2017.02.11

Je fantastische elastische brein vormen & rekken

Auteur: JoAnn Deak
Titel: Je fantastische elastische brein vormen & rekken
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Rotterdam
Jaar: 2017
Pagina's: 32
ISBN-13: 978-94-6118-232-6
Prijs: € 14,95

Je fantastische elastische brein vormen & rekkenVeel neurologisch onderzoek van de afgelopen tijd heeft aangetoond dat onze hersenen zich gedurende ons leven ontwikkelen en aanpassen. Iedereen heeft bij de geboorte een ongeveer gelijk brein, maar gedurende het leven past het brein en zijn ontwikkeling zich aan op basis van onze handelingen, zintuiglijke waarnemingen, onze gedachten en onze verbeelding. Dit fenomeen wordt aangeduid met de term neuroplasticiteit.  Deze ontwikkeling, deze aanpassing is geen acuut fenomeen maar het resultaat van een lang proces.

De hersenen kunnen zich reorganiseren doordat ze het vermogen hebben om verbindingen te maken tussen de hersencellen. Dit is geen overbodige luxe, aangezien er iedere dag miljoenen hersencellen afsterven en de hersenen zich daardoor moeten vernieuwen door het aanmaken van nieuwe cellen. Het is dus een continu proces. Hierbij hebben externe factoren wel degelijk een invloed op de mate en de intensiteit van de neuroplasticiteit. Zo maakt een kind dat naar school gaat en veel nieuwe dingen leert heel veel nieuwe cellen aan in onder andere deze hersengebieden die instaan voor de taal- en rekenvaardigheid.

Dit gegeven van de neuroplasticiteit sluit zeer mooi aan op Carol Dwecks theorie van de growth en fixed mindset, die stelt dat de manier waarop iemand naar zijn eigen vaardigheden en talenten kijkt en er mee omgaat in hoge mate bepaalt hoe hij zal leren en ontwikkelen. De growth mindset is de overtuiging dat iedereen, ongeacht waar hij nu staat, beter kan worden en dat inspanning en training noodzakelijk zijn om beter te worden. De fixed mindset is de overtuiging dat jouw talenten en intelligentie aangeboren zijn en nagenoeg niet veranderbaar. Met een growth mindset leer je beter, presteer je beter, heb je betere gevoelens en werk je beter samen. Met een fixed mindset leer je oppervlakkiger, zijn falen en fouten maken een sterk ontmoedigende ervaring en ga je uitdagingen uit de weg waardoor je minder leert en minder bereikt en daardoor bevestigd wordt in je vermoeden dat je het niet kunt.

Je fantastische en elastische brein vormen & rekken is een prentenboek voor kinderen van ‘6 tot 88’ jaar (of hoe staat dat nu weer op de gezelschapspelen vermeld?) over deze neuroplasticiteit van het brein en helpt om zowel de ‘jongste’ als de ‘oudste’ lezers ervan te overtuigen om zich een growth mindset aan te meten.

Wat dit prentenboek zo uitzonderlijk maakt is dat het de complexe materie van de neuroplasticiteit aan de hand van een goed geformuleerde uitleg en zeer mooie illustraties heel toegankelijk maakt zonder de vaktermen te vermijden of te vervallen in een infantiliserend taaltje. Met andere woorden: het neemt de lezer ernstig.

Een prentenboek om ‘U’ tegen te zeggen.

afdrukken

19:53 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: fixed mindset, groei mindset, growth mindset, maakbare brein, mindset, neurologie, neuroplasticiteit, neuropsychologie | |

