2016.10.22

Gedragsproblemen in scholen

Auteur: Kees van der Wolf en Tanja van Beukering (en Theo Veldkamp)
Titel: Gedragsproblemen in scholen
Het denken en handelen van leraren
Succesvol omgaan met gedragsproblemen
Trainingsmateriaal bij Gedragsproblemen in scholen. Het denken en handelen van leraren
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven|Den Haag
Jaar: 2014
Pagina's: 320 (boek)
170 (trainingsmateriaal)
ISBN-13: 978-90-334-7498-9 (boek)
978-90-334-9538-0 (trainingsmateriaal)
Prijs: € 31,80 (boek)
€ 29,50 (trainingsmateriaal)
€ 55,00 (boek + trainingsmateriaal)


gedragsproblemen in scholen - het denken en handelen van leraren + succesvol omgaan met gedragsproblemen - trainingsmateriaal bij gedragsproblemen in scholen - het denken en handelen van lerarenAf en toe krijg je een boek over een bepaald thema te lezen dat er op een heel positieve manier uitspringt door de manier waarop de auteurs het thema benaderen. Van zodra je dit als lezer doorhebt, weet je meteen dat dit boek al jouw aandacht verdient: hier valt immers veel te leren. Gedragsproblemen in scholen is zo’n boek. Het laat je als leerkracht niet onberoerd. Het doet je diep nadenken over jouw visie, houding, overtuigingen en gevoelens ten opzichte van gedragsproblemen en over de strategieën die je in de klas gebruikt om problemen te voorkomen, in te perken of zelfs helemaal op te lossen. Helemaal mooi wordt het wanneer de auteurs daarenboven zelf trainingsmateriaal ontwikkelen om de leerkrachten en schoolteams te stimuleren om op een probleemoplossende manier te denken en te handelen bij gedragsproblemen.

Gedragsproblemen in scholen is te lezen als een handboek. In het eerste hoofdstuk zetten de auteurs het thema van dit boek op de (school)kaart. Ze hebben het over het voorkomen van gedragsproblemen en de criteria om de ernst van een probleem te bepalen (de criteria van Rutter). Ze tonen ook aan dat gedragsproblemen geen hedendaags fenomeen zijn. Heel boeiend wordt het als ze het hebben over de manieren waarop leerkrachten probleemgedrag verklaren en ze het ecologisch model van Bronfenbrenner en enkele interactiemodellen introduceren.

In het tweede hoofdstuk behandelen de auteurs de verschijningsvormen, de classificatie en de contextuele factoren van gedragsproblemen. Hier leer je als lezer hoe van der Wolf en van Beukering tegen gedragsproblemen aankijken: je moet de kindkenmerken bij de interactionele en transactionele benaderingen van probleemgedrag betrekken. In het derde hoofdstuk positioneren ze de leerkracht als iemand die de situatie in zijn klas moet kunnen lezen en daar snel, flexibel en accuraat moet kunnen op reageren. Een frontliniewerker zonder vastgelegd strijdplan dus. Ze gaan ook in op de verantwoordelijkheid van de leraar. Ze tonen heel concreet aan dat de leerkracht een heel belangrijke rol kan spelen bij het voorkomen en oplossen van probleemgedrag omdat hij als frontliniewerker nu eenmaal enkele voordelen heeft in vergelijking met wat je zou kunnen noemen de eerste- en tweedelijnswerkers.

In het vierde hoofdstuk besteden de auteurs aandacht aan de relatie tussen cognitie, motivatie en emotie. Ze gaan op zoek naar het antwoord op de vraag wat eigenlijk de oorzaken zijn van probleemgedrag. Hun conclusie is belangrijk: er is geen sprake van duidelijke oorzaak-gevolg relaties. Wel belangrijk is hun conclusie dat goed onderwijs (en je leert in dit hoofdstuk wat ze daarmee bedoelen) de meest effectieve preventie biedt voor gedragsproblemen. Ze vullen dit in het vijfde hoofdstuk aan met een aantal pedagogische concepten, richtlijnen en methoden in verband met de preventie van gedragsproblemen.

