2017.05.13

Gedragsproblemen in de klas in het voortgezet onderwijs

Auteur: Anton Horeweg
Titel: Gedragsproblemen in de klas in het voortgezet onderwijs
Een praktisch handboek
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Houten
Jaar: 2015
Pagina's: 352
ISBN-13: 978-94-014-2578-0
Prijs: € 29,99

gedragsproblemen in de klas in het voortgezet onderwijs - een praktisch handboekOver Gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs van dezelfde auteur schreef ik vorig jaar op deze blog dat het een laagdrempelig en praktisch boek over gedragsproblemen was voor leerkrachten. Een boek dat heel ruim tegemoetkwam aan die leerkrachten die een grote behoefte hadden aan praktische en direct toepasbare informatie. Over het boek dat Anton Horeweg schreef over gedragsproblemen in het secundair onderwijs, kan ik op zijn minst hetzelfde zeggen. Op zijn minst, omdat de auteur de versie voor het secundair onderwijs nog een meerwaarde meegaf door bij een aantal van de problemen die hij bespreekt een aantal extra’s toe te voegen die wel aan de orde zijn in het voortgezet onderwijs, maar nog niet relevant waren om te vermelden in het boek voor het basisonderwijs. Ik som er een aantal op:

  • ADHD en verslaving;
  • ADD en drugsgebruik;
  • ASS en gameverslaving;
  • De jongere en een gewelddadige relatie;
  • Straatcultuur.

Ook nu begint het boek met een algemeen hoofdstuk. Hierin wordt er eerst en vooral een onderscheid gemaakt tussen een gedragsprobleem en gedragsstoornis. Vanuit de visie dat een gedragsprobleem een interactieprobleem is tussen de jongere en zijn omgeving wordt er ook stilgestaan bij de rol van de leerkracht en andere preventieve maatregelen. Tot slot beschrijft de auteur wat je kunt doen als er dan toch gedragsproblemen voorkomen.

In de volgende hoofdstukken komt er telkens een specifiek probleemgebied aan bod. Elk probleemgebied wordt verkend vanuit dezelfde gemeenschappelijke vragen telkens aangevuld met andere informatie specifiek voor dit probeem. Zo ontstaat er een goed onderbouwd en praktisch beeld. De probleemgebieden die aan bod komen zijn de volgende:

  • Adhd;
  • Add;
  • Autismespectrumstoornis;
  • ODD;
  • Problematische gehechtheid;
  • Probleemgedrag met een speciale oorzaak;
  • Angststoornissen, depressie, compulsieve, trauma en stress gerelateerde stoornissen;
  • Faalangst;
  • Syndroom van Gilles de la Tourette;
  • Dcd;
  • Nld;
  • Hoogbegaafdheid en probleemgedrag;
  • Agressie;
  • Pestgedrag;
  • Straatcultuur in je klas;
  • Executieve functies.

Hierbij verdient het hoofdstuk over straatcultuur in de klas dat het (ook) door Vlaamse leerkrachten met extra veel aandacht gelezen wordt.

Wie denkt dat dit boek voor het voortgezet onderwijs een kopie is van het boek dat Anton Horeweg schreef voor het basisonderwijs, slaat de bal mis. Dit boek is er het logische vervolg op. De auteur heeft echt de moeite gedaan om het geheel te herschrijven in functie de noden van het voortgezet onderwijs en de evolutie die de gedragsproblemen hebben doorgemaakt naar mate de kinderen en jongeren ouder worden.

Een naslagwerk met karakter!

naslagwerk met karakter afdrukken

2016.10.22

Gedragsproblemen in scholen

Auteur: Kees van der Wolf en Tanja van Beukering (en Theo Veldkamp)
Titel: Gedragsproblemen in scholen
Het denken en handelen van leraren
Succesvol omgaan met gedragsproblemen
Trainingsmateriaal bij Gedragsproblemen in scholen. Het denken en handelen van leraren
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven|Den Haag
Jaar: 2014
Pagina's: 320 (boek)
170 (trainingsmateriaal)
ISBN-13: 978-90-334-7498-9 (boek)
978-90-334-9538-0 (trainingsmateriaal)
Prijs: € 31,80 (boek)
€ 29,50 (trainingsmateriaal)
€ 55,00 (boek + trainingsmateriaal)


