2016.12.11

Leren zichtbaar maken met Formatieve Assessment

Auteur: Shirley Clarke
Titel: Leren zichtbaar maken met Formatieve Assessment
Laat leerlingen de volgende stap zetten in hun leerproces
Uitgeverij: Bazalt|Pelckmans Pro
Plaats: Rotterdam|Kalmthout
Jaar: 2016
Pagina's: 196
ISBN-13: 978-94-6118-223-4
Prijs: € 59,00

leren zichtbaar maken met formatieve assessment - laat leerlingen de volgende stap zetten in hun leerprocesWe kunnen er niet onderuit. John Hattie heeft de afgelopen jaren zijn stempel op het onderwijs gedrukt. Meer en meer scholen haken gretig in op zijn verhaal. Maar omdat John Hattie vanuit het onderwijsonderzoek geen recepten aanreikt zoals Robert Marzano, maar ingrediënten, zijn die scholen zelf aan het koken en bakken geslagen. Met wisselend succes. Want hoe combineer je de van Carol Dweck met het Formative Assessment van Dylan Wiliam en Shirley Clarke om leerlingen via de Learning Pit van James Nottingham en het doordachte feedbackmodel van John Hattie tot eigenaar te maken van hun eigen leren? Net op deze vraag geeft Shirley Clarke in dit boek haar – of zeg ik beter ‘het’ – antwoord. Een antwoord dat heel veel scholen tijd en ongelukkige experimenten kan besparen. Net hierdoor is dit boek naast het werk van John Hattie verplichte literatuur en een naslagwerk met heel veel karakter! Het is de verdienste van de Nederlandse bewerkers om de inhoud van dit boek dichter bij de Nederlandse en Vlaamse onderwijssituatie te hebben gebracht. Het bij het boek gemaakte filmmateriaal draagt daar eveneens toe bij.

In het eerste deel van het boek staat Shirley Clarke stil bij het wat en waarom van formatieve assessment. Belangrijker dan het definiëren van dit concept vind ik in dit deel de lijst met de twaalf elementen van formatieve assessment. Enkele daarvan zijn:

  • Een leercultuur waarin leerlingen en leraren een Growth Mindset hebben;
  • Leren in heterogene groepen met een gedifferentieerd aanbod;
  • Effectieve vragen om vast te stellen wat de leerlingen al weten en begrijpen;
  • Feedback van klasgenoten en leraren die gericht is op succes: wat is goed en waar is verbetering nodig.

In het tweede deel van dit boek worden deze twaalf ingrediënten, onderverdeeld in een drietal clusters uitgebreid en concreet besproken. De gevolgde indeling is als volgt:

  • De basis leggen: Hierin worden de voorwaarden beschreven om actieve, kritische en beoordelingsbekwame leerlingen te creëren;
  • Een effectief begin van de les: Hierin wordt beschreven hoe je de aanwezige voorkennis van de leerlingen kunt vaststellen, hun belangstelling kunt wekken, samen met hen succescriteria kunt formuleren en kunt praten over excellentie;
  • Ontwikkelen van het leren: Hierin wordt beschreven hoe men op basis van dialoog leerlingen de mogelijkheid kunt bieden en kunt helpen om zelf de mate van begrip aan te geven;
  • De effectieve afsluiting van de les: Hierin beschrijft Shirley Clarke verschillende technieken om leerlingen te stimuleren om te reflecteren op wat ze hebben geleerd en te ontdekken wat ze nog eens moeten bekijken of verder moeten ontwikkelen.

In het derde deel beschrijft de auteur hoe je formatieve assessment in de hele school kunt implementeren.

Zoals eerder gezegd: een naslagwerk met karakter.

naslagwerk met karakter afdrukken

2016.09.18

Betrokkenheid!

Auteur: Robert J. Marzano & Debra J. Pickering met Tammy Heflebower
Titel: Betrokkenheid!
De sleutel tot beter leren - 16 strategieën voor in de klas
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Rotterdam
Jaar: 2016
Pagina's: 180
ISBN-13: 978-94-6118-222-7
Prijs: € 59,-

betrokkenheid.pngIn Vlaanderen en Nederland is het begrip betrokkenheid al langer bekend door het werk van Ferre Laevers. Met het nieuwe boek van Marzano krijgt dit begrip een heel andere en veel diepere betekenis. In dit studie-, reflectie- en doe-boek vertaalt hij de wetenschappelijke inzichten over de betrokkenheid van leerlingen naar een heus actieplan voor al even betrokken leerkrachten.