Aangezien goed onderwijs niet in alle gevallen gedragsproblemen kan voorkomen, bekijken de auteurs in het zesde hoofdstuk met hun lezers wat er kan gedaan worden bij hardnekkig probleemgedrag. Ze staan stil bij thema’s als straffen als pedagogische maatregel, het gericht oefenen van gewenst gedrag en het leren om conflicten te hanteren. Ook de geen-verliesmethode Gordon en de tienstappenaanpak voor leraren van Glasser krijgen hier een plaats. Lees zeker ook het stukje over het samenwerken met collega’s en deskundigen.

De auteurs deden ook een kwalitatief onderzoek. In het zevende hoofdstuk bespreken ze de resultaten ervan in termen van probleemgedragingen, stressreacties en strategieën. Dit laat zich hier niet samenvatten en moet integraal gelezen worden.

Het achtste en laatste hoofdstuk handelt over interpersoonlijke vaardigheden bij gedragsproblemen. Ze beschrijven hoe (zelf)reflectie door de leerkracht een goede interventie kan zijn. Ze doen dat aan de hand van de metafoor van de Zuid-Indische apenval. In het kort komt het hierop neer: het durven loslaten van een door waarden bepaalde kijk op een probleem kan het inzicht geven dat een probleem niet zo groot is als men oorspronkelijk dacht. De auteurs introduceren een aantal instrumenten die beroep doen op de inzichten en reflecties van leraren en schoolteams en het mogelijk maken om op een andere manier naar de eigen praktijk te kijken.

Het boek sluit af met enkele nabeschouwingen die verschillende thema’s uit het boek nog eens kort of soms wat uitgebreider onder de aandacht brengen. Hierdoor wordt een en ander indien nodig nog duidelijker.

Bij dit boek hoort ook het trainingsmateriaal Succesvol omgaan met gedragsproblemen. Hiermee kan men leraren en schoolteams op een professionele manier toeleiden naar de inhoud van het boek Gedragsproblemen in scholen. Ik laat de achterflap van het boek met trainingsmateriaal voor zich spreken:

flaptekst

Een absolute aanrader voor alle scholen die zich als team willen versterken in het voorkomen, verminderen of oplossen van gedragsproblemen.

afdrukken

2016.10.16

Hulpwaaier Tics en dwang in de klas

Auteur: Laura Beljaars & Annet Heijerman
Titel: Hulpwaaier Tics en dwang in de klas
Tips en strategieën bij de hand
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2016
Pagina's: 72
ISBN-13: 978-94-91806-81-0
Prijs: € 14,95

hulpwaaier tics en dwang in de klas - tips en strategieën bij de handDe snelheid waarmee Marc Veerman en zijn team keigoede publicaties op de markt brengt, is fenomenaal en nauwelijks bij te houden. Heb je nog maar pas een uitgave op je blog besproken, mag je meteen weer aan de slag. Als recensent loop je dan het gevaar dat men denkt dat je aandelen hebt in deze uitgeverij. Niets is minder waar. Maar het moet gezegd: als niche-uitgeverij scheert Pica de hoogste toppen en kun je maar moeilijk naast hun uitgaven kijken.

Kinderen met tics of dwanghandelingen (of een combinatie van beiden), je vindt ze zeker in de klas. Soms overduidelijk, soms heel subtiel. Sommigen slagen erin hun tics in de klas te beheersen en moeten ’s avonds thuis eerst even de tijd nemen om eens goed ‘uit te ticcen’, anderen ‘ticcen’ de ganse dag door. Nog andere kinderen gaan voortdurend in discussie met de leerkracht vanuit hun aan dwang grenzend rechtvaardigheidsgevoel terwijl weer andere leerlingen bang worden van hun eigen duistere gedachten die ze maar niet uit hun hoofd kunnen zetten. Allen hebben één ding gemeen: ze brengen heel veel leerkrachten in handelingsverlegenheid. Voor deze leerkrachten is de hulpwaaier ‘Tics en dwang in de klas’ een heel handig hulpmiddel.

