2013.11.24

Hardopdenkend leren lezen

Auteur: Jeffrey D. Wilhelm
Titel: Hardopdenkend leren lezen
Uitgeverij: Onderwijs maak je samen
Plaats: Helmond
Jaar: 2008
Pagina's: 184
ISBN-13: 978-90-79336-08-1
Prijs: € 9,95

hardopdenkend leren lezenHet ultieme doel van lezen is het integreren van nieuwe kennis in de kennis die men al heeft over een bepaald onderwerp. Het begrijpend lezen is daarbij dan ook niet zozeer het doel op zich dan wel de weg die naar deze geïntegreerde kennis leidt. De auteur haalde voor dit boek zijn inspiratie bij Vygotsky, die stelt dat alles wat geleerd moet worden ook onderwezen moet worden. Vygotsky’s cognitieve leerzones en zijn dualiteit instructie|leren zijn dan ook manifest aanwezig in dit boek.

Dit boek is ook actueel: de laatste tijd heeft men immers de modelfunctie van de leerkracht binnen de didactiek (her)-ontdekt: men is er (opnieuw) achter gekomen dat instructie alleen niet voldoende is. Instructie moet aangevuld worden door een gerichte demonstratie van de gewenste vaardigheden. Of zoals de auteur het zegt in zijn introductie:

Onthoud dat de hulp niet stopt na het introduceren van een strategie. Deel uw strategische kennis met de kinderen gedurende het hele onderwijsproces door te modelleren en toelichting te geven (blz.14)…

Vygotsky’s theorie over leren biedt veel mogelijkheden. Volgens hem kan elk kind steeds moeilijkere strategieën of concepten leren, mits de juiste ondersteuning geboden wordt. Kinderen kunnen en zullen ondanks eventuele obstakels kennis vergaren als zij de juiste hulp aangeboden krijgen. Als zij geen vooruitgang boeken, dan is volgens Vygotsky de instructie niet goed (blz.15)…

De in dit boek beschreven techniek van het hardopdenkend leren lezen is helemaal gebaseerd op de inzichten van Vygotsky. Door de leerlingen hoorbaar en zichtbaar te doen lezen maakt men de gebruikte leesstrategieën toegankelijk, beschikbaar en beïnvloedbaar. Op deze manier komen immers de strategische interpretatie- en besluitvormingsprocessen die de leerling toepast om de tekst te begrijpen, aan de oppervlakte.

In het eerste hoofdstuk van het boek leer je hoe je met de ‘hardopdenken’-techniek de leesstrategieën toegankelijk en beschikbaar kunt maken. Daarbij is er ruim aandacht voor concrete voorbeelden en voor het aangeven wat dat allemaal betekent en met zich mee brengt voor de leerkracht. In het tweede hoofdstuk worden de stappen die men dient te nemen om de leesstrategieën te onderwijzen via de ‘hardopdenken’-techniek, geëxpliciteerd. Tegelijk formuleert de auteur een aantal concrete ‘geheugensteuntjes’ om als leerkracht via het doorlopen van zes instructiestappen de leerlingen te begeleiden naar het zelfstandig gebruiken van de leesstrategieën. In het derde hoofdstuk maakt de auteur werk van het concretiseren van twee essentiële begrippen van het hardopdenkend lezen: de vrije en gestuurde reactie. De volgende hoofdstukken gaan dan dieper in op de verschillende toepassingsgebieden van het hardopdenkend lezen.

Een boek dat je op een andere manier stil laat staan bij het begrip ‘begrijpend lezen’.

afdrukken

17:28 Gepost door Lieven Coppens in Onderwijs maak je samen | Permalink | Tags: begrijpend lezen, leesaanpak, leesbegeleiding, leesinstructie, lezen, methodiek, taal, vygotsky | |

