachten op bepaalde punten zowel confronterend als verrijkend zijn. Confronterend omdat iedere leerkracht ook vanuit zijn unieke combinatie van intelligenties les geeft, verrijkend omdat hij zich meer bewust zal zijn van de voor- en nadelen van het eigen didactische handelen. Naast het beschrijven van deze 160 didactische structuren bieden de auteurs in dit deel 125 volledig uitgewerkte activiteiten aan die in de klas kunnen gebruikt worden. In een handige bijlage staat bovendien per didactische structuur aangegeven welke intelligenties er aangesproken worden.

Het derde deel speelt zeer sterk in op de actualiteit van de opdracht van de (Vlaamse) scholen om hun beleidsvoerend vermogen te versterken. Elke school moet flexibel inspelen op allerlei maatschappelijke verwachtingen en uitdagingen. Tegelijk moet ze volop investeren in gelijke onderwijskansen, zorg voor leerlingen met leerstoornissen … In die omgeving kwaliteit garanderen, vraagt dat een school selectief omgaat met prikkels uit de omgeving. Keuzes maken en een eigen pedagogische identiteit ontwikkelen, is een noodzaak. Ik ben er van overtuigd dat na het lezen van dit derde deel veel schooldirecties de nodige inspiratie zullen hebben om deze opdracht constructief aan te vatten. De hoofdstukken rond de MI klas en de MI school lenen zich daar bij uitstek toe.

Dit derde deel gaat verder in op een aantal belangrijke vragen. Onder andere of MI moet getest worden in functie van gedifferentieerd onderwijs en op welke manier dit kan gebeuren. En hoe je de resultaten van deze tests en observaties moet duiden. De visie van de auteurs op differentiatie zal alvast menig leerkracht danig verrassen. Heel verfrissend is trouwens het hoofdstuk over authentiek beoordelen. In een tijd dat veel scholen op zoek zijn naar alternatieve vormen van rapportage kan dit zeer inspirerend werken.

De theorie van de meervoudige intelligentie ligt vanuit verschillende hoeken onder vuur. Dat beseffen de auteurs ook. De laatste hoofdstukken van dit derde deel zijn dan ook gewijd aan de evaluatie van deze theorie. Deze hoofdstukken moet je beslist eerst lezen alvorens uitspraken te doen over dit standaardwerk!

Nu het inclusief onderwijs door de Convention on the Rights of Persons with Disabilities (2006) van de Verenigde Naties duidelijk als een recht beschouwd wordt (lees artikel 24), en deze conventie door alle landen van de Europese Unie in december 2010 geratificeerd werd, kan het effect hiervan op het Vlaamse leerzorgkader niet uitblijven. In deze context kan het voorliggende boek van Spencer en Miguel Kagan voor veel scholen een hulp zijn om een nieuw en inclusief kader uit te tekenen.

De educatieve uitgaven van Bazalt worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.