Zoals in elke hulpwaaier krijgt de lezer in verschillende rubrieken op een duidelijke, beknopte en zeer herkenbare manier deze informatie die hij nodig heeft om te begrijpen en te begeleiden. Deze rubrieken zijn:

  • Kenmerken van tics en dwang:
    • Wat zijn tics en wat is dwang;
    • Herkennen van tics en dwang;
    • Algemene tips;
  • De leerling in de klas:
    • Instructies;
    • Belonen en straffen;
    • Grenzen;
  • Gerichte strategieën:
    • Prikkelvermindering;
    • Moeilijke momenten en dagen;
    • Problemen die vaak samengaan met tics en dwang;
    • Relatie en veiligheid;
    • Contact met ouders;
  • Extra informatie:
    • Positieve eigenschappen;
    • Specifieke strategieën voor het voortgezet onderwijs;
    • Tien gouden regels;
  • Hulpmiddelen en bronnen:
    • Hulpmiddelen;
    • Bronnen en aanbevelingen.

Ik laat de titels voor zich spreken: ze dekken hun lading volledig.

Deze negende hulpwaaier draagt opnieuw heel wat bij aan de professionalisering van de Vlaamse en Nederlandse leerkrachten die in de hooibergen van het M-decreet en het Passend onderwijs opzoek moeten gaan naar nog maar eens een nieuwe naald. Opnieuw heel warm aanbevolen!

afdrukken

19:33 Gepost door Lieven Coppens in Pica | Permalink | Tags: begeleiding, dwangstoornis, ocd, tics, ticstoornis, tourette | |

2016.10.08

Samen lesgeven

Auteur: Dian Fluijt, Elke Struyf & Cok Bakker
Titel: Samen lesgeven
Co-teaching in de praktijk
Uitgeverij: Pelckmans Pro
Plaats: Antwerpen
Jaar: 2016
Pagina's: 29
ISBN-13: 978-94-6337-033-2
Prijs: € 26,50

samen lesgeven - co-teaching in de praktijkCo-teaching is een begrip dat momenteel in Vlaamse en Nederlandse onderwijskringen heel actueel is. In het kader van het inclusief en passend onderwijs wordt het meer en meer gezien als een goed antwoord op de versnelde diversifiëring van de klassen. Het heet dat co-teaching de leeromgeving meer inclusief kan maken. Wat men echter niet mag vergeten is dat co-teaching zoveel meer is dan met twee leerkrachten in dezelfde klas staan. Dit blijkt al meteen uit de omschrijving die de auteurs in de inleiding op dit boek geven:

Meerdere onderwijsprofessionals werken op gestructureerde wijze samen, gedurende een langere periode, op basis van een gedeelde visie, en nemen daarbij gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor goed onderwijs en de ontwikkeling van alle leerlingen in de groep.

Het is dus een proces dat uit verschillende bouwstenen bestaat, met name:

  • Meerdere professionals;
  • Een gestructureerde wijze van werken;
  • Een langere periode;
  • Een gedeelde visie;
  • Een gezamenlijke verantwoordelijkheid;
  • Alle leerlingen.

De auteurs werken deze omschrijving verder uit en staan uitgebreid stil bij wat er momenteel bekend is over de opbrengsten en effecten van co-teaching. Het is belangrijk om goed te beseffen dat zij ervan uitgaan dat het bij co-teaching niet enkel gaat over een leerkracht uit het reguliere onderwijs die samenwerkt met een collega uit het speciaal- of buitengewoon onderwijs. Zij zien nog heel wat meer zinvolle vormen van samenwerking mogelijk. Dit is zeker voor Vlaanderen belangrijk: co-teaching kan dus niet ge-(mis-)bruikt worden om de systemische begeleiding vanuit het geïntegreerd onderwijs te legitimeren, laat staan exclusief te maken.