2013.11.17

Woordenschatonderwijs, meer dan woorden leren

Auteur: Tessa de Width, Maartje Visser & Hans Puper
Titel: Woordenschatonderwijs, meer dan woorden leren
Uitgeverij: CPS
Plaats: Amersfoort
Jaar: 2013
Pagina's: 160
ISBN-13: 978-90-6508-654-9
Prijs: € 28,90

woordenschatonderwijs, meer dan woorden lerenMen is het er meer en meer over eens. Het onderwijs mag het aanleren van woordenschat niet langer stiefmoederlijk behandelen. De afgelopen jaren is men heel goed gaan beseffen dat de woordenschatkennis van een kind een belangrijke voorspellende factor is voor zijn of haar succes bij het leren technisch en begrijpend lezen. Het aanbrengen van nieuwe woorden mag dan ook niet langer occasioneel gebeuren. Een structureel verankerde systematiek is hier geboden. Waarom? Omdat er zo veel van afhangt. Leerlingen met een uitgebreide en gedifferentieerde woordenschat communiceren beter en verwerven gemakkelijker nieuwe kennis. Vandaag worden we trouwens allemaal voortdurend met (nieuwe) woorden geconfronteerd. Om in deze kennismaatschappij te blijven functioneren, moeten we ons deze woorden snel en op een goede manier eigen (kunnen) maken. Dit boek wil bij deze opdracht een gids zijn.

De boodschap van de auteurs is je al meteen na het lezen van het eerste hoofdstuk duidelijk: woordenschatonderwijs is zoveel meer dan het uit het hoofd leren van lijstjes van woorden met hun betekenis. Daarbij maakt het aan de limiet niet uit of het nu over Nederlandse woorden gaat of woorden van een vreemde taal. Goed woordenschatonderwijs steunt volgens hen op drie belangrijke pijlers:

  1. nieuwe woorden leren en gebruiken;

  2. strategieën leren om de betekenis van nieuwe woorden te ontdekken;

  3. opmerkzaam zijn voor nieuwe woorden en gemotiveerd zijn om de eigen woordenschat voortdurend uit te breiden.

Deze drie pijlers worden in het eerste hoofdstuk geïntroduceerd samen met de visie van de auteurs op effectief en opbrengstgericht woordenschatonderwijs. Het begrip opbrengstgericht heeft op zich zijn intrede nog niet gedaan in het Vlaamse onderwijs. Het houdt in dat men systematisch en doelgericht werkt aan het verbeteren van de leerprestaties van de leerlingen. In het tweede hoofdstuk leggen de auteurs uit op welke manier onze hersenen nieuwe woorden leren en onthouden. Ze geven gelijk aan welke gevolgen dit heeft voor de didactiek van het woordenschatonderwijs.

In de hoofdstukken drie tot en met vijf werken de auteurs telkens een van de pijlers van het woordenschatonderwijs uit. Aan de hand van talrijke tips, opdrachten en voorbeelden komt elke pijler op een niet mis te verstane manier tot leven. Wie dit boek met enige terughoudendheid begon te lezen omwille van de ‘theoretische’ titel, zal deze dan ook bij het lezen van deze hoofdstukken heel snel laten varen. Hoe je deze pijlers introduceert, is het onderwerp voor het zesde hoofdstuk.

Het zevende hoofdstuk verdient in deze bespreking een speciale vermelding onder de vorm van een afzonderlijke paragraaf. De auteurs geven immers een ferme aanzet voor de transfer van de drie woordenschatpijlers naar het moderne vreemde talenonderwijs. Hierdoor wordt het boek ook een referentiewerk voor het secundair onderwijs. Dit hoofdstuk zorgt er voor dat het een goed boek werd met een schitterende finale.

Rest me nog het uitgangspunt van dit boek in de verf te zetten: alle leerkrachten in basis- en secundair onderwijs moeten aandacht besteden aan woordenschat en samen zorgen voor een doorgaande lijn in het woordenschatonderwijs. Alleen al door deze uitspraak verdient dit boek het predicaat Naslagwerk met karakter.

naslagwerk met karakter.pngafdrukken

20:14 Gepost door Lieven Coppens in CPS | Permalink | Tags: taal, taalbegrip, taalontwikkeling, taalvaardigheid, taalverwerving, vreemde taal, vreemdetalenonderwijs, woordenschat | |