Het uitgangspunt van dit boek is dat betrokkenheid al heel lang gezien wordt als de basis voor effectief leren, maar dat het heel moeilijk is om het begrip eenduidig te definiëren. Zonder diep in te gaan op de verschillende wetenschappelijke theorieën over betrokkenheid – het boek is immers geschreven voor leerkrachten – presenteert Marzano een coherent model dat opgehangen wordt aan vier basisvragen:

  • Emoties: Hoe voel ik me?
  • Interesse: Ben ik geïnteresseerd?
  • Relevantie: Is dit belangrijk?
  • Doeltreffendheid: Kan ik dit?

In het eerste hoofdstuk van dit boek worden elk van deze vragen uitgewerkt en op een voor leerkrachten herkenbare manier wetenschappelijk onderbouwd: geen zware theorie dus, wel een essentiële inhoudelijke duiding. Meteen is dan ook het raamwerk van Marzano’s model gegeven. Hierin staan twee begrippen centraal die eenduidig gedefinieerd worden: aandacht en betrokkenheid. Ik citeer

We definiëren aandacht als een positieve reactie op de eerste twee vragen (‘Hoe voel ik me?’ en ‘Ben ik geïnteresseerd?’). Deze vragen gaan erover of informatie van de buitenwereld in het werkgeheugen komt. Als die informatie het werkgeheugen niet haalt, is de persoon in kwestie zich niet bewust van die informatie. Als leerlingen negatieve emoties hebben of weinig energie, zullen ze niet erg gemakkelijk nieuwe informatie zetten in hun werkgeheugen. Ook zal, als de informatie niet interessant is, het werkgeheugen niet verwerken.

We definiëren betrokkenheid als een positieve reactie op de derde en vierde vraag (‘Is dit belangrijk?’ en ‘Kan ik dit’?). De antwoorden op beide vragen zijn van invloed op de duur die de informatie in het werkgeheugen blijft. Als de informatie niet belangrijk wordt gevonden, zal het werkgeheugen het niet lang vasthouden. Als leerlingen niet geloven dat ze de vrijwillige of verplichte taken die behoren bij de informatie kunnen uitvoeren, zal het brein de informatie afwijzen.

In de hoofdstukken twee, drie, vier en vijf van dit boek gaat Marzano dieper in op elk van de vier vragen. In deze hoofdstukken presenteert hij telkens een aantal strategieën die leerkrachten kunnen gebruiken in de klas om de leerlingen te helpen een antwoord te vinden op de desbetreffende vraag. Maar er is meer: hij doet de leerkracht ook reflecteren over zichzelf, over zijn leerkracht-zijn aan de hand van zelfbeoordelingsschalen. Daarenboven krijgt de lezer geregeld oefeningen voorgeschoteld die hem dwingen om onmiddellijk met de inhoud aan de slag te gaan. Het zesde hoofdstuk ordent deze strategieën in drie categorieën:

  • Dagelijkse strategieën;
  • Strategieën voor het juiste moment;
  • Uitgebreide strategieën die verdergaan dan de gebruikelijke structuur van de klas.

Van elke strategie is aangegeven hoe deze zo goed mogelijk gebruikt kan worden en met welke concrete vragen leerkrachten zich kunnen voorbereiden om echte betrokkenheid te laten ontstaan.

Een boek dat je niet vrijblijvend kunt lezen.

afdrukken

12:03 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: aandacht, betrokkenheid, onderwijsstrategie, evidence based | |

2012.03.24

Werken met het strookmodel

Auteur: Ban Har Yeap
Titel: Werken met het strookmodel
Gereedschap voor het visualiseren en oplossen van rekenopgaven
Uitgeverij: Bazalt/HCO
Plaats: Vlissingen/Den Haag
Jaar: 2011
Pagina's: 184
ISBN-13: 9789461180926
Prijs: € 49,-

werken met het strookmodel - gereedschap voor het visualiseren en oplossen van rekenopgavenEen tijdje geleden kreeg ik de vraag om dit boek van Ban Har Yeap te bespreken op deze boekenblog. Aangezien ik al een tijdje geboeid was door het Singapore Rekenen, meer bepaald door de effectiviteit ervan, kon ik dit niet weigeren. Alleen onderschatte ik dit engagement enorm. Want hoe bespreek je een rekenaanpak die het visualiseren van rekenopgaven centraal stelt in woorden? Er zat dus maar één ding op: het strookmodel, dat één van de voornaamste pijlers van het Singapore Rekenen is, voor zich laten spreken terwijl ik het boek doornam. Het lukte. Aangezien het boek de theorie meteen aan de praktijk koppelt door de lezer royaal te voorzien van voorbeeldopgaven en opgaven die hij zelf moet uitwerken, begon het model zich aan mij te ‘openbaren’. Zonder het te beseffen, zoog het strookmodel mij mee in zijn magie. Pas toen ik besefte dat ik tijdens het uitwerken van de opgaven (en ik werkte ze allemaal uit) af en toe de befaamde aha-erlebnis tegenkwam, wist ik het zeker: Singapore Rekenen is een aanpak met toekomst. Ook in Vlaanderen. Daardoor verdient het een eerlijke kans. Ik hoop dan ook uit de grond van mijn hart dat de beker van de goedkope vooroordelen, waaruit de nieuwe AVI-procedure wel moest drinken, aan het Singapore Rekenen voorbijgaat. En dat men het eerst grondig bestudeert alvorens er uitspraken over te doen. Doet men dit niet, dan loopt men het gevaar om een foutief standpunt tegenover dit evidence-based model in te nemen.

