2015.10.25

Wat écht werkt

Auteur: David Mitchell
Titel: Wat écht werkt
27 evidence based strategieën voor het onderwijs
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2015
Pagina's: 296
ISBN-13: 978-94-91806-47-6
Prijs: € 37,95

wat echt werkt - 27 evidence based strategieën voor het onderwijsLaat me met een cliché beginnen. Wie evidence based onderwijs zegt, zegt John Hattie. Maar wat als John Hattie het volgende over een boek zegt?

What Really Works goes beyond evidence and provides a suite of strategies for special needs students that have the highest probability of being successful. Mitchell emphases the decision-making skills of teachers to choose between these strategies, he bases the strategies on an explicit model of learning and teaching, and emphasizes that many of the learning and domain knowledge is teachable to all students. This is the book I wish I had written, synthesizing an enormous literature focused on special needs students. It is robust, it is readable, and it is your right-hand resource. A stunner of a book.

Inderdaad. Dan rep je je naar de (internet-)boekhandel en lees je dit boek. Als je dan ook nog te weten komt dat de originele titel van het boek What really works in Special and Inclusive Education. Using Evidence-Based Teaching is, dan weet je dat uitgeverij Pica er opnieuw in geslaagd is om op het juiste moment (het moment van het passend of inclusief onderwijs) een belangrijk boek voor het Nederlandse taalgebied beschikbaar te stellen. En dan weet je dat het bijna onvermijdelijk is dat, naast de Vlaamse uitgever Huug Van Gompel, ook de Nederlandse uitgever Mark Veerman vroeg of laat het ereteken van ridder in de Orde van Oranje-Nassau opgespeld zal krijgen omwille van zijn uitzonderlijke verdiensten en carrièrelange inzet voor mensen met leer-, ontwikkelings- of opvoedingsproblemen.

Zoals de ondertitel het aangeeft, presenteert David Mitchell in zijn boek 27 evidence based strategieën. Elke strategie wordt steeds op dezelfde wijze in zeven stappen besproken. Deze stappen zijn:

  • Een omschrijving van de strategie;
  • Het onderliggende idee, de theorie achter de strategie;
  • Een beschrijving van de strategie en zijn varianten;
  • De bewijsvoering die aantoont dat de strategie werkt;
  • Een beschrijving van de mogelijke risico’s en valkuilen;
  • Een beknopte samenvatting van de waarde van de methode;
  • Een lijst met aanbevolen literatuur over de strategie.

Is dit dan de absolute onderwijsbijbel? Absoluut niet. Zo bescheiden als David Mitchell is in persoonlijke contacten, zo bescheiden is hij ook in zijn boek. Ik citeer:

Ik wil graag benadrukken dat ik bij het bespreken van de strategieën in dit boek niet pleit voor een strategie in het bijzonder of voor een vastomlijnde methode die alle leraren zouden moeten gebruiken, voor welke leerling dan ook. Hun behoeften zijn zo verschillend (zelfs als zij binnen een bepaalde categorie van beperkingen vallen) dat er geen enkele methode bestaat die voor iedereen het meest geschikt is. Het is eerder zo dat de meest effectieve programma’s die programma’s zijn, die een variatie van de best mogelijke methoden bevatten. Ik raad ten sterkste aan een repertoire van strategieën te ontwikkelen die passen bij jouw eigen filosofie, persoonlijkheid, vakkennis, reflecties, professionele ervaring en vooral bij jouw kennis over de bijzonderheden en behoeften van jouw leerlingen en jouw kennis van de specifieke omstandigheden. Of zoals Philip Davis het uitdrukt: ‘De beste aanpak in het onderwijs is meer dan alleen maar toepassen, kritisch beoordelen en onderzoeksresultaten implementeren. Het vraagt ook om de integratie van dit soort kennis met professionele inzichten en ervaringen.

Zeg nu zelf. Wat kun je anders besluiten dan dat dit een naslagwerk met karakter en verplichte literatuur is voor iedereen die om kwalitatief onderwijs geeft.

naslagwerk met karakter afdrukken

2015.02.28

Hulpwaaier Dyscalculie

Auteur: Marjolein Naaktgeboren & Sonja Prins
Titel: Hulpwaaier Dyscalculie
Tips en strategieën bij de hand
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2014
Pagina's: 90
ISBN-13: -
Prijs: € 14,95

hulpwaaier dyscalculie - tips en strategieën bij de handDe Nederlandse uitgeverij Pica heeft een nieuw exemplaar toegevoegd aan zijn succesvolle en zeer degelijke reeks hulpwaaiers: de Hulpwaaier Dyscalculie. Als leerkracht heb je nu opnieuw geen reden meer om te beweren dat er geen overzicht bestaat van de tips en strategieën die je kunt aanwenden om deze leerlingen in de klas nog beter te begeleiden. Zoals elke hulpwaaier is het geen volledige lijst geworden van alle strategieën en maatregelen, maar wel een zeer uitgebreid overzicht van zaken die hun nut al eerder hebben bewezen. Zoals altijd maakten de auteurs gebruik van gemakkelijk herkenbare rubrieken om orde te scheppen in hun uitgebreide aanbod. Elk onderdeel kreeg opnieuw een eigen kleur:

