2009.06.28

Instrumenten voor interne begeleiders - deel 1

Auteur: Peter de Vries & Loek Heida
Titel: Instrumenten voor interne begeleiders - deel 1
Uitgeverij: HB Uitgevers
Plaats: Baarn
Jaar: 2004
Pagina's: 238
ISBN-13: 978-90-5574-431-2
Prijs: 39,00

instrumenten voor interne begeleiders - deel 1Interne begeleiders hebben vaak nood aan degelijke instrumenten die hen helpen om hun werk beter te structureren en vlot te laten verlopen. Bijna even vaak zien ze zich genoodzaakt om deze instrumenten zelf te maken (of te 'ontlenen' bij collega's). Dit kan op een andere manier.

In hun boek Instrumenten voor interne begeleiders hebben de auteurs een zestigtal instrumenten samengebracht die hun deugdelijkheid in de basisschool al hebben bewezen. Ze brachten deze instrumenten onder in vier categorieën:

  • De interne begeleider: Hier vindt men twee instrumenten die de interne begeleider laten nadenken over zijn functie. Welke taken heeft hij? Welke vaardigheden en competenties bezit hij al? Waar moet hij nog aan werken? Welke stijl hanteert hij? Deze vragen krijgen hier een antwoord. Beide instrumenten kunnen gebruikt worden zowel als basis voor een zelfreflectie als als uitgangspunt voor bijvoorbeeld een functioneringsgesprek.
  • Interne begeleiding binnen de school: Met twee instrumenten komt men te weten wat het schoolteam denkt over de leerlingenzorg en wat daarbinnen de voornaamste taken van de interne begeleider zijn.
  • Lijn in de zorg: Met deze instrumenten brengt men duidelijkheid en eenduidigheid in de zorg op school. De instrumenten zijn hier nog verder onderverdeeld:
    • jaarstructuurschema, stroomschema's en stappenplannen
    • formulieren voor de leerlingbespreking
    • formulier voor de inventarisatie van de informatie over een zorgleerling
    • formulieren voor handelingsplannen
    • protocol voor een individuele leerlijn
    • dossiervorming
    • checklist en kijkwijzer voor leerlingvolgsystemen
    • formulier voor een groepsbespreking
    • tijdsbeheer
    • toetsregistratie
    • brieven naar ouders
    • kwaliteitskenmerken van een orthotheek
  • De interne begeleider als coach en gesprekspartner: Deze instrumenten helpen bij het coachen en begeleiden van collega's.
  • Pedagogisch klimaat: Deze instrumenten situeren zich op het vlak van de sociaal-emotionele en gedragsontwikkeling van de leerlingen. Ze bevatten onder andere een analysemodel voor de protectieve en risicofactoren, oudervragenlijsten, observatielijsten en dergelijke.

De gebruiker zal gauw merken dat deze instrumenten perfect te gebruiken zijn binnen een traject van handelingsgericht werken of consultatieve leerlingbegeleiding. Aangezien de Nederlandse functie van interne begeleider uitgebreider is dan deze van de Vlaamse zorgcoördinator zijn sommige instrumenten uit het boek beter te gebruiken binnen de mentorenwerking.

Alle instrumenten zijn in het boek afgedrukt en voorzien van de nodige uitleg. De meeste instrumenten worden ook digitaal aangeleverd op de bij het boek geleverde Cd-rom. Hierdoor zijn ze op een eenvoudige manier aan te passen aan de eigen schoolsituatie.

Een praktisch boek zoals er meer zouden moeten zijn!

afdrukken 

20:59 Gepost door Lieven Coppens in HB Uitgevers | Permalink | Tags: zorg, instrumenten | |

Instrumenten voor interne begeleiders - deel 2

Auteur: Peter de Vries & Loek Heida
Titel: Instrumenten voor interne begeleiders - deel 2
Uitgeverij: HB Uitgevers
Plaats: Baarn
Jaar: 2008
Pagina's: 296
ISBN-13: 978-90-5574-608-8
Prijs: 39,00

instrumenten voor interne begeleiders - deel 2In dit tweede boek met Instrumenten voor interne begeleiders hebben de auteurs er voor gekozen om instrumenten te ontwikkelen die gebaseerd zijn op onderzoek, literatuur en theoretische inzichten. Daarnaast hebben ze bestaande instrumenten samengevoegd, bewerkt en geschikt gemaakt voor de professionele praktijk van de interne begeleider. De instrumenten zijn onderverdeeld in 7 categorieën:

  • Passend onderwijs en inclusie
    • vb1: checklist voorwaarden inclusief onderwijs
    • vb2: formulier kennismaking geïndiceerde kinderen
  • Communicatie
    • vb1: ondersteuning van nieuwe leerkrachten
    • vb2: aandachtspunten communiceren met kinderen
  • Zorg en het onderwijs binnen de school
    • vb1: zelfanalyse: hoe adaptief is de leerkracht
    • vb2: beslisschema handelingsgericht werken
  • Competenties en bekwaamheden
    • vb1: competentieprofiel interne begeleider
    • vb2: persoonlijk ontwikkelingsplan voor interne begeleiders
  • Coachen en begeleiden
    • vb1: reflectiemodel van Korthagen
    • vb2: de zes huizen: begeleiden van veranderingen
  • Gedragsproblemen
    • vb1: het ecologisch perspectief: richtlijnen omgaan met lastig gedrag van kinderen
    • vb2: protocol en aandachtspunten time-out
  • Speciale onderwijszorg (specifiek voor de Nederlandse situatie)

De auteurs dragen er zorg voor dat elk thema, elk instrument grondig wordt toegelicht. Hierbij slagen ze er in de theoretische achtergronden op een eenvoudige en zeer bevattelijke manier uit te leggen. Aangezien de Nederlandse functie van interne begeleider uitgebreider is dan deze van de Vlaamse zorgcoördinator zijn sommige instrumenten uit het boek beter te gebruiken binnen de mentorenwerking.

Net zoals in het eerste deel zijn alle instrumenten in het boek afgedrukt en voorzien van de nodige uitleg. De meeste instrumenten worden ook digitaal aangeleverd op de bij het boek geleverde Cd-rom. Hierdoor zijn ze op een eenvoudige manier aan te passen aan de eigen schoolsituatie.

Een onmisbare aanvulling op het eerste deel.

afdrukken 

20:49 Gepost door Lieven Coppens in HB Uitgevers | Permalink | Tags: zorg, instrumenten | |

2009.02.08

Werkboek Effectieve handelingsplanning

Auteur: Marcel Huijgens & Marcel van de Wiel
Titel: Werkboek Effectieve handelingsplanning
Uitgeverij: HB Uitgevers
Plaats: Baarn
Jaar: 2008
Pagina's: 102
ISBN-13: 978-90-5574-581-4
Prijs: € 19,50

werkboek effectieve handelingsplanning - in 15 stappen naar een handelingsgericht planNu het handelingsgericht werken nadrukkelijk in het Vlaamse onderwijs een vooraanstaande plaats begint in te nemen en het een vast onderdeel zal vormen van de toekomst van alle leerkrachten uit het basisonderwijs, is er niet alleen nood aan theoretische vorming maar ook aan praktische instrumenten. Het boek Werkboek Effectieve handelingsplanning (dat niet voor niets verscheen in de reeks Speciaal Onderwijs en Zorgverbreding) is bij uitstek zo een instrument

Na een korte inleiding waarin ze het boek in de (Nederlandse) onderwijscontext een plaats geven en de opzet ervan verduidelijken, bespreken de auteurs in het tweede hoofdstuk de kenmerken van een school die de begeleidingsmogelijkheden voor leerlingen met een zorgvraag mee bepalen. Het is de bedoeling dat de school haar zorgstructuur in kaart brengt.

Het derde hoofdstuk staat in het teken van de eerste fase, het signaleren van problemen. Wanneer het de leerkracht opvalt dat een leerling zich anders gedraagt of anders presteert dan normaal, dan moet hij heel concreet beschrijven wat er hem op dat moment aan de leerling opvalt. Hierbij is het belangrijk dat de leerkracht goed weet hoe het kind zich normaal gedraagt. Belangrijk daarbij is ook dat de leerkracht de didactische en pedagogische risicomomenten goed weet in te schatten waardoor hij zich beter bewust wordt van "abnormaal" gedrag bij zijn leerlingen. Gerichte observatie is een belangrijk hulpmiddel voor hem om het probleem nog scherper te zien. Op basis van deze inzichten kan hij dan in de tweede stap de hulpvraag formuleren zoals die uit het gedrag van de leerling blijkt. Deze hulpvraag wordt dan meteen de onderzoeksvraag voor de volgende fase.

De tweede fase bestaat uit het verzamelen van de bestaande gegevens. Deze worden in de derde stap verzameld en geordend waardoor het meteen ook duidelijk wordt welke gegevens er nog ontbreken. Voor het ordenen van deze gegevens stellen de auteurs voor om het meervoudig risicomodel van Van der Ploeg te gebruiken. Hierbij moet er niet alleen aandacht zijn voor de negatieve kenmerken, maar nadrukkelijk ook voor de positieve, beschermende factoren. In de volgende stap lijst men de informatie op welke men nog nodig heeft.

In de derde fase worden de gegevens die nog ontbreken systematisch verzameld. In de vijfde stap bepaalt men eerst op welke manier, met welke methode men de bijkomende gegevens wil verzamelen. De auteurs beschrijven heel concreet, maar zeker niet exhaustief, een achttal methoden, gaande van observatie over zelfonderzoek tot het maken en bespreken van filmopnamen. In de zesde stap worden alle gegevens verzameld en bekijkt men of men nu over voldoende gegevens beschikt.

Zo belanden we in de volgende fase, die helemaal in teken staat van de zevende stap van het model: de beeldvorming. Deze beeldvorming is niet alleen een soort onderzoeksverslag, maar tegelijk ook de basis voor alle toekomstige handelen.

Met de achtste stap, het herschrijven van de hulpvraag naar concrete doelen, zijn we aangekomen bij de volgende fase van het model, het plannen van de concrete acties. De auteurs stellen hierbij het concept van de SMART-doelen voorop (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel & Aanwijsbaar, Reëel, Tijdsgebonden). Door het probleem in de negende stap door verschillende brillen (de visie van de school op zorg, beschermende factoren bij het kind, ...) te bekijken, komt men uiteindelijk tot de keuze van een bepaalde aanpak. Eens men zover is zal men in de tiende stap de acties zo concreet mogelijk maken (wie, wat, wanneer, hoe, ...) om deze in de elfde stap in het handelingsplan in te schrijven.

In de voorlaatste fase worden de acties uitgevoerd. Ze krijgen eerst een plaats in de concrete planning van de klas (stap twaalf) en worden daarna uitgevoerd (stap dertien). Bij de uitvoering is het belangrijk dat de leerkracht niet alleen aandacht heeft voor het resultaat maar ook voor het proces. Door actief te registreren in deze stap blijft men heel alert.

De laatste fase van het model staat in het teken van het evalueren van de doelen (stap veertien) en het registreren van het geheel voor het dossier (stap vijftien).

De aandachtige lezer die vertrouwd is met het gedachtengoed van de handelingsgerichte diagnostiek en het handelingsgerichte werken zal dit in dit boek ongetwijfeld onmiddellijk herkennen. Mensen die op zoek zijn naar een concreet houvast om dit te vertalen naar de praktijk, zullen aan het in het boek voorgestelde model een zeer grote steun hebben. De concrete voorbeelden, maar ook de opdrachten uit dit werkboek maken dit alles tot een zeer levendig verhaal. In die zin lijkt het me dan ook een verplicht werk voor elke hedendaagse onderwijsbibliotheek die beweert "volledig" te zijn.

afdrukken 

16:30 Gepost door Lieven Coppens in HB Uitgevers | Permalink | Tags: hgd, hgw, methodiek, handelingsplan, handelingsgericht werken, handelingsgerichte diagnostiek | |