2008.03.28

Verborgen regels

Auteur: Brenda Myles, Melissa Trautman & Ronda Schelvan
Titel: Verborgen regels. Praktische hulp bij het leren van sociale vaardigheden.
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2007 (2e druk)
Pagina's: 112
ISBN-13: 978-90-776-7100-9
Prijs: € 17,95

verborgen regelsEr is voortdurend sociaal verkeer tussen de mensen. Dat hoort er nu eenmaal bij als je een sociaal wezen bent. Dat sociaal verkeer is echter overal gebonden aan regels en omgangsvormen. Sommige regels zijn expliciet gesteld, andere leiden echter een verborgen leven. Voor mensen met een goed sociaal inschattingsvermogen is dat geen probleem. Zij kunnen de ontelbare situaties waarin ze terechtkomen moeiteloos inschatten en zich dan ook aan de verborgen of ongeschreven regels onmiddellijk aanpassen. Sommige mensen hebben daar echter wel problemen  mee. Denken we maar aan personen met een autismespectrumstoornis, een niet-verbale leerstoornis (of ruimtelijk-visuele stoornis), ad(h)d, het syndroom van Gilles de la Tourette of het Aspergersyndroom Zij hebben deze sociale intuïtie niet of onvoldoende. Voor hen is dit boek geschreven.

De ondertitel geeft de bedoeling van het boek zeer duidelijk weer: het wil een praktische hulp zijn bij het leren van sociale vaardigheden. Waarom? Omdat mensen die deze vaardigheden niet hebben zeer kwetsbaar zijn omdat ze niet voldoen aan de sociale eisen van hun omgeving. Deze problemen kunnen er toe leiden dat ze zich terugtrekken of onaangepast gedrag gaan vertonen. Voor deze mensen is het leren van sociale vaardigheden en het ontwikkelen van een bepaalde sociale cognitie een levenslange opdracht.

In het eerste hoofdstuk leggen de auteurs uit wat verborgen regels zijn en hoe je ze kunt herkennen. Een bepaalde uitspraak, een bepaalde klemtoon kan een dergelijke regel markeren. Om nog niet te spreken van het niet-verbale gedrag van een persoon. Daarnaast is het zo dat verborgen regels (kunnen) verschillen naargelang de situatie: een andere leeftijd, een ander geslacht, een ander gezelschap of een andere cultuur.

Het tweede hoofdstuk gaat dieper in op het belang van deze verborgen regels. Het niet doorhebben van een dergelijke regel kan er toe leiden dat iemand gepest, uitgesloten, verkeerd begrepen of belachelijk gemaakt wordt.

Het derde hoofdstuk bespreekt uitvoerig een aantal strategieën om verborgen regels te leren, en moet dan ook zeker gelezen worden door iedereen die kinderen op weg wil helpen. Aan bod komen het werken met een vertrouwenspersoon, het Sockss-model, de Solve-methode, het werken met sociale verhalen, het maken van stripverhalen, de hulpkaart-methode, sociale autopsie, directie instructie, het aanleren van één regel per dag, de Ongelooflijke 5-puntsschaal en het werken met video-opnamen.

Het vierde en laatste hoofdstuk bekijkt een elftal terreinen van verborgen regels van dichtbij. Voor elk terrein sommen ze voor verschillende situaties op welke verborgen regels er onder andere gelden. Deze terreinen zijn:

  • op het toilet
  • op verjaardagsfeestjes
  • kleding
  • eten
  • openbaar vervoer
  • vriendschap
  • in gezelschap
  • op school
  • bij anderen
  • gedragsregels
  • beeldspraak en uitdrukkingen

Dit boek is meer dan de moeite waard voor iedereen die, als ouder of als beroepskracht, met kinderen op weg wil gaan bij het leren van sociale vaardigheden. Daarom hoeven deze kinderen echt niet één van de aangehaalde stoornissen te hebben. Ook veel anderen, kinderen én volwassenen, zouden baat hebben bij het lezen van dit boek. Of wat dacht je van die collega die zijn gezicht op 30 centimeter afstand van het jouwe houdt als hij met je spreekt? Of die andere collega die bij voorkeur tegen jou begint te praten als je net aan de telefoon in gesprek bent?

afdrukken

2008.02.09

De motoriek van kinderen met ...