2017.02.04

SEL - Sociaal-emotioneel leren als basis

Auteur: Kees van Overveld
Titel: SEL
Sociaal-emotioneel leren als basis
Uitgeverij: Pica|Pelckmans Pro
Plaats: Huizen|Kalmthout
Jaar: 2017
Pagina's: 176
ISBN-13: 978-94-6337-020-2
Prijs: € 19,95

sel - sociaal-emotioneel leren als basisIk dacht dat Kees van Overveld met zijn Groepsplan gedrag voor het basis- en voortgezet onderwijs zijn Magnum Opus had geschreven. Niet dus. Met zijn nieuwste boek stelt hij mij in het ongelijk. Omdat dit boek hem zowel als zijn lezers raakt. Dit is immers geen boek van Kees, dit boek is Kees. Ik kreeg de kans om hem persoonlijk te leren kennen als een bijzonder mens: een warme, toegankelijke Nederlander die zijn kennis met zijn omgeving deelt vanuit een zachte, Vlaamse bescheidenheid. Deze warmte, toegankelijkheid, zachtheid en bescheidenheid vind je als lezer allemaal terug in SEL, Sociaal-emotioneel leren als basis. Het ademt Kees’ bezorgdheid uit dat het elk kind, elke jongere sociaal en emotioneel voor de wind mag gaan. Met dit boek heeft hij - hem kennende, onbewust en ongewild - een monument voor zichzelf opgericht.

SEL leert een kind omgaan met zichzelf en de ander. Het leert de eigen emoties en die van anderen begrijpen en ermee omgaan. Hierdoor werkt het ook preventief: wie in staat is om zichzelf in te leven in de ander, zal minder snel geneigd zijn om anderen te kwetsen of pijn te doen. SEL leert kinderen om hun conflicten op te lossen en om over hun eigen gedrag na te denken. Met andere woorden: het leert hen om hun relaties beter te onderhouden. Hierdoor zorgt het mee voor een positieve en veilige sfeer op school en kan het veel problemen, waaronder pesten, helpen voorkomen.

Het boek bestaat uit drie delen. In het eerste deel bespreekt Kees de geschiedenis en de theoretische achtergronden van het sociaal-emotioneel leren op school. Centraal staat voor mij hier de hiernavolgende definitie van SEL en de korte beschrijving van de 5 SEL-competenties.

Sociaal-emotioneel leren (SEL) is het proces waarbij leerlingen noodzakelijke kennis, attituden en vaardigheden verwerven en toepassen, teneinde beter te worden in het omgaan met zichzelf en de ander (blz.20).

Het gaat dus verder dan de spontane ontwikkeling van het kind. SEL wil die ontwikkeling actief ondersteunen door gerichte, systematische en planmatige acties. De competenties die hiermee samengaan zijn:

  • Besef van zichzelf;
  • Zelfmanagement;
  • Besef van de ander;
  • Relaties kunnen hanteren;
  • Keuzes maken.

In dit eerste deel staat de auteur verder nog stil bij de geschiedenis van het sociaal-emotionele leren, de onderzoeks-artikels die relevant zijn in het kader van dit boek en houdt hij een heus pleidooi voor het toepassen van SEL op de basisschool.

In het tweede deel werkt Kees van Overveld de vijf voornoemde competenties steeds volgens hetzelfde stramien uit. Je vindt steeds het volgende terug:

  • Een beschrijving van wat de competentie inhoudt;
  • Voorbeelden uit de praktijk;
  • Een overzicht van observeerbare gedragsindicatoren die passen bij de competentie;
  • Een theoretische verdieping;
  • De beschrijving van een aantal activiteiten (geen uitgewerkte lessen!) die typerend zijn voor de inhoud van de competentie.

In het derde en laatste deel reikt de auteur handvatten aan om voor de school een programma van Sociaal-emotioneel leren te selecteren, in te voeren en te borgen in de schoolcultuur.

Ook de bijlagen zijn stuk voor stuk belangrijk. Naast een concrete uitwerking van enkele leerlijnen voor SEL en een instrument om SEL-programma’s te beoordelen, vind je er ook een uitgewerkte minicursus waarmee scholen zich verder kunnen professionaliseren. Ook het instrument in verband met welzijn en veerkracht zal veel directies en leerkrachten aanspreken.

En nu maar hopen op het boek SEL voor het voortgezet onderwijs (Als dat al een suggestie mag zijn, Kees?). Want ook daar is er nog veel werk aan de winkel.

Nog maar eens een naslagwerk met karakter!

naslagwerk met karakter afdrukken