2009.10.03

Jongeren en gaming

Auteur: Evelien De Pauw, Stefaan Pleysier, Jan Van Looy & Ronald Soetaert (red.)
Titel: Jongeren en gaming. Over de effecten van games, nieuwe sociale netwerken en educatieve kansen.
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Voorburg
Jaar: 2008
Pagina's: 178
ISBN-13: 978-90-334-7031-8
Prijs: € 29,50

jongeren en gaming - over de effecten van games, nieuwe sociale netwerken en educatieve kansenEen boek dat de resultaten van een wetenschappelijke studie beschrijft, voorstellen, is bijna onbegonnen werk. De voorstelling doet altijd onrecht aan de inhoud van het boek. Omdat videospelen meer en meer een deel geworden zijn van de jongerencultuur, doe ik toch deze poging.

Videospelen hebben tegenwoordig een slechte reputatie. Niet in het minst omdat ze in de media komen als het op de een of andere manier is misgelopen. Het Vlaams Instituut voor Wetenschappelijk en Technologisch Aspectenonderzoek - Samenleving & Technologie liet een onderzoek uitvoeren naar de maatschappelijk relevante aspecten van computerspelen. Deze zijn:

  • de effecten
  • de mogelijkheden tot het vormen van sociale netwerken
  • de educatieve kansen

Het boek is de neerslag van deze studie. Het probeert om op een wetenschappelijke basis enkele hardnekkige misverstanden te ontkrachten of op zijn minst te nuanceren.

In het eerste deel van dit boek bestudeert men de effecten van videospelen. Eerst geeft men een stand van zaken over het wetenschappelijk onderzoek naar het eventuele effect van het spelen van gewelddadige spelen op het reële gedrag. Het antwoord op deze vraag is genuanceerd omdat er over de langetermijneffecten van het virtuele geweld tot op de dag van vandaag nog geen wetenschappelijke overeenstemming bereikt is. Over de verslaving aan videogames is deze studie duidelijker: deze vorm van verslaving komt voor en kan zelfs fysiologisch verklaard worden. Tegelijk stelt deze studie dat er momenteel geen enkel zicht bestaat op de omvang en de ernst van dit probleem maar dat het verslavende effect van videospelen wel aan belang wint door de opkomst van de spelen die op het Internet gespeeld worden. Een laatste negatief effect van videospelen is de toename van de kans op fysieke klachten en gezondheidsrisico's naarmate de intensiteit van het spelen toeneemt. Ook hier ontbreken objectieve cijfergegevens. Deze studie heeft ook positieve effecten van het spelen van videospelen gevonden. Ze haalt deze vaak vergeten eigenschap weer onder de aandacht. Tot slot van het eerste deel geven de auteurs hun visie over de manier waarop men met videospelen dient om te gaan.

Het tweede deel van het boek gaat in op de mogelijkheden die videospelen bieden tot het vormen van sociale netwerken. Eerst en vooral staat het stil bij de specifieke kenmerken van videospelen die hen zo bijzonder maken. Enerzijds is dat de aantrekkingskracht (die verschillende oorzaken kan hebben) en anderzijds de mogelijkheid om een sociaal netwerk uit te bouwen. Verder gaat dit deel heel uitgebreid in op the social game scene. Hierbij geven ze de resultaten van een beperkte, verkennende studie voor Vlaanderen. Tot slot van dit tweede deel staan de auteurs stil bij de gevaren van de internetspelen en formuleren ze aanbevelingen voor een verantwoord en beschermend beleid.

Het derde en laatste deel bespreekt de educatieve waarde van videospelen. Want deze is er zeker en vast. Omdat videospelen interessante leeromgevingen zijn door de principes waarop ze berusten. Uitermate boeiend is de uitgebreide verkenning die deze studie maakt over het toepassen van videospelen in het onderwijs. Hierbij wordt de rol die de leerkracht hierbij kan spelen expliciet toegelicht.

afdrukken

20:09 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: secundair onderwijs, verslaving, jongerencultuur, digitale geletterdheid, videospelen, multigeletterdheid | |

2008.11.16

In-Com-Clusie

Auteur: Hans van Balkom & Jan Knoops (red.)
Titel: In-Com-Clusie. Inclusie door communicatieontwikkeling en -ondersteuning.
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Voorburg
Jaar: 2008
Pagina's: 410
ISBN-13: 978-90-334-6866-7
Prijs: € 35,00

in-com-clusie - inclusie door communicatieontwikkeling en -ondersteuning

Dit boek is het verslag van een driejarig project dat van 2004 tot 2007 liep in de Euregio Benelux Middengebied met een dubbele doelstelling. We laten de redacteurs zelf aan het woord:

Enerzijds was het er op gericht een vernieuwende set van drie zorgprogramma's op te zetten en uit te voeren waarbij de redzaamheid van gehandicapte kinderen wordt geoptimaliseerd. Anderzijds wilde het nagaan hoe deze programma's beleidsmatig in het inclusieve beleid van zorg en onderwijsvernieuwing kunnen worden uitgezet. (blz. 15)

De uitwerking van dit project wordt uitgebreid beschreven in de inleiding. Het uitgangspunt is dat de taal, communicatie en geletterdheid drie belangrijke sleutels zijn tot onze talige en sterk geletterde maatschappij. Door deze drie toegankelijk te maken voor kinderen en jongeren met een verstandelijke en meervoudige beperking bevordert men de inclusie.

De redacteurs hebben de bijdragen van verschillende deskundigen verzameld en geordend volgens de verschillende deelprojecten:

  • Deel 1: Snoezelen en multisensorische ontwikkeling
  • Deel 2: KLINc: Kinderen Leren Initiatieven Nemen in communicatie
  • Deel 3: Handicap in kwadraat: persoonlijke assistentie en opvang van kinderen met een handicap uit kwetsbare gezinnen 

Aan de hand van concrete voorbeelden worden de drie deelprojecten uitgebreid toegelicht en besproken. Daarbij richt men zich niet alleen op het kind of de jongere, maar ook op zijn sociale omgeving en de aanpassingen die daarin nodig zijn.

Het deel over snoezelen bevat 5 hoofdstukken. Hierin worden niet alleen concrete voorbeelden beschreven van vormen van snoezelen, maar staat men ook stil bij andere aspecten zoals de bouwtechnische aspecten die multisensorische ruimten met zich mee brengen en de manier waarop snoezelen de levenskwaliteit kan beïn-vloeden. 

Het tweede deel over KLINc beschrijft in het eerste hoofdstuk de achtergrond en de werking van een KLINc-atelier waar er ruimte wordt gemaakt voor enerzijds het beleven en anderzijds het verwerven van communicatie, taal en beginnende geletterdheid. Het tweede hoofdstuk beschrijft hoe men in een dergelijke setting de beginsituatie van de kinderen vaststelt en hoe men na verloop van tijd het effect van het atelier meet. Het derde hoofdstuk richt zich specifiek op de beginnende geletterdheid van kinderen met een hersenverlamming. Het vierde hoofdstuk sluit daar nauw op aan en gaat dieper in op het verwerven van de leesvoorwaarden en het leren lezen bij diezelfde kinderen.

Het derde deel staat uitgebreid stil bij de buitenschoolse kinderopvang van kinderen met een handicap uit kwetsbare gezinnen. Hoofdstukken 1 en 2 zijn hierbij gewijd aan de stimulering van de ontwikkeling. Het derde hoofdstuk gaat dieper in op kansarmoede en de vormen van opvoedingsondersteuning die men concreet toepast. Het vierde hoofdstuk beschrijft hoe men aan de hand van de ervaringsgerichte visie van het Vlaamse ExpertiseCentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs de kwaliteit van de buitenschoolse kinderopvang observeert en evalueert. Het vijfde hoofdstuk van dit deel beschrijft hoe de buitenschoolse kinderopvang voor kinderen met een handicap kan georganiseerd worden.

Het boek sluit af met een aantal interviews dat van ouders en begeleiders die bij de deelprojecten betrokken waren werd afgenomen.

Voor wie bezig is met inclusie in en buiten het onderwijs is dit boek verplichte literatuur. De kern van deze inclusiebenadering ligt immers op het toegankelijk maken van taal en communicatie in zijn verschillende vormen, iets wat essentieel is om zich in de hedendaagse maatschappij te handhaven. De inzichten en ervaringen van dit project moeten dan ook ingang vinden bij alle betrokkenen.

afdrukken

12:28 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: inclusie, ouders, taal, communicatie, geletterdheid, lezen, zorg | |