  • Lichtblauw: wat is dyscalculie?
  • Blauw: passend rekenonderwijs
  • Groenblauw: voorafgaand aan de diagnose dyscalculie
  • Paars: dyscalculie en de basisschool na de diagnose
  • Lichtpaars: dyscalculie op het voortgezet onderwijs
  • Lichtroze: dyscalculie en hulpmiddelen
  • Roze: dyscalculie thuis
  • Lichtbruin: dyscalculie en…
  • Grijsbruin: bronnen en aanbevelingen
  • Donkerbruin: literatuur
  • Donkerpaars: verklarende woordenlijst

Opnieuw is dit instrument een mooi voorbeeld van de manier waarop theorie en praktijk met elkaar kunnen verweven worden tot een concreet en bruikbaar werkinstrument voor alle leerkrachten.

afdrukken

19:48 Gepost door Lieven Coppens in Pica | Permalink | Tags: compenseren, dyscalculie, lager onderwijs, leerprobleem, rekenen, rekenprobleem, remediëren, secundair onderwijs, wiskunde | |

2015.02.26

Expliciete Directe Instructie (EDI)

Auteur: John Hollingsworth & Silvia Ybarra
Titel: Expliciete Directe Instructie (EDI)
Tips en technieken voor een goede les
Uitgeverij: Pica|Abimo
Plaats: Huizen|Sint-Niklaas
Jaar: 2015
Pagina's: 232
ISBN-13: 978-94-91806-33-9
Prijs: € 24,95

expliciete directe instructie (edi) - tips en technieken voor een goede lesJe hebt boeken die men precies op het juiste moment uitgeeft. De Nederlandse bewerking door onderwijsadviseur Marcel Schmeier (http://www.onderwijsgek.nl) van het boek van John Hollingsworth en Silvia Ybarra, Explicit Direct Instruction (EDI): The Power of the Well-Crafted, Well-Taught Lesson is er zo een. Nu in Nederland het passend onderwijs en in Vlaanderen het inclusief onderwijs zeer actueel zijn, verdient deze Nederlandse bewerking de status van standaardwerk. Het feit dat niemand minder dan Kees Vernooy er zich toe leende om het voorwoord te schrijven, kan het belang van dit werk alleen meer benadrukken. Meer nog, elke onderwijsminister die het passend of inclusief onderwijs hoog in zijn vaandel draagt, zou dit boek ter compensatie van de doorgevoerde besparingen aan alle scholen moeten cadeau geven.

In het eerste en tweede hoofdstuk van het boek leidt men de lezer als vanzelf toe naar het belang van een goede directe instructie voor onze risicoleerlingen. Hiervoor staat men niet alleen stil bij het oorspronkelijke concept van de directe instructie, maar ook bij de wereldwijde evolutie die meer en meer de onderwijsbehoeften van de leerlingen, en niet langer hun leer- en gedragsproblemen, centraal stelt. Met de komst van het passend of inclusief onderwijs is deze evolutie alleen maar versneld. Ook John Hattie komt hierbij aan het woord: de ingrediënten van de Expliciete Directe Instructie, namelijk feedback, metacognitieve strategieën, directe instructie, uitleg in stappen en het stellen van doelen hebben allemaal een effectgrootte voorbij het befaamde kantel- of scharnierpunt van (d=.40). Tot slot geeft men een overzicht van de vaste lesonderdelen en de gebruikte technieken van de expliciete directie instructie die als doel hebben om de leerstof aan te leren aan zowel de sterke, de gemiddelde als de risicoleerlingen. De bedoeling is dat 80% van de leerlingen na het behalen van het lesdoel zelfstandig aan de slag kunnen gaan om de leerstof te verwerken, terwijl de overige 20% van de leerlingen intussen een verlengde instructie krijgt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het belang van een van de gebruikte technieken, het controleren van het begrip, benadrukt wordt door er een volledig hoofdstuk (hoofdstuk 3) aan te wijden. De zes stapstenen voor het controleren van begrip die hierin aanbod komen, zouden door iedere leerkracht moeten in- en uitgeademd worden.

Vanaf het vierde hoofdstuk komen verschillende onderdelen van een les volgens het model van de expliciete directe instructie uitgebreid aan bod. Op een rijtje zijn dat:

  • Het lesdoel (hoofdstuk 4);
  • Het activeren van de voorkennis (hoofdstuk 5);
  • De vorm van de instructie (hoofdstuk 6);
  • De inhoud van de instructie (hoofdstuk 7);
  • De begeleide inoefening (hoofdstuk 8);
  • De lesafsluiting (hoofdstuk 9);
  • De zelfstandige verwerking (hoofdstuk 10).

Elk van deze onderdelen wordt uitgebreid besproken en voorzien van heel concrete voorbeelden die de inhoud niet alleen verduidelijken, maar ook vastankeren in de dagelijkse praktijk van elke leerkracht. Deze leerkracht krijgt bovendien heel veel concrete tips hoe hij zijn instructie, zijn les, nog kan verbeteren.

In het elfde en laatste hoofdstuk worden de verschillende componenten uit de vorige hoofdstukken opnieuw samen-gebracht tot een les volgens het model van de expliciete directe instructie. Na het lezen van dit hoofdstuk kan elke leerkracht zijn eigen les volgens dit model opstellen.

Dit boek heeft de eerder zeldzame kwaliteit om theorie en praktijk op een onnavolgbare manier met elkaar te ver-enigen. Een uitzonderlijk werk dat zowel de leerkracht als een goede didactiek in hun waarde herstelt. Nu al hét onderwijsboek van het jaar!

naslagwerk met karakterafdrukken

22:25 Gepost door Lieven Coppens in Abimo, Pica | Permalink | Tags: directe instructie, edi, effectieve leerkracht, expliciete directe instructie, instructie, feedback, metacognitie, methodiek, evidence based | |

2014.11.09

Groepsplan Gedrag in het Voortgezet Onderwijs

Auteur: Kees van Overveld
Titel: Groepsplan Gedrag in het Voortgezet Onderwijs
Planmatig werken aan passend onderwijs
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2014
Pagina's: 288
ISBN-13: 978-94-91806-18-6
Prijs: 32,95

groepsplan gedrag in het voortgezet onderwijs - planmatig werken aan passend onderwijsJohn Hattie stelt het in zijn werk heel duidelijk: relationeel vertrouwen is de lijm die op school alles samenhoudt. Dit is nu net wat Kees van Overveld zeer goed begrepen heeft: zijn boeken voeren daar een ijzersterk pleidooi voor. Was ik al enthousiast over zijn Groepsplan Gedrag voor het basisonderwijs, dan heeft Kees van Overveld nu aan de trappen van vergelijking een extra trap toegevoegd. We spreken niet langer van goed, beter, best, maar wel van goed, beter, best en beter dan best. Alle argumenten die ik aanhaalde bij het verschijnen van het Groepsplan Gedrag voor het basisonderwijs kan ik hier zondermeer opnieuw aanhalen:

  • Het legt de nadruk op preventie van gedragsproblemen, niet op de repressie ervan;
  • Het is een van de beste referentiewerken over de aanpak van gedragsproblemen in het voortgezet onderwijs dat ik gelezen heb;
  • Het stelt de zeven principes van het handelingsgericht werken centraal;
  • Het kiest op een consequente manier voor interventies die wetenschappelijk onderbouwd (evidence based) zijn;
  • Het richt zich in zijn interventies zowel op de jongere als op zijn context;
  • Het verenigt op een unieke manier theorie en praktijk: de leerkracht die de interventies uit het boek uitvoert, begrijpt ook wat hij doet en waarom hij het doet. Hierdoor overstijgt ook dit boek het niveau van de trukendoos waaruit de leerkracht lukraak een interventie kiest, gewoon omdat men zegt dat ‘het werkt’;
  • Het preventiemodel laat zich heel goed integreren met het zorgcontinuüm zoals dat door het Vlaamse Departement Onderwijs opgelegd wordt.

Maar er is meer:

  • Kees van Overveld gaat er overduidelijk vanuit dat iedere jongere kan groeien, kan ontwikkelen, echt veranderbaar is. Je kunt dan ook heel duidelijk stellen dat hij sterk aanleunt bij de theorie van de Growth Mindset van Carol Dweck;
  • Waar John Hattie zich concentreert op het cognitieve leren, brengt Kees van Overveld een model van sociaal-emotioneel leren aan dat gebaseerd is op persoonlijke groei en niet op  externe repressie;
  • Het boek is niet alleen evidence based, maar ook getoetst aan de praktijk van elke dag;
  • Voor Vlaanderen is dit boek voor een groot stuk een te verkiezen, want lees- en behapbaar, alternatief voor het Prodia-protocol Gedrag en emotie.

Als je dit boek gelezen hebt, kun je alleen maar hopen dat Kees van Overveld nog meer van zijn expertise letterlijk boekstaaft.

naslagwerk met karakter afdrukken

12:50 Gepost door Lieven Coppens in Pica | Permalink | Tags: begeleiding, gedrag, gedragsregels, methodiek, preventie | |

2014.03.02

Uitgeverij Pica: Beste didactische en ontwikkelingsgerichte uitgeverij van 2013

uitgeverij pica 2013.jpg

Door omstandigheden ben ik een tijdje op mijn  blogs afwezig geweest. Daar komt nu verandering in. De eerste blog die ik weer opneem is mijn boekenblog. En laat me dat dan maar meteen met stijl doen. Vanaf dit jaar zal ik telkens een uitgeverij die zich op didactisch of ontwikkelingsgericht gebied het voorbije jaar onderscheiden heeft, in de kijker zetten. Met de bovenstaande vermelding, die permanent zichtbaar zal zijn op de boekenblog.

Proficiat, uitgeverij Pica!

20:57 Gepost door Lieven Coppens in Pica | Permalink | Tags: beste uitgeverij | |