Aangezien co-teaching nagenoeg een chemisch proces vereist tussen de co-leerkrachten, zien deze teams en hun leidinggevenden zich voor een aantal ernstige uitdagingen geplaatst. Deze komen aan bod in het eerste hoofdstuk. Het zal niemand verwonderen dat het woord professionalisering in veel van deze uitdagingen voorkomt.

In het tweede hoofdstuk brengen de auteurs die kaders onder het voetlicht die volgens hen inspirerend zijn voor de vereiste professionalisering van de co-leerkrachten. Die kaders hebben te maken met:

  • Een goede menselijke ontwikkeling;
  • Goed onderwijs;
  • Goede co-teachers.

Dit hoofdstuk biedt een heel interessante kijk op een aantal inter- en intramenselijke vaardigheden die goede co-leerkrachten moeten bezitten.

In het derde hoofdstuk wordt de onderzoeksopzet van het boek verduidelijkt. Want het gaat inderdaad over een (praktijk)onderzoek met als centrale vraag:

Wat ervaren goede functionerende co-teaching teams als belangrijk in hun werk met betrekking tot goed onderwijs en goede samenwerking, en welke ontwikkelingspunten signaleren zij?

Het vierde hoofdstuk bevat de 12 praktijkportretten uit zowel het basis- als het voortgezet onderwijs die een antwoord moeten helpen formuleren op de onderzoeksvraag. Uit die titels bij elk praktijkportret blijkt meteen over welk belangrijk aspect of welke fundamentele waarde het gaat.

In het vijfde en laatste hoofdstuk geven de auteurs heel concreet aan wat de praktijkportretten hun vertelden en formuleren ze een antwoord op de onderzoeksvraag. Dit antwoord koppelen ze meteen terug aan de inspirerende kaders die ze in het tweede hoofdstuk beschreven.

Een krachtig en inspirerend boek dat beroep doet op het (zelf-)reflecterend vermogen van leerkrachten, co-leer-krachten, schoolteams en schoolleiders.

afdrukken

21:42 Gepost door Lieven Coppens in Pelckmans Pro | Permalink | Tags: co-teaching, inclusie, inclusief onderwijs, m-decreet, methodiek, passend onderwijs | |

2016.10.01

Instrumenten voor begeleiden in passend onderwijs

Auteur: Peter de Vries & Peter de Vries
Titel: Instrumenten voor begeleiden in passend onderwijs
Uitgeverij: Perspectief Uitgevers
Plaats: Utrecht
Jaar: 2016
Pagina's: 327
ISBN-13: 978-94-9126912-7
Prijs: € 39,90

instrumenten voor begeleiden in passend onderwijsHandelingsgericht vormgeven aan het M-decreet (Vlaanderen) of Passend onderwijs (Nederland), hoe doe je dat? Niet met grote filosofische traktaten of met het alom bekende je-m’en-foutisme van het-zal-mijn-tijd-wel-duren. Wel door het ontwikkelen van een schoolbrede visie op inclusie waarop je een krachtig instrumentarium kunt enten. Wie het boek van (Peter de Vries)2 leest, zal al gauw merken dat hij daarmee beide in handen heeft. Omdat beide auteurs nu eenmaal een grote affiniteit hebben met het handelingsgericht werken en het inclusie-denken, elk vanuit hun eigen referentiekader. Ik schrijf bewust (Peter de Vries)2 en niet (Peter de Vries + Peter de Vries) omdat het groeipotentieel dat uit dit samenwerkingsverband tussen beide naamgenoten voortkomt groter is dan de som van de kennis van beide auteurs. Dit blijkt niet in het minst uit het feit dat andere deskundigen zoals onder andere Kees van Overveld, Noëlle Pameijer en Tanja van Beukering hun eigen bijdragen aan dit boek leverden. Nogmaals, in dit boek krijg je twee dingen voor de prijs van één: een (aanzet tot) schoolbrede visie en het bijpassende instrumentarium. De ideale combinatie.

Concreet worden de meer dan 70 stevig onderbouwde en uitgeteste instrumenten verdeeld in zeven categorieën. Voor de duidelijkheid geef ik bij elke categorie een voorbeeld van een instrument als warmmaker:

Categorie Voorbeeld van een instrument
Begeleiden van leerlingen Functioneringsgesprek met een leerling
Begeleiden in passend onderwijs Ontwikkeling volgen van leerling met beperking
Begeleiden in samenwerken met ouders Format creëren van buddy’s tussen ouders
Begeleiden van leraren Observeren van effectieve leertijd
Begeleiden van complex gedrag Observatie van relatie leren en gedrag
Begeleiden bij schoolontwikkeling OP PAD: met het team bouwen aan de toekomst
Begeleiden bij externe ondersteuning Checklist ouderbetrokkenheid en zorg

Alle instrumenten uit het boek worden grondig toegelicht en zijn voorzien van een duidelijke gebruikersinstructie. Hierdoor kunnen ze met inzicht en effectief ingezet worden. Wie nog zou twijfelen aan de inhoudelijke onderbouw van het aangeboden instrumentarium, verwijs ik graag naar de uitgebreide literatuurlijst achteraan in het boek.

Rest me nog te zeggen dat alle instrumenten uit het boek zonder bijbetaling van het Internet kunnen worden afgehaald.

Een naslagwerk met karakter!

naslagwerk met karakter afdrukken

18:32 Gepost door Lieven Coppens in Perspectief Uitgevers | Permalink | Tags: inclusie, inclusief onderwijs, instrumenten, m-decreet, passend onderwijs | |

2016.09.25

Gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs

Auteur: Anton Horeweg
Titel: Gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs
Een praktisch handboek
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Houten
Jaar: 2015
Pagina's: 318
ISBN-13: 978-94-014-3218-4
Prijs: € 29,99

gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs - een praktisch handboekEen laagdrempelig en praktisch boek over gedragsproblemen voor leerkrachten. Zo kunnen we het boek van Anton Horeweg het beste omschrijven. Voeg daaraan toe dat Kees van Overveld, de Nederlands specialist in verband met gedragsproblemen (Zie Groepsplan gedrag en Groepsplan gedrag in het Voortgezet Onderwijs) er zich toe leende om het voorwoord te schrijven en je weet dat het hier gaat om een boek dat de moeite meer dan waard is.

Het boek begint met een algemeen hoofdstuk. Hierin wordt er eerst en vooral een onderscheid gemaakt tussen een gedragsprobleem en gedragsstoornis. Vanuit de visie dat een gedragsprobleem een interactieprobleem is tussen het kind en zijn omgeving wordt er ook stilgestaan bij de rol van de leerkracht en andere preventieve maatregelen. Tot slot beschrijft de auteur wat je kunt doen als er dan toch gedragsproblemen voorkomen.

In de volgende hoofdstukken komt er telkens een specifiek probleemgebied aan bod. Elk probleemgebied wordt verkend vanuit dezelfde gemeenschappelijke vragen telkens aangevuld met andere probleem specifieke informatie. Zo ontstaat er een goed onderbouwd en praktisch beeld van het probleem in kwestie. De probleemgebieden die aan bod komen zijn de volgende:

  • Adhd;
  • Add;
  • Autismespectrumstoornissen;
  • Disruptieve stoornissen;
  • Hechtingsproblemen;
  • Probleemgedrag met een speciale oorzaak;
  • Angststoornissen en depressie bij kinderen;
  • Faalangst;
  • Syndroom van Gilles de la Tourette;
  • Dcd;
  • Nld;
  • Hoogbegaafdheid en probleemgedrag;
  • Agressie;
  • Pestgedrag;
  • Executieve functies.

Het is daarbij telkens weer heel interessant om te lezen welke impact dit probleem heeft op het leren van de leerling en wat je als leerkracht concreet in jouw klas kunt doen.

Inhoudelijk heel sterk onderbouwd (zie de uitgebreide literatuurlijst die in het boek is opgenomen), komt dit boek heel ruim tegemoet aan de leerkracht met een grote behoefte aan praktische en direct toepasbare informatie.

afdrukken