Het boek van Ban Har Yeap belicht in vijf hoofdstukken één van de belangrijke pijlers van het Singapore Rekenen: het leren visualiseren en oplossen van rekenopgaven met het strookmodel. In het eerste hoofdstuk krijg je een inleiding op het strookmodel. De auteur leert jou op welke manier je het model kunt gebruiken als een strategie om leerlingen te ondersteunen bij verhaalopgaven. Deze opgaven kunnen zowel rekenkundig als algebraïsch van aard zijn. Het strookmodel wordt hier neergezet als een heuristiek om een probleem op te lossen en niet als een algoritme. De bevindingen uit het wetenschappelijk onderzoek waarop dit strookmodel steunt, komen eveneens aan bod. Na het lezen van dit eerste hoofdstuk is het duidelijk dat het strookmodel staat voor het visualiseren van hoeveelheden en hun onderliggende relaties. Het zijn juist deze relaties die hun naam geven aan de modellen die in de volgende hoofdstukken verduidelijkt en ingeoefend worden. Een overzicht:

werken met het strookmodel - tabel.png

Deze drie hoofdstukken hebben nagenoeg dezelfde structuur. Na een heldere introductie van het model licht de auteur de ‘varianten’ toe. De lezer krijgt uitleg bij één of meerdere voorbeeldopgaven en moet dan zelf aan de slag met de oefenopgaven. Tot slot reikt Ban Har Yeap de gegevens uit de theorie en het wetenschappelijk onderzoek aan. Juist dit achteraf aanreiken van deze gegevens zorgt ervoor dat men beter kan reflecteren over het eigen slagen of mislukken in de specifieke oefenopgaven. Hierdoor komt de waarde van dit boek als ‘leer- en ontdekboek’ nog beter tot zijn recht.

In het vijfde en laatste hoofdstuk bespreekt de auteur het knippen en verplaatsen van (delen van) stroken binnen het strookmodel als twee geavanceerde vaardigheden. Hij voegt er de nodige voorbeeldopgaven en toelichtingen uit de theorie aan toe

Een boek dat je moet lezen als je van rekenen, rekendidactiek en probleemoplossend denken houdt!

De educatieve uitgaven van Bazalt worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

21:31 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: methodiek, rekenen, singapore rekenen, strookmodel, visualiseren | |

2012.01.15

De ontdekking van het puberbrein

Auteur: Sheryl Feinstein
Titel: De ontdekking van het puberbrein
Nieuwe methodes om de hedendaagse puber te bereiken en te onderwijzen
Uitgeverij: Bazalt/HCO
Plaats: Vlissingen/Den Haag
Jaar: 2009
Pagina's: 114
ISBN-13: 9789074233897
Prijs: € 46,-

de ontdekking van het puberbrein - nieuwe methodes om de hedendaagse puber te bereiken en te onderwijzenOver een boek als dit zou je niets mogen prijsgeven. De inhoud ervan is immers zo verrassend en rijk dat elke bespreking er wel onrecht moet aan doen. Alleen werkt dit niet zo goed. Zeker niet als je zoveel mogelijk mensen wil aanzetten om het toch te lezen. Bij sommige boeken schrijf je dan dat ze elke euro die je moet betalen, waard zijn. Bij dit boek zou ik zeggen: elke eurocent. Dit boek moet verplichte literatuur worden, zowel voor de leerkrachten in opleiding als de leerkrachten in de praktijk van het secundair onderwijs.

De wetenschap staat tegenwoordig voor weinig. Zo ook de neurowetenschappen. Door het gebruik van de nieuwste technieken heeft men het brein van de puber aan een grondig onderzoek kunnen onderwerpen. Met als resultaat een heel belangrijk besluit. Je moet het cliché van ‘het zijn de hormonen’ achter jou laten. Waarom? Omdat uit het wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat het brein niet in de kinderjaren voltooid wordt. Net in de puberteit ondergaan de hersenen een grote en tumultueuze verandering. Met alle gevolgen van dien. Dus: weg hormonen, maatschappij en koppigheid en welkom puberende hersenen.

Sheryl Feinstein gidst de lezer door de wetenschappelijk vastgelegde veranderingen in het puberbrein. En legt het verband met de eigen-aardigheid van de puber. De wetenschap neemt dan ook in dit boek een centrale plaats in. Op een eenvoudige maar duidelijke manier leer je stap voor stap welke veranderingen er plaats vinden in het puberbrein en wat de gevolgen ervan zijn voor de jongere. De titels van de hoofdstukken twee tot en met zes leren je meteen om welk facetten het gaat:

  • Cognitie en leren in de puberteit;
  • Het sociale brein;
  • Communicatie en het onvoltooide brein;
  • Het zelfbeeld onder vuur;
  • Het roekeloze brein.

Wat het boek zo sterk maakt is niet alleen de duidelijke verwoording van de wetenschappelijke bevindingen. De kaders met als titel ‘Pedagogische en didactische actie’ of ‘Ontdekking’ zorgen voor een herkenbaarheid en een praktische waarde die maar weinig boeken bereiken.

De educatieve uitgaven van Bazalt worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

14:18 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: hersenen, neurologie, ontwikkeling, pubers, evidence based | |

Wijs met woorden

Auteur: Robert Marzano
Titel: Wijs met woorden
Een zesstappenaanpak voor het aanleren van schooltaal
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Vlissingen
Jaar: 2011
Pagina's: 112
ISBN-13: 9789461180537
Prijs: € 62,-

wijs met woorden - een zesstappenaanpak voor het aanleren van schooltaalHet is al langer geweten. Om leerstof vlot te kunnen begrijpen, verwerken en instuderen, heb je een uitgebreide woordenschat nodig. Mensen denken in taal. Een uitgebreide woordenschat laat hen toe om vlot verbanden te leggen, relaties te interpreteren en dergelijke meer. Binnen een schoolse context is dat echter niet voldoende. Je moet ook de schooltaal vlot beheersen. De school gebruikt immers meer dan de algemene woordenschat. Ze hanteert ook nog een specifieke woordenschat op het niveau van de instructie en de schoolvakken. Een leerling die deze schooltaal niet beheerst, loopt het gevaar een deel van de inhoud mis te lopen. Marzano toont in dit boek aan dat leerlingen die de school- en vaktaal goed beheersen, meer kans op schoolsucces hebben. Volgens hem zijn achtergrondkennis en woordenschat sterk met elkaar verbonden. Dit boek biedt aan de gemotiveerde leerkracht een praktische leidraad om het woordenschatonderwijs (een nieuwe) vorm te geven.

Na een korte inleiding en al even korte omschrijving van de noodzakelijke materialen, volgt in het derde hoofdstuk de ruggengraat van het boek. Voor Marzano is dat de wetenschappelijke onderbouwing (evidence-based). In dit deel toont hij aan dat direct woordenschatonderwijs werkt. Hij beschrijft uitgebreid de kenmerken die het effectief maken. Tegelijk toont hij aan hoe ze in de zesstappenaanpak ingewerkt zijn. In het tweede deel van dit hoofdstuk werkt hij de zes verschillende stappen van de methodiek uit. Deze worden voorafgegaan door de selectie van de aan te leren woorden. De criteria daarvoor lees je in het boek. Concreet ziet de zesstappenaanpak er uit als volgt:

zesstappenaanpak

In het vierde hoofdstuk beschrijft Marzano hoe men de methodiek in de praktijk uitvoert. Het woordportfolio van de leerling neemt hierin een centrale plaats. Bij elke stap doet hij belangrijke suggesties en wijst hij op specifieke valkuilen. Dit alles vind je terug in de kaders met een donkergrijze achtergrond. Helemaal interessant wordt het waar Marzano het belang van de zesstappenaanpak voor anderstalige leerlingen bespreekt in het vijfde hoofdstuk. In het zesde hoofdstuk doet Marzano enkele voorstellen van activiteiten en spellen die kunnen gebruikt worden als herhaalactiviteiten (stap 4) of spelactiviteiten (stap 6). Het laatste hoofdstuk gaat dieper in op de planning en registratie van deze methodiek.

Bij het boek vind je ook een DVD. Hierop licht Marzano de methodiek nog eens toe en kun je enkele praktijkvoorbeelden bekijken.

Zoals alle werken van Marzano is ook dit boek een echte aanrader!

De educatieve uitgaven van Bazalt worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

14:04 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: marzano, methodiek, instructie, instructietaal, schooltaal, taal, woordenschat, evidence based | |