2008.08.29

NLD gewoon anders

Auteur: Sandra Broekmans en Ivon Jacobs
Titel: NLD gewoon anders. Praktijkgids voor leerkrachten, hulpverleners en ouders.
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Voorburg
Jaar: 2008
Pagina's: 384
ISBN-13: 978-90-334-6919-0
Prijs: € 30,00

nld gewoon anders. praktijkgids voor leerkrachten, hulpverleners en oudersLaten we de discussie of het een niet-verbale leerstoornis of een visueel-ruimtelijke stoornis is even vergeten. Zoals het voor elke leerstoornis geldt, is de taakgerichte aanpak belangrijker dan de naam. Hiermee komen we dan meteen bij de verdienste van dit boek. Met als ondertitel Praktijkgids voor leerkrachten, hulpverleners en ouders geeft het een goed inzicht in de problemen die mensen met een niet-verbale leerstoornis dagelijks ervaren en heel veel tips en aanzetten voor een goede taakgerichte aanpak. Ik laat het boek zelf spreken:

Bovendien kan men zich afvragen of het geven van een naam of het passen binnen een stoornis zo belangrijk is voor mensen met kenmerken van NLD. Voor ouders, leraren en hulpverleners geldt in ieder geval dat het profiel van vaardigheden en tekorten voldoende aanknopingspunten biedt om verdere hulp en ondersteuning te bieden en deze kinderen verder te helpen in hun ontwikkeling (blz.29).

In een eerste deel omschrijven de auteurs het fenomeen van de niet-verbale leerstoornis. Ze leggen uit wat de stoornis met zich meebrengt aan vaardigheden en tekorten en geven een overzicht van de verschillende kernproblemen die deze stoornis juist tot een syndroom maken. Over de mogelijke oorzaken wordt er slechts kort iets gezegd, ook al omdat er nog veel niet duidelijk is. Verder beschrijven ze de informatieverwerking van de hersenen zodat men de niet-verbale leerstoornis als een stoornis in die informatieverwerking beter kan begrijpen. Na dit alles beschrijven ze de signalen die erop kunnen wijzen dat iemand een niet-verbale leerstoornis heeft en gaan ze uitgebreid in op het diagnosticeren ervan. Hierbij gaan ze dieper in op de overeenkomsten die de niet-verbale leerstoornis lijkt te hebben met andere stoornissen.

Het tweede deel is meteen veel concreter en beschrijft hoe personen met een niet-verbale leerstoornis leren. Zeer interessant daarbij is het opdelen van het leren in tien concrete stappen. Alleen dit deel al is de moeite om door iedere leerkracht gelezen te worden. 

In het derde deel komt de pedagogische begeleiding aan bod. In welke mate moeten ouders, leerkrachten en hulpverleners hun begeleiding aanpassen aan de noden van iemand met een niet-verbale leerstoornis en welke pedagogische stijl meten ze zich daarbij het beste aan?

Het meest uitgebreide deel is dat over de niet-verbale leerstoornis in het onderwijs. Dit deel kan als het ware uit het boek gehaald worden als voorlichtingsbrochure voor elke leerkracht uit het basis- en voortgezet onderwijs. Na het illustreren van de impact van een niet-verbale leerstoornis op het in-de-klas-bestaan van een kind en de signalen die men kan opvangen dat het verkeerd loopt, gaat het heel uitgebreid in op de aanpassingen die in het onderwijs kunnen gebeuren zodat het meer afgestemd is op de leerling met deze stoornis. Deze aanpassingen situeren zich op de volgende vlakken:

  • Pedagogische aanpassingen
  • Aanpassingen van de pedagogische stijl van de leerkracht
  • Didactische aanpassingen
  • Aanpassingen van de leerstof
  • De sociaal-emotionele ondersteuning

Met andere woorden: wie op zoek is naar sticordi-maatregelen kan hier heel veel leren.

Verder in het vierde deel worden de verschillende leervakken bekeken in het licht van de niet-verbale leerstoornis en gaat men dieper in op aspecten van werkhouding en motivatie. Ook de overgang naar het voortgezet onderwijs en het functioneren in het voortgezet onderwijs worden van nabij bekeken.

Het vijfde deel staat helemaal in het teken van de hulpverlening aan iemand met een niet-verbale leerstoornis en zijn omgeving. Er wordt gekeken naar de belangrijkste probleemvelden en hoe men daarbinnen oplossingen kan aanreiken en aanleren.

Het zesde deel richt zich concreet op een aantal belangrijke hulpvragen van ouders. De aandachtige lezer zal merken dat er geregeld - en ergens is dat vanzelfsprekend - een overlapping is met de tips en adviezen die gegeven worden aan het onderwijs. Verder is er ook aandacht over de rol die familieleden kunnen spelen en voor een aantal specifieke thema's, waaronder dat van medicatie en de niet-verbale leerstoornis.

Het zevende deel bestaat uit een geannoteerde verzameling van boeken en materialen in verband met deze stoornis.

Het boek is zeer uitgebreid en zou daardoor mensen kunnen afschrikken om het te lezen. Door de vele praktische tips en suggesties en de vele concrete voorbeelden leest het boek echter zeer vlot. Leerkrachten en hulpverleners die kiezen voor een taakgerichte aanpak van de problematiek vinden hier zeker hun gading.

afdrukken

22:50 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: tics, ticstoornis, zorg, nld, stimuleren, add, adhd, dcd, ontwikkelingsdyspraxie, syndroom, vsld, tourette, dyscalculie, compenseren, remedieren | |

2008.06.21

Competentiematrix bachelor in het onderwijs

Auteur: Kristien Carnel en Ine Bogaerts
Titel: Competentiematrix bachelor in het onderwijs: lager onderwijs.
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Voorburg
Jaar: 2008 (tweede, volledig herziene uitgave)
Pagina's: 43
ISBN-13: 978-90-334-6950-3
Prijs: € 17,50

competentiematrix bachelor in het onderwijs: lager onderwijsWat wordt er verwacht van beginnende en ervaren leerkrachten? Het antwoord op deze vraag werd door de minister van onderwijs gegeven in het Decreet betreffende het beroepsprofiel voor de leraar. Dat antwoord was zeer duidelijk: de kwaliteitsstandaard voor de lerarenopleidingen zijn de basiscompetenties.

Deze basiscompetenties werden door de auteurs van dit boek, op basis van een diepgaand onderzoek, vertaald naar een opleidingsprofiel waarbij er tegelijkertijd aandacht was voor recente onderwijskundige en maatschappelijke ontwikkelingen. Het resultaat van deze vertaling was een boomstructuur. Eén van de auteurs, Kristien Carnel, opleidingshoofd aan de Katholieke Hogeschool Leuven, legt deze structuur uit als volgt:

Deze structuur willen we duiden met volgende metafoor. De stam vormt als het ware de visie van de leraar, zijn opvattingen, kortom zijn professionele identiteit. De takken van de boom beschouwen we als de verantwoordelijkheden van de leraar. De zijtakken zijn de taakvelden. De knoppen en blaadjes vergelijken we met de competenties en concrete gedragingen. Ze geven zuurstof aan de stam, versterken de professionele identiteit (blz.2).

De 4 verantwoordelijkheden, elk met hun bijbehorende taakvelden, zijn:

  • samen school maken als
    • partner in een team
    • partner van collega's ouders en zorgverstrekkers met het oog op inhoudelijke afstemming
    • zorgverstrekker
  • binnen een (klas)groep functioneren als
    • opvoeder
    • begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen
  • kwaliteit borgen als
    • taalleraar
    • reflectieve practicus
    • professional
    • lid van de onderwijsgemeenschap
  • onderwijs ontwikkelen/vernieuwen als
    • onderzoeker en vernieuwer
    • cultuurparticipant
    • coach in het gebruik van ICT

Daarbij worden er vier beheersingsniveaus onderscheiden in een continuüm van het elementaire tot het professionele niveau.

Het grootste gedeelte van dit werk bestaat uit een zeer gedetailleerde matrix waarin alle verantwoordelijkheden met hun onderscheiden taakvelden op de vier beheersingsniveaus concreet omschreven worden in termen van zijnskenmerken voor de leerkracht.

Een absolute aanrader voor iedereen die zicht wil krijgen op wat het beroep van leerkracht in het lager onderwijs inhoudt.

afdrukken

12:37 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: lager onderwijs, competenties | |

2008.01.26

Handelingsgericht werken op school

Auteur: Noëlle Pameijer, Tanja van Beukering, Yolande Schulpen & Hugo Van de Veire
Titel: Handelingsgericht werken op school. Samen met leerkracht, ouders en kind aan de slag.
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Voorburg
Jaar: 2007
Pagina's: 264
ISBN-13: 978-90-334-6611-3
Prijs: € 28,50

handelingsgericht werken op schoolIn de nabije Vlaamse toekomst zal het handelingsgericht werken op school alleen maar aan belang winnen. Niet alleen omdat de Vlaamse centra voor leerlingenbegeleiding de afgelopen jaren sterk geïnvesteerd hebben in de handelingsgerichte diagnostiek, maar ook omdat deze methodiek de afgelopen jaren meer en meer erkenning heeft gekregen door het Vlaamse onderwijsbeleid. In dit boek tonen de auteurs aan hoe men op school systematisch kan werken als men de principes van de handelingsgerichte diagnostiek als basis neemt. Men past deze methodiek toe wanneer een leerkracht, ouder of kind aan een zorgmedewerker of het zorgteam een hulpvraag stelt over een leerling of als een zorgcoördinator of een zorgteam een vraag stelt aan het centrum voor leerlingenbegeleiding.

In het eerste hoofdstuk worden de zes uitgangspunten van het handelingsgerichte werken toegelicht. Centraal staan de onderwijsbehoeften van leerlingen en de ondersteuningsbehoeften van de ouders en leerkrachten. Concreet betekent dit dat men de leerling niet het buitengewoon onderwijs inpraat maar zoekt naar wat een leerling nodig heeft om een bepaald doel te behalen dat realistisch en hoog genoeg is. Hierbij blijft men niet langer dan nodig hangen bij de probleembeschrijving. Men doet dit op een systematische manier die voor iedereen duidelijk is. Men legt de schuld niet bij het kind maar onderzoekt hoe de leerling en de leerkracht elkaar beïnvloeden in een specifieke onderwijssituatie en hoe deze onderwijssituatie kan en moet veranderd worden. Daarbij heeft men ook steeds oog voor het positieve dat er nog is en kan gebruikt worden om de gewenste verandering tot stand te brengen. Een noodzakelijke voorwaarde voor dit alles is een goede communicatie met de ouders en het kind. In het tweede hoofdstuk wordt het dan duidelijk dat deze manier van handelingsgericht werken een expliciete plaats heeft binnen een zorgcontinuüm. Zowel preventief als curatief. De link met de Vlaamse leerzorgmatrix wordt hier duidelijk geëxpliciteerd.

Het derde hoofdstuk is helemaal gewijd aan het handelingsgericht werken op school. De auteurs presenteren een ideaal model, goed wetende dat dit in de praktijk van alledag lang niet altijd haalbaar is. Hierbij staan de vijf fasen (intakefase, strategiefase, onderzoeksfase, indicatiefase, adviesfase) centraal. Talrijke aanknopingspunten helpen de zorgbeleider de essentie van elke fase beter te begrijpen. De veelzijdige rol van deze zorgbegeleider bij de verschillende fasen van de handelingsgerichte diagnostiek is dan meteen ook het onderwerp van het vierde hoofdstuk.

Aangezien het binnen het handelingsgericht werken altijd gaat over een specifiek probleem van een specifieke leerling in een specifieke groep met een specifieke leerkracht staat het vijfde hoofdstuk uitgebreid stil bij het bespreken en observeren van het handelen van een leerkracht. Deze observatie in een onderwijsleersituatie is een belangrijke activiteit van de zorgbegeleider. Tips, methodieken en hulpmiddelen die hem daarbij kunnen helpen worden hier toegelicht.

Heeft men duidelijk zicht op de problemen van een specifieke leerling, dan wordt er een individueel handelingsplan opgesteld.  Het zesde hoofdstuk bespreekt de 7 kernpunten van zo'n individueel handelingsplan maar ook de rol van de leerkracht, het kind en ouders daarin. Ook de voorwaarden om een individueel handelingsplan succesvol te maken worden aangegeven.

Het zevende en voorlaatste hoofdstuk staat helemaal in het teken van een goede communicatie met ouders en kind. Hierbij is er niet alleen aandacht voor hoe zo'n gesprek er idealiter uitziet, maar eveneens voor de valkuilen. Aangezien niet alle ouders hetzelfde zijn, worden er aanbevelingen gegeven voor het praten met verschillende types ouders. Hoe handelingsgericht werken op een school kan ingevoerd worden is het onderwerp van het laatste hoofdstuk.  

Doorheen het boek wordt er geregeld verwezen naar een aantal handige instrumenten die kunnen gebruikt worden bij (de implementatie van) het handelingsgericht werken op school. Deze kunnen gratis van de website van uitgeverij Acco afgehaald worden.

afdrukken

16:35 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: handelingsgerichte diagnostiek, methodiek, hgd, hgw, handelingsgericht werken | |