2017.10.21

Pesten en cyberpesten in het onderwijs

Auteur: Gie Deboutte
Titel: Pesten en cyberpesten in het onderwijs
Praktijk en beleid voor een veilige leeromgeving
Uitgeverij: Pelckmans Pro
Plaats: Kalmthout
Jaar: 2017
Pagina's: 156
ISBN-13: 978-94-6337-005-9
Prijs: € 26,50

Deboutte-Het Nieuwsbladpesten en cyberpesten in het onderwijs - praktijk en beleid voor een veilige leeromgevingIn de weekendeditie van het dagblad Het Nieuwsblad verscheen het korte artikel dat je hiernaast ziet naar aanleiding van het nieuwe boek van Gie Deboutte over pesten en cyberpesten in het hoger onderwijs. Omdat de visie die Gie Deboutte in dit boek ontwikkelt veel meer waard is dan een naam- en referentieloze vermelding in een minuscuul krantenartikel, besloot ik iets vroeger dan verwacht mijn bespreking van zijn boek hier te publiceren. Omdat goede wijn weliswaar geen krans behoeft maar af en toe ook eens een gouden medaille mag winnen. Deze gouden medaille is dan ook meer dan verdiend omdat het een leemte vult die al (te) lang in de literatuur over pesten en cyberpesten bestond: een antwoord op de vraag hoe men in het hoger onderwijs om kan gaan met deze fenomenen. Net daarom had de titel het ‘hoger onderwijs’ mogen vermelden. Maar dat is dan ook de enige – goedkope, ik weet het, – kritiek die ik op dit boek heb.

Het boek bestaat uit vier grote delen, de inhoud van deze delen zal de trouwe lezers van het werk van Gie Deboutte zeker niet onbekend overkomen, maar belangrijk zijn wel de accenten die hij hier legt in functie van het hoger onderwijs. Deze delen zijn:

-> Visie op pesten en cyberpesten,
-> Bouwstenen voor een doeltreffend antipestbeleid,
-> Aanzet tot een anti(cyber)pestplan op hogeschoolniveau,
-> Handreiking voor indicatieve acties.

In het eerste deel komt eerst en vooral het model over pesten aan bod dat de auteur hanteert in zijn werken aan – of moet ik zeggen ‘tegen’ – het pesten in onze maatschappij. Hier trekt hij het thema van het pesten open naar alle leeftijdsgroepen. Zoals ook al in de media is gebleken, is pesten geen lagere- en middelbare schoolfenomeen. Het komt voor in alle groepen en leeftijdscategorieën van de bevolking. Het cijfermateriaal dat in dit eerste deel aan bod komt, bewijst dit ten volle. Tot slot komen de gevolgen van het pesten voor alle betrokkenen nog eens expliciet aan bod.

In het tweede deel zet Gie Deboutte zijn drie bouwstenen voor een doeltreffend anti-pestbeleid uiteen: een schoolbrede aanpak bestaande uit vijf actieniveaus met duidelijke indicatoren die gericht zijn op het terugdringen van het pestgedrag, het beleidsvoerend vermogen van de hogeschool en een verbindende aanpak die vorm krijgt in acht concrete veranderingsstappen.

Het derde deel geeft de aanzet tot het uitwerken van een anti(cyber)pestplan op het niveau van de hogeschool. Dit deel is eigenlijk een door de auteur geannoteerd verslag over de uitwerking van het anti(cyber)pestplan van de hogeschool UCLL, voluit University Colleges Leuven-Limburg. Dit deel voelt voor mij aan als de ruggengraat van het boek. Die laat zich niet samenvatten en moet je gewoon helemaal doornemen.

In het vierde deel beschrijft Gie Deboutte een aantal belangrijke indicatieve acties. Hij schetst hoe een interventiestappenplan eruitziet, welke aandachtspunten met het best voor ogen houdt en de hoe er concreet in gesprek kan worden gegaan met het slachtoffer en de pestkop. De eigenheid van een niet-confronterende en confronterende aanpak wordt eveneens uitgelegd. Een beslissingsschema helpt bovendien bij het kiezen van de te gebruiken interventievormen.

Een naslagwerk met karakter!

naslagwerk met karakter afdrukken

18:49 Gepost door Lieven Coppens in Pelckmans Pro | Permalink | Tags: begeleiding, cyberpesten, digitale agressie, pesten, pestprotocol, preventie, sexting, hoger onderwijs, universiteit | |

2016.01.17

Samen de online wereld verkennen

Auteur: Niels Baas
Titel: Samen de online wereld verkennen
Een reisgids voor in de klas en thuis
Uitgeverij: Pica|Abimo
Plaats: Huizen|Sint-Niklaas
Jaar: 2015
Pagina's: 224
ISBN-13: 978-94-91806-35-3
Prijs: € 26,95

samen de online wereld verkennen - een reisgids voor in de klas en thuisOuders en leerkrachten die kinderen en jongeren op een verantwoorde en veilige manier willen leren omgaan met het online gebeuren in het algemeen en enkele daaruit voortkomende problemen in het bijzonder, hebben er een belangrijk en bijzonder standaardwerk bij: het boek van Niels Baas. Niels is promovendus aan de universiteit van Twente én de drijvende kracht achter de website www.cyberpestendebaas.nl. Wat Niels en zijn boek zo bijzonder maakt, is het feit dat hij zijn boodschap brengt op een manier die kinderen en jongeren kunnen smaken. Terwijl je het boek leest, kun je je gemakkelijk voorstellen dat je met hem persoonlijk een gesprek voert. Tegelijk is het ook een moedig boek dat een aantal problemen die voortkomen uit het werken met de online wereld met behulp van een aantal specialisten ter zake aankaart en bespreekbaar maakt.

Het boek zelf bestaat uit twee grote delen. In het eerste deel maakt Niels Baas van het woord online een letterwoord dat staat voor:

Ook al ben je het misschien niet, doe positief over de online wereld
Natuurlijk kun jij het ook leren
Laat je rondleiden door kinderen
Instrueer, voor en na verkenning van de online wereld
Nul digi-kennis nodig
En weer opstaan

Deze zes kernboodschappen worden in het eerste deel omstandig uitgewerkt, doorspekt met uitspraken van verschillende (ervarings)deskundigen. Je merkt al meteen dat Niels vertrekt vanuit een positief discours over de online wereld en er geen doemdenkende, ontradende uitspraken over doet. Terecht, aangezien niet het medium op zich slecht is maar wel de manier waarop er soms gebruik van gemaakt wordt.

In het tweede deel komen een aantal dingen aan bod die Niels Baas vanuit zijn positieve discours uitdagingen noemt: cyberpesten, sexting en grooming. Problemen met deze benamingen? Niet erg. Met de hulp van enkele ter zake deskundige personen legt Niels Baas je haarfijn uit waarover het gaat, hoe je ermee kunt omgaan en welke plaats ze hebben in de ontwikkeling van kinderen en jongeren. De taal die hier gebruikt wordt is zeer helder, moedig en eerlijk maar op geen enkel moment culpabiliserend of ongepast relativerend.

Laat me nog even opmerken dat de vele concrete voorbeelden, tips en uitspraken van (ervarings)deskundigen dit boek heel open en toegankelijk maken.

afdrukken

16:30 Gepost door Lieven Coppens in Abimo, Pica | Permalink | Tags: begeleiding, cyberpesten, grooming, ict, internet, pesten, sexting, digitale agressie, leerkrachten, leerlingbegeleiding, ouders | |

2011.01.29

Gedist?

Auteur: Debby Dacier, Annemiek Fransen & Hans Puper
Titel: Gedist. Antwoord op grensoverschrijdend gedrag in het onderwijs
Website: CPS
Plaats: Amersfoort
Jaar: 2011
Pagina's: 80
ISBN-13: 978-90-6508-632-7
Prijs: € 26,50

gedist - antwoord op grensoverschrijdend gedrag in het onderwijsHoe ga je als leerkracht in de klas om met de jongerencultuur van jouw leerlingen? Hoe reageer je op hun soms grensoverschrijdend gedrag? Dit is ongetwijfeld een vraag die menig leerkracht uit het secundair of voortgezet onderwijs in Vlaanderen en Nederland zich al heeft gesteld. De drie auteurs van dit boek geven hierop een antwoord. Niet pasklaar, maar wel eerlijk en positief. En bruikbaar zowel in Vlaanderen als in Nederland. De vele concrete voorbeelden (die door iedere leerkracht zeker kunnen aangevuld worden), maken het boek daarenboven tot een belangrijk tijdsdocument. De vele reflectiemomenten die in het boek zijn opgenomen maken het verder tot een uniek ‘leer’-boek voor leerkrachten.