Auteur: Lisa A. Kurtz
Titel: De motoriek van kinderen met dyspraxie, autisme, ADHD en leerstoornissen. Verbeter de coördinatie van uw kind.
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2008
Pagina's: 144
ISBN-13: 978-90-776-7120-7
Prijs: € 17,50

de motoriek van kinderen met dyspraxie, autisme, adhd en leerstoornissenIn mijn nieuwsbrieven 41 (september 2006) en 42 (oktober 2006) had ik het over de comorbiditeit van ADHD met andere problemen enerzijds en het het verband tussen ADHD en ontwikkelingsdyspraxie anderzijds. Uit beide nieuwsbrieven werd het duidelijk dat er in 65 tot 80% van de leerproblemen en in 66% van de gevallen van de autismespectrumstopornissen vaak ook nog sprake is van aandachts- en coördinatieproblemen. Ik kon het dan ook niet laten het boek van Lisa A. Kurtz De motoriek van kinderen met dyspraxie, autisme, ADHD en leerstoornissen grondig door te nemen.

Het boek bestaat uit een theoretisch en praktisch deel. In het eerste hoofdstuk gaat de auteur dieper in op de ontwikkeling van de motorische vaardigheden. Ze beschrijft eerst de normale motorische ontwikkeling. Handig hierbij is het schema met de mijlpalen die je terugvindt op de bladzijden 14 tot en met 16. Naast de domeinen van de fijne en grove motoriek vind je in dit schema ook de domeinen van de spraak- en taalontwikkeling, de cognitieve ontwikkeling en de sociale ontwikkeling terug. Eens zo ver wordt er dieper ingegaan op een vertraagde of onvolledige motorische ontwikkeling die niet het gevolg is van een duidelijke fysieke of mentale beperking, een duidelijke hersenbeschadiging of een algemene ontwikkelingsvertraging. Belangrijk in dit hoofdstuk is ook dat de auteur het niet nalaat een aantal aanverwante problemen zoals functionele oogproblemen en spraakstoornissen (o.a. verbale ontwikkelingsdyspraxie) te verduidelijken.

In het tweede hoofdstuk gaat het over het inschakelen van professionele hulp. Vragen zoals wie er allemaal kan helpen en wat hij dan doet, komen aan bod in een duidelijk schema. Zeer verhelderend is daarenboven ook het schema waarin een aantal begrippen uit de diagnostiek worden uitgelegd (ruwe score, leeftijdsgroepscore, standaardscore, percentiel en standaarddeviatie). Ook het schema met criteria waaraan een goede behandeling moet voldoen, maakt ouders alvast veel mondiger bij het observeren en bewaken van de therapie van hun kind. Een dergelijk schema kan trouwens ook beroepsmensen die ouders begeleiden helpen.

In  het derde hoofdstuk gaat Lisa Kutz dieper in op de behandeling voor kinderen met motorische problemen. Hierin worden niet alleen een aantal algemene principes uitgelegd, maar is er ook aandacht voor belangrijke vragen zoals wanneer je een vaardigheid compenseert en wat je moet doen bij probleemgedrag. Tot slot worden een aantal therapievormen verduidelijkt.

Met het volgende hoofdstuk zijn we in het praktische gedeelte van het boek aangekomen. In dit praktijkdeel worden een heleboel zeer praktische strategieën en activiteiten aangereikt die ouders thuis en leerkrachten op school kunnen toepassen om de motorische vaardigheden te verbeteren (hoofdstuk 4) en de zelfstandigheid van het kind te vergroten (hoofdstuk 5). Het zesde hoofdstuk is dan integraal gewijd aan het aanpakken van problemen in de klas. Deze hoofdstukken zijn absolute aanraders omwille van hun concreetheid. Een aandachtige lezer zal onmiddellijk een hele lijst van sticordimaatregelen kunnen samenstellen. Het zevende en laatste hoofdstuk gaat dieper in op de sociale gevolgen van coördinatieproblemen en geeft tips om het zelfbeeld van kinderen met motorische problemen te bevorderen en hen te leren omgaan met pesten.

Momenteel is er meer en meer aandacht voor motorische problemen en de gevolgen er van voor onder andere het leren op school. Meestal gaat men hierbij uit van een bepaalde, meer gekende problematiek en koppelt men daar dan het motorische probleem aan. Dit boek draait dit om: het stelt de motoriek centraal. Dit maakt het meteen tot een waardevolle aanvulling van hetgeen er al bestaat. Dit boek is als het ware verplichte literatuur voor ouders en leerkrachten. Ook beroepskrachten die gevraagd worden naar adviezen om kinderen met motorische problemen te begeleiden kunnen veel aan de tips en strategieën uit het praktische gedeelte hebben bij het formuleren van adviezen.

afdrukken

18:21 Gepost door Lieven Coppens in Pica | Permalink | Tags: motoriek, adhd, dcd, ontwikkelingsdyspraxie, ontwikkelingsstoornis, autisme, coördinatie, coördinatiestoornis, leerprobleem | |

2007.12.16

Ongewild lastig in de puberteit en adolescentie

Auteur: Monique Baard, Désirée van der Elst, Mieke van Leijenhorst
Titel: Ongewild lastig in de puberteit en adolescentie. Inzicht in veelvoorkomende (ontwikkelings)stoornissen
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2007 (tweede druk)
Pagina's: 160
ISBN-13: 978-90-776-7111-5
Prijs: € 15,-

ongewild lastig puberteit en adolescentieOp 22 oktober 2007 besprak ik op deze blog het boek Ongewild lastig. Inzicht in veelvoorkomende ontwikkelingsstoornissen bij kinderen. Het boek dat ik nu bespreek is daar de aanvulling op voor het voortgezet onderwijs. Anders dan bij veel succesvolle films, is hier de opvolger nog beter.

De auteurs behandelen in dit boek (ontwikkelings)stoornissen zoals autismespectrum, ADHD, ADD, borderline, NLD, het syndroom van Gilles de la Tourette, emotionele stoornissen, ODD en CD. Elke stoornis wordt in een eenvoudige taal uitgebreid beschreven. Daarbij wordt er nooit vergeten om ook aandacht te hebben voor de impact van deze stoornis op de omgeving van de jongere. De citaten van jongeren en mensen uit hun omgeving zijn zeer goed gekozen en dan ook enorm verhelderend.

De relevantie van het boek wordt enorm opgetild door per stoornis ook aandacht te hebben voor de comorbiditeit. Veel van deze stoornissen komen immers niet altijd alleen. Daarnaast is er ook aandacht voor de betekenis van de stoornis voor het onderwijs. Bij enkele stoornissen is er ook een hoofdstukje Toekomst. Hierin wordt er meer uitleg gegeven over de prognose van de stoornis op lange termijn. Concrete tips sluiten elke stoornis af.

In het boek wordt er heel vaak verwezen naar concrete materialen die kunnen gebruikt worden in de begeleiden van pubers en adolescenten met een bepaalde stoornis. Al deze materialen worden door de uitgever gratis ter beschikking gesteld op www.ongewildlastig.nl.

afdrukken

2007.11.24

Autisme wegwijzer

Auteur: Dion E. Betts en Nancy J. Patrick
Titel: Autisme wegwijzer. Doeltreffende oplossingen voor alledaagse problemen
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2007
Pagina's: 160
ISBN-13: 978-90-776-7119-1
Prijs: € 17,50

autisme wegwijzerMet dit boek over de begeleiding en aanpak van kinderen en jongeren met een autismespectrumstoornis (ASS) doet uitgeverij Pica haar logo alle eer aan: het geeft ouders en leerkrachten heel veel wind in de zeilen! De auteurs verzamelden immers gedurende twintig jaar de tips en de adviezen van ouders die een kind opvoedden met ASS en brachten deze samen in dit boek. Op deze manier werd het een echte wegwijzer voor iedereen die met een dergelijk iemand te maken heeft. Niet enkel ouders, maar ook ieder ander, professioneel of niet, die met een kind of jongere met een ASS op weg gaat, zal zich ongetwijfeld veel rijker voelen na het lezen van dit boek.

De tips en adviezen uit dit boek zijn samengebracht in verschillende thema's:

  1. thuis
  2. hygiëne
  3. buitenshuis
  4. medische aangelegenheden
  5. school en samenleving
  6. hulpmiddelen om de omgeving van het kind aan te passen

In totaal worden binnen deze thema's 54 situaties en 10 hulpmiddelen besproken. Elke situatie wordt op dezelfde manier aangepakt:

  1. de situatie wordt eerst verduidelijkt aan de hand van een concreet voorbeeld
  2. onder de titel Wat is hier gebeurd wordt geschetst op welke manier deze situatie in het ASS-plaatje past
  3. onder de titel Mogelijke oplossingen worden de tips en adviezen gegeven die een mogelijk gunstig effect kunnen hebben op het (functioneren van) het kind of de jongere met ASS

De situaties die aan bod komen gaan van angst voor het weer over het deelnemen aan verjaardagsfeestjes naar het functioneren tijdens de pauzes op school.

De 10 verschillende hulpmiddelen worden in een eenvoudige taal toegelicht. Het zijn:

  1. directe instructie
  2. eerst-dan-uitspraken
  3. gedragsplannen
  4. hoofd- en deelroutines
  5. keuzeborden
  6. rollenspel
  7. scripts
  8. systemen van symbolen
  9. taakanalyse
  10. wachtdozen

Nogmaals, dit boek is een echte aanrader voor iedereen die in contact komt met jongeren met ASS. Zeker voor Vlaanderen, waar men de laatste jaren heel wat aandacht heeft voor het vroegtijdig onderkennen van ASS bij kinderen en jongeren en de begeleiding ervan, komt dit boek op het juiste moment.

afdrukken

16:01 Gepost door Lieven Coppens in Pica | Permalink | Tags: ass, ontwikkelingsstoornis, asperger, pdd-nos, autismespectrum | |

2007.11.01

Weet jij wat het is om anders te zijn?

Auteur: Ellen Sabin
Titel: Weet jij wat het is om anders te zijn? Leer alles over kinderen met een aandoening, handicap of leerstoornis
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2007
Pagina's: 60
ISBN-13: 978-90-776-7121-4
Prijs: € 15,-

weet jij wat het is om anders te zijnUitgeverij Pica brengt dit boekje op het juiste moment op de markt. Inclusief onderwijs is in Nederland en Vlaanderen sterk aan de orde. Dit heeft als te maken met de hervormingen die zich aandienen in het buitengewoon onderwijs (Vlaanderen) en het Speciaal BasisOnderwijs (Nederland). De kernboodschap van dit boekje is dat kinderen die anders zijn beter zullen gedijen in de klas als de andere kinderen weten en begrijpen wat er met hen aan de hand is.

De kinderen denken aan de hand van dit boekje eerst na over het thema anders zijn. Daarbij staan ze stil bij zichzelf: ze moeten nadenken over hoe zij anders zijn en hoe zij willen dat ze behandeld worden. In het volgende deel staan ze stil bij de soorten handicaps. Duidelijke, concrete uitleg helpt hen om handicaps als hersenverlamming, astma, blindheid, doofheid, autisme, syndroom van Down, ADHD en leermoeilijkheden te begrijpen. Eens zo ver worden ze in het derde deel geholpen te begrijpen wat kinderen met deze handicaps anders maakt. Aan de hand van concrete tips, voorbeelden en vragen worden ze geholpen om zich er in in te leven. Het concept zich inleven is immers de ruggengraat van dit boekje: wie in de schoenen van een ander gaat staan, begrijpt beter wat er aan de hand is met die ander. Met dit begrip kan er dan iets gedaan worden. De mogelijke hulp staat dan telkens aangegeven in het rubriekje Hoe kun je helpen? In het laatste deeltje staat er een voorbeeld uitgeschreven om in een groepsactiviteit te werken rond anders zijn.

Bij dit boekje horen een aantal uitgewerkte lessen die je gratis van het Internet kunt plukken op http://www.uitgeverijpica.nl/anders. Een echte aanrader voor iedereen die in de klas, maar ook daarbuiten, wil werken rond het thema anders zijn.

afdrukken

22:09 Gepost door Lieven Coppens in Pica | Permalink | Tags: hersenverlamming, inclusie, basisonderwijs, astma, blindheid, doofheid, adhd, autisme, syndroom van down, ziekte, leerprobleem | |