2012.01.15

De ontdekking van het puberbrein

Auteur: Sheryl Feinstein
Titel: De ontdekking van het puberbrein
Nieuwe methodes om de hedendaagse puber te bereiken en te onderwijzen
Uitgeverij: Bazalt/HCO
Plaats: Vlissingen/Den Haag
Jaar: 2009
Pagina's: 114
ISBN-13: 9789074233897
Prijs: € 46,-

de ontdekking van het puberbrein - nieuwe methodes om de hedendaagse puber te bereiken en te onderwijzenOver een boek als dit zou je niets mogen prijsgeven. De inhoud ervan is immers zo verrassend en rijk dat elke bespreking er wel onrecht moet aan doen. Alleen werkt dit niet zo goed. Zeker niet als je zoveel mogelijk mensen wil aanzetten om het toch te lezen. Bij sommige boeken schrijf je dan dat ze elke euro die je moet betalen, waard zijn. Bij dit boek zou ik zeggen: elke eurocent. Dit boek moet verplichte literatuur worden, zowel voor de leerkrachten in opleiding als de leerkrachten in de praktijk van het secundair onderwijs.

De wetenschap staat tegenwoordig voor weinig. Zo ook de neurowetenschappen. Door het gebruik van de nieuwste technieken heeft men het brein van de puber aan een grondig onderzoek kunnen onderwerpen. Met als resultaat een heel belangrijk besluit. Je moet het cliché van ‘het zijn de hormonen’ achter jou laten. Waarom? Omdat uit het wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat het brein niet in de kinderjaren voltooid wordt. Net in de puberteit ondergaan de hersenen een grote en tumultueuze verandering. Met alle gevolgen van dien. Dus: weg hormonen, maatschappij en koppigheid en welkom puberende hersenen.

Sheryl Feinstein gidst de lezer door de wetenschappelijk vastgelegde veranderingen in het puberbrein. En legt het verband met de eigen-aardigheid van de puber. De wetenschap neemt dan ook in dit boek een centrale plaats in. Op een eenvoudige maar duidelijke manier leer je stap voor stap welke veranderingen er plaats vinden in het puberbrein en wat de gevolgen ervan zijn voor de jongere. De titels van de hoofdstukken twee tot en met zes leren je meteen om welk facetten het gaat:

  • Cognitie en leren in de puberteit;
  • Het sociale brein;
  • Communicatie en het onvoltooide brein;
  • Het zelfbeeld onder vuur;
  • Het roekeloze brein.

Wat het boek zo sterk maakt is niet alleen de duidelijke verwoording van de wetenschappelijke bevindingen. De kaders met als titel ‘Pedagogische en didactische actie’ of ‘Ontdekking’ zorgen voor een herkenbaarheid en een praktische waarde die maar weinig boeken bereiken.

De educatieve uitgaven van Bazalt worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

14:18 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: hersenen, neurologie, ontwikkeling, pubers, evidence based | |

Wijs met woorden

Auteur: Robert Marzano
Titel: Wijs met woorden
Een zesstappenaanpak voor het aanleren van schooltaal
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Vlissingen
Jaar: 2011
Pagina's: 112
ISBN-13: 9789461180537
Prijs: € 62,-

wijs met woorden - een zesstappenaanpak voor het aanleren van schooltaalHet is al langer geweten. Om leerstof vlot te kunnen begrijpen, verwerken en instuderen, heb je een uitgebreide woordenschat nodig. Mensen denken in taal. Een uitgebreide woordenschat laat hen toe om vlot verbanden te leggen, relaties te interpreteren en dergelijke meer. Binnen een schoolse context is dat echter niet voldoende. Je moet ook de schooltaal vlot beheersen. De school gebruikt immers meer dan de algemene woordenschat. Ze hanteert ook nog een specifieke woordenschat op het niveau van de instructie en de schoolvakken. Een leerling die deze schooltaal niet beheerst, loopt het gevaar een deel van de inhoud mis te lopen. Marzano toont in dit boek aan dat leerlingen die de school- en vaktaal goed beheersen, meer kans op schoolsucces hebben. Volgens hem zijn achtergrondkennis en woordenschat sterk met elkaar verbonden. Dit boek biedt aan de gemotiveerde leerkracht een praktische leidraad om het woordenschatonderwijs (een nieuwe) vorm te geven.

Na een korte inleiding en al even korte omschrijving van de noodzakelijke materialen, volgt in het derde hoofdstuk de ruggengraat van het boek. Voor Marzano is dat de wetenschappelijke onderbouwing (evidence-based). In dit deel toont hij aan dat direct woordenschatonderwijs werkt. Hij beschrijft uitgebreid de kenmerken die het effectief maken. Tegelijk toont hij aan hoe ze in de zesstappenaanpak ingewerkt zijn. In het tweede deel van dit hoofdstuk werkt hij de zes verschillende stappen van de methodiek uit. Deze worden voorafgegaan door de selectie van de aan te leren woorden. De criteria daarvoor lees je in het boek. Concreet ziet de zesstappenaanpak er uit als volgt:

zesstappenaanpak

In het vierde hoofdstuk beschrijft Marzano hoe men de methodiek in de praktijk uitvoert. Het woordportfolio van de leerling neemt hierin een centrale plaats. Bij elke stap doet hij belangrijke suggesties en wijst hij op specifieke valkuilen. Dit alles vind je terug in de kaders met een donkergrijze achtergrond. Helemaal interessant wordt het waar Marzano het belang van de zesstappenaanpak voor anderstalige leerlingen bespreekt in het vijfde hoofdstuk. In het zesde hoofdstuk doet Marzano enkele voorstellen van activiteiten en spellen die kunnen gebruikt worden als herhaalactiviteiten (stap 4) of spelactiviteiten (stap 6). Het laatste hoofdstuk gaat dieper in op de planning en registratie van deze methodiek.

Bij het boek vind je ook een DVD. Hierop licht Marzano de methodiek nog eens toe en kun je enkele praktijkvoorbeelden bekijken.

Zoals alle werken van Marzano is ook dit boek een echte aanrader!

De educatieve uitgaven van Bazalt worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

14:04 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: marzano, methodiek, instructie, instructietaal, schooltaal, taal, woordenschat, evidence based | |

2011.10.23

De Kunst en Wetenschap van het Lesgeven

Auteur: Robert Marzano
Titel: De Kunst en Wetenschap van het Lesgeven. Een evidence-based denkkader voor goed, opbrengstgericht onderwijs. Tien vragen (én antwoorden) om uw lessen sterker te maken.
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Vlissingen
Jaar: 2011
Pagina's: 320
ISBN-13: 978-94-6118-022-3
Prijs: € 69,-

de kunst en wetenschap van het lesgeven - een evidence-based denkkader voor goed, opbrengstgericht onderwijs - tien vragen (én antwoorden) om uw lessen sterker te makenWat is een goede les? Dit is een vraag die in het onderwijs, ongeacht het niveau, voortdurend brandend actueel (moet) zijn. Samengevat komt het hierop neer: goed onderwijs bestaat uit de juiste mengeling van vier belangrijke onderwijsfactoren. Deze factoren zijn:

  • het kiezen van de juiste onderwijsstrategie;
  • het goed pedagogisch handelen;
  • het klassenmanagement;
  • het afstemmen van het onderwijsaanbod op de specifieke onderwijsbehoeften van de leerlingen.

Zoals steeds is het geheel hier meer dan de som van alle delen. Het kreeg zelfs een eigen naam mee: opbrengstgericht werken.

Zoals we dat van hem gewoon zijn, ging Marzano in de internationale vakliteratuur op zoek naar methoden waarvan wetenschappelijk werd vastgesteld dat ze garant staan voor een goede les. Heel belangrijk daarbij is – maar dat wisten we al vanuit andere werken van Marzano – dat naast die goede methoden (de wetenschap) ook het vakmanschap van de leerkracht (de kunst) zeer belangrijk is.

Maar wat is nu een goede les? Marzano lost deze vraag op door een antwoord op tien vragen te geven:

  • Hoe stel ik leerdoelen vast en communiceer ik deze, houd ik vorderingen van leerlingen bij en vier ik successen?
  • Hoe laat ik leerlingen omgaan met nieuwe kennis?
  • Hoe laat ik leerlingen oefenen en hun begrip van nieuwe kennis verdiepen?
  • Hoe laat ik leerlingen hypothesen opstellen over nieuwe kennis en deze toetsen?
  • Hoe krijg ik betrokken leerlingen?
  • Hoe stel ik regels en routines op én hoe handhaaf ik deze?
  • Hoe herken en erken ik de naleving en het gebrek aan naleving van regels en routines?
  • Hoe bouw en onderhoud ik een goede relatie met leerlingen?
  • Hoe communiceer ik hoge verwachtingen voor alle leerlingen?
  • Hoe ontwikkel ik goede lessen binnen een samenhangend geheel?

Marzano beantwoordt elke vraag in dezelfde zeven stappen:

  • Elke vraag start met een lijst van Trefwoorden die de inhoud van het antwoord weerspiegelen;
  • Het onderdeel De praktijk vat vooraf de verschillende stappen samen die je moet zetten als je het antwoord op de vraag in de eigen klas wil toepassen;
  • In de rubriek In de klas krijg je een uitgewerkt praktijkvoorbeeld;
  • De onderzoeksgegevens die betrekking hebben op de gestelde vraag vind je terug in het onderdeel Onderzoek en theorie.
  • De te nemen Actiestappen vind je uitgewerkt in de gelijknamige rubriek;
  • De Samenvatting zet alle elementen van het antwoord nog eens beknopt op een rijtje;
  • De rubriek Verder lezen geeft enkele bronnen met meer informatie aan.

Lees zeker ook altijd de virtuele gele kleefnotities die in de marge staan en de praktijkvoorbeeldjes op de oranje achtergrond. Zij geven aan het boek nog een extra dimensie.

Net zoals de andere boeken van Marzano is dit werk een onontbeerlijk naslagwerk voor iedereen die de kwaliteit van het onderwijs wil verbeteren. Een aanrader voor zowel de leerkrachten als de onderwijsbegeleiders, ongeacht of ze dichtbij bij de leerlingen staan of niet.

De educatieve uitgaven van Bazalt worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

18:37 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: klassenmanagement, leerkrachten, marzano, onderwijsonderzoek, onderwijsstrategie, opbrengstgericht, pedagogisch handelen, evidence based | |

2011.04.30

Kidspiration Interactief

Auteur: Ab van den Bosch & Michel van de Ven
Titel: Kidspiration® Interactief. Superschema's Digitaal. Volgens de principes van Structureel Coöperatief Leren en Meervoudige Intelligentie
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Vlissingen
Jaar: 2008 (tweede druk)
Pagina's: 54 + Cd-rom
ISBN-13: 978-90-74233-69-9
Prijs: € 49,-

kidspiration interactief - superschema's digitaal - volgens de principers van structureel coöperatief leren en meervoudige intelligentieKidspiration® is een programma dat zich baseert op de principes van het visuele leren. Het visuele leren stelt dat leerlingen en studenten, door informatie ruimtelijk en visueel voor te stellen:

  • zich kunnen concentreren op de betekenis;
  • gelijkaardige ideeën gemakkelijker kunnen groeperen;
  • informatie beter kunnen reorganiseren;
  • hun visueel geheugen beter kunnen gebruiken.

Wetenschappelijk onderzoek heeft intussen aangetoond dat visueel leren bij studenten de volgende vaardigheden gevoelig versterkt:

  • het kritisch denken;
  • het onthouden;
  • het begrijpen;
  • het gebruiken van voorkennis;
  • het onderkennen van verbanden en patronen;
  • het weergeven van complexe informatie;
  • het flexibele en creatief omgaan met informatie.

Wie meer wil weten over het evidence-based karakter van het visuele leren moet zeker het volgende lezen:

In dit boek tonen de auteurs aan hoe men de digitale opdrachten die men met Kidspiration® maakt kan combineren met de werkwijze van Structureel Coöperatief Leren en de verworvenheden van de theorie van de Meervoudige Intelligentie. Ze doen dit na een korte inleiding op het programma zelf. Hierin maken ze duidelijk hoe het in het onderwijs kan ingezet worden. De lezer krijgt tegelijk enkele opdrachten mee die hem met het programma laten kennismaken.

Vervolgens – en intussen zijn we bij hoofdstuk vier aanbeland – bespreken ze hoe Kidspiration® kan gebruikt worden bij vier didactische structuren:

  • Breinkaart;
  • Tweetal coach;
  • Tafelrondje;
  • Zoek De Valse.

Bij elk van deze structuren leggen de auteurs uit hoe de structuur in elkaar zit en hoe ze op de computer en/of aan het digitale schoolbord kan gebruikt worden. Verder geven ze tal van suggesties voor verdere activiteiten.

In het vijfde hoofdstuk van het boek vind je een overzicht van de Kidspiration®-activiteiten die op de bijgevoegde Cd-rom staan met per activiteit aanduidingen voor:

  • de didactische structuren die kunnen gebruikt worden;
  • de leerjaren waarin ze gebruikt kunnen worden;
  • de mogelijke organisatievormen;
  • de domeinen van het Structureel Coöperatief Leren waarop ze van toepassing zijn;
  • de soorten intelligentie uit de theorie van de Meervoudige Intelligentie die betrokken zijn.

Het zesde hoofdstuk legt uit hoe visuele gereedschappen zoals de breinkaart de verbinding kunnen leggen tussen de werking van de hersenen en het denken.

Dit boek is de ultieme handleiding om op een zinvolle manier met het programma Kidspiration® aan de slag te gaan.

De educatieve uitgaven van Bazalt worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

22:14 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: coöperatief leren, ict, kidspiration, meervoudige intelligentie, mi, mindmap, mindmapsoftware, structureel coöperatief leren | |

2011.02.26

Meervoudige Intelligentie

Auteur: Spencer Kagan & Miguel Kagan
Titel: Meervoudige Intelligentie - Het complete MI boek
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Vlissingen
Jaar: 2009 (vierde druk)
Pagina's: 762 (3 delen in cassette)
ISBN-13: 978-90-74233-05-7
Prijs: € 92,-

meervoudige intelligentie - het complete mi boekJe kunt niets zeggen over de Vlaamse Primitieven als je het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck niet tot in de kleinste details bestudeerd hebt. Je kunt evenmin iets zeggen over het toepassen in het onderwijs van Gardners theorie van de meervoudige intelligentie als je dit boek van Spencer en Miguel Kagan niet grondig las. Net zoals een middeleeuwse polyptiek belicht het alle mogelijkheden tot in de kleinste details. Een dergelijk standaardwerk beschrijven op één A-viertje is geen sinecure. We doen een poging.

In het eerste deel introduceren de auteurs de theorie van de meervoudige intelligenties. Ze doen de inbreng van Spencer Kagan over de toepasbaarheid van deze theorie in het onderwijs uit de doeken. De visies matchen, stretchen en vieren worden geïntroduceerd en krijgen hun inhoudelijke vulling.

Het begrip intelligentie wordt kritisch bekeken en krijgt een andere dan de traditionele betekenis. Verder worden de acht soorten intelligentie volgens Gardner scherp afgebakend terwijl hun onderlinge afhankelijkheid toch sterk benadrukt wordt. Daarnaast gaan de auteurs op zoek naar andere soorten intelligenties. De beschrijving van hun zoektocht is op zijn minst verhelderend. Alleen maar als bewijs dat er wel degelijk een aantal criteria gelden waaraan moet voldaan worden. Het eerste deel eindigt met het intussen genoegzaam bekende adagium: We vragen ons intussen niet langer af of een leerling knap is, maar hoe die leerling knap is. Het antwoord blijkt te zijn dat iedere leerling knap is op vele manieren.

Het tweede deel zal ongetwijfeld de leerkrachten het meeste aanspreken. Hierin beschrijven de auteurs enerzijds de didactische structuren die tegemoet komen aan de acht verschillende intelligenties. Dit zijn structuren die elke les tot een motiverende en betekenisvolle MI les maken. Ongetwijfeld zal dit onderdeel voor veel leerkrachten op bepaalde punten zowel confronterend als verrijkend zijn. Confronterend omdat iedere leerkracht ook vanuit zijn unieke combinatie van intelligenties les geeft, verrijkend omdat hij zich meer bewust zal zijn van de voor- en nadelen van het eigen didactische handelen. Naast het beschrijven van deze 160 didactische structuren bieden de auteurs in dit deel 125 volledig uitgewerkte activiteiten aan die in de klas kunnen gebruikt worden. In een handige bijlage staat bovendien per didactische structuur aangegeven welke intelligenties er aangesproken worden.

Het derde deel speelt zeer sterk in op de actualiteit van de opdracht van de (Vlaamse) scholen om hun beleidsvoerend vermogen te versterken. Elke school moet flexibel inspelen op allerlei maatschappelijke verwachtingen en uitdagingen. Tegelijk moet ze volop investeren in gelijke onderwijskansen, zorg voor leerlingen met leerstoornissen … In die omgeving kwaliteit garanderen, vraagt dat een school selectief omgaat met prikkels uit de omgeving. Keuzes maken en een eigen pedagogische identiteit ontwikkelen, is een noodzaak. Ik ben er van overtuigd dat na het lezen van dit derde deel veel schooldirecties de nodige inspiratie zullen hebben om deze opdracht constructief aan te vatten. De hoofdstukken rond de MI klas en de MI school lenen zich daar bij uitstek toe.

Dit derde deel gaat verder in op een aantal belangrijke vragen. Onder andere of MI moet getest worden in functie van gedifferentieerd onderwijs en op welke manier dit kan gebeuren. En hoe je de resultaten van deze tests en observaties moet duiden. De visie van de auteurs op differentiatie zal alvast menig leerkracht danig verrassen. Heel verfrissend is trouwens het hoofdstuk over authentiek beoordelen. In een tijd dat veel scholen op zoek zijn naar alternatieve vormen van rapportage kan dit zeer inspirerend werken.

De theorie van de meervoudige intelligentie ligt vanuit verschillende hoeken onder vuur. Dat beseffen de auteurs ook. De laatste hoofdstukken van dit derde deel zijn dan ook gewijd aan de evaluatie van deze theorie. Deze hoofdstukken moet je beslist eerst lezen alvorens uitspraken te doen over dit standaardwerk!

Nu het inclusief onderwijs door de Convention on the Rights of Persons with Disabilities (2006) van de Verenigde Naties duidelijk als een recht beschouwd wordt (lees artikel 24), en deze conventie door alle landen van de Europese Unie in december 2010 geratificeerd werd, kan het effect hiervan op het Vlaamse leerzorgkader niet uitblijven. In deze context kan het voorliggende boek van Spencer en Miguel Kagan voor veel scholen een hulp zijn om een nieuw en inclusief kader uit te tekenen.

De educatieve uitgaven van Bazalt worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

14:43 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: intelligentie, meervoudige intelligentie, mi | |