Eerst een woordje uitleg: het hiphopwoord dissen, dat nog niet in onze woordenboeken te vinden is, is ontleend aan het Engelse to dis(s). Deze verkorting van het Engelse to disrespect ontstond in de jaren tachtig. Het heeft de betekenis van afkraken, minachten, te kijk zetten.

In het eerste hoofdstuk breken de auteurs een lans voor een heldere rolverdeling tussen leerkracht en leerling. Ze noemen dit de rolvastheid van de leerkracht. De relatie tussen leraar en leerling is steeds een afhankelijkheidsrelatie met de leraar in de leidinggevende positie. Door duidelijke grenzen aan te geven, zorgt de leerkracht er, vanuit de gedragscode die bij zijn rol hoort, voor dat de leerlingen in alle veiligheid kunnen leren. Met andere woorden: een duidelijke rolverdeling is een voorwaarde voor goed onderwijs. Is de leerling gelijkwaardig aan de leerkracht, dan betekent dit nog niet dat hij zijn gelijke is. De leerkracht leidt, de leerling volgt. Juist die afhankelijkheidsrelatie biedt de veiligheid die de leerling nodig heeft om te groeien. Maar deze afhankelijkheidsrelatie houdt ook enkele risico’s in. De auteurs reiken hier oplossingen voor aan.

In het tweede hoofdstuk leert de lezer hoe de leerkracht zijn rolvastheid waarmaakt. Dit heeft alles te maken met het creëren van een goede sfeer, het maken en bewaken van goede afspraken, het adequaat reageren op ongewenst gedrag en het goed afsluiten van een les. Wie wil weten wat het fluitketeleffect is, moet dit hoofdstuk zeker lezen!

Het derde hoofdstuk laat de leerkracht nadenken over zijn professionaliteit. Hierbij benadrukken de auteurs dat hij een voorbeeldfunctie heeft en een lid is van een schoolteam. En een schoolteam is altijd meer dan de som van de delen. Maar of je dat in iedere school vindt? Nochtans zijn professionaliteit en schoolteam een onverbrekelijk duo. Klagen helpt niet, als leerkracht jouw verantwoordelijk opnemen wel. Verder gaan de auteurs in op het verschil tussen de school- en de straatcultuur. Deze straatcultuur wordt door een aantal leerlingen binnen de school gebracht. De auteurs zijn zeer formeel: dit is ieders probleem! Een stevig woordje uitleg over het fenomeen straatcultuur en de manier waarop je er als leerkracht mee om moet gaan, besluit dit hoofdstuk.

In hoofdstuk vier zijn de gevaren van de virtuele wereld (lees: sociale netwerken, cyberpesten, digitale agressie) aan de orde. De auteurs geven een keur aan praktische tips om je als leerkracht hiervoor te beschermen. Maar is daarom alles negatief? Neen! Ze tonen ook aan dat de virtuele wereld heel wat leerkansen biedt.

In het vijfde hoofdstuk staat de seksualiteit van de leerlingen centraal. Na een korte inleiding over jongeren en seksualiteit gaan de auteurs dieper in op de volgende thema’s:

  • Hoe kan je als leerkracht reageren op een liefdesverklaring van een leerling? Geintje, provocatie of intimidatie?
  • Wat te doen als een leerling verliefd is op een leerkracht? Verliefd op de docent.
  • Wat te doen als je als leerkracht verliefd bent op een leerling? Verliefd op een leerling.
  • Hoe omgaan met grensoverschrijdend seksueel gedrag van leerlingen? Hormonen in de klas.

Heel duidelijke voorbeelden en ad rem reflectievragen zorgen voor heel wat leerkansen voor de lezer.

Een boek dat gevoelig bijdraagt tot de professionaliteit van de leerkracht secundair en voortgezet onderwijs. Tevens een aanrader voor iedereen met een schoolondersteunende (begeleidings)opdracht.

De boeken van uitgeverij CPS worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

22:48 Gepost door Lieven Coppens in CPS | Permalink | Tags: cyberpesten, digitale agressie, gedrag, grensoverschrijdend gedrag, leerkrachten, leerlingbegeleiding, loverboy, secundair onderwijs, seksualiteit | |