gedragsproblemen in scholen - het denken en handelen van leraren + succesvol omgaan met gedragsproblemen - trainingsmateriaal bij gedragsproblemen in scholen - het denken en handelen van lerarenAf en toe krijg je een boek over een bepaald thema te lezen dat er op een heel positieve manier uitspringt door de manier waarop de auteurs het thema benaderen. Van zodra je dit als lezer doorhebt, weet je meteen dat dit boek al jouw aandacht verdient: hier valt immers veel te leren. Gedragsproblemen in scholen is zo’n boek. Het laat je als leerkracht niet onberoerd. Het doet je diep nadenken over jouw visie, houding, overtuigingen en gevoelens ten opzichte van gedragsproblemen en over de strategieën die je in de klas gebruikt om problemen te voorkomen, in te perken of zelfs helemaal op te lossen. Helemaal mooi wordt het wanneer de auteurs daarenboven zelf trainingsmateriaal ontwikkelen om de leerkrachten en schoolteams te stimuleren om op een probleemoplossende manier te denken en te handelen bij gedragsproblemen.

Gedragsproblemen in scholen is te lezen als een handboek. In het eerste hoofdstuk zetten de auteurs het thema van dit boek op de (school)kaart. Ze hebben het over het voorkomen van gedragsproblemen en de criteria om de ernst van een probleem te bepalen (de criteria van Rutter). Ze tonen ook aan dat gedragsproblemen geen hedendaags fenomeen zijn. Heel boeiend wordt het als ze het hebben over de manieren waarop leerkrachten probleemgedrag verklaren en ze het ecologisch model van Bronfenbrenner en enkele interactiemodellen introduceren.

In het tweede hoofdstuk behandelen de auteurs de verschijningsvormen, de classificatie en de contextuele factoren van gedragsproblemen. Hier leer je als lezer hoe van der Wolf en van Beukering tegen gedragsproblemen aankijken: je moet de kindkenmerken bij de interactionele en transactionele benaderingen van probleemgedrag betrekken. In het derde hoofdstuk positioneren ze de leerkracht als iemand die de situatie in zijn klas moet kunnen lezen en daar snel, flexibel en accuraat moet kunnen op reageren. Een frontliniewerker zonder vastgelegd strijdplan dus. Ze gaan ook in op de verantwoordelijkheid van de leraar. Ze tonen heel concreet aan dat de leerkracht een heel belangrijke rol kan spelen bij het voorkomen en oplossen van probleemgedrag omdat hij als frontliniewerker nu eenmaal enkele voordelen heeft in vergelijking met wat je zou kunnen noemen de eerste- en tweedelijnswerkers.

In het vierde hoofdstuk besteden de auteurs aandacht aan de relatie tussen cognitie, motivatie en emotie. Ze gaan op zoek naar het antwoord op de vraag wat eigenlijk de oorzaken zijn van probleemgedrag. Hun conclusie is belangrijk: er is geen sprake van duidelijke oorzaak-gevolg relaties. Wel belangrijk is hun conclusie dat goed onderwijs (en je leert in dit hoofdstuk wat ze daarmee bedoelen) de meest effectieve preventie biedt voor gedragsproblemen. Ze vullen dit in het vijfde hoofdstuk aan met een aantal pedagogische concepten, richtlijnen en methoden in verband met de preventie van gedragsproblemen.

Aangezien goed onderwijs niet in alle gevallen gedragsproblemen kan voorkomen, bekijken de auteurs in het zesde hoofdstuk met hun lezers wat er kan gedaan worden bij hardnekkig probleemgedrag. Ze staan stil bij thema’s als straffen als pedagogische maatregel, het gericht oefenen van gewenst gedrag en het leren om conflicten te hanteren. Ook de geen-verliesmethode Gordon en de tienstappenaanpak voor leraren van Glasser krijgen hier een plaats. Lees zeker ook het stukje over het samenwerken met collega’s en deskundigen.

De auteurs deden ook een kwalitatief onderzoek. In het zevende hoofdstuk bespreken ze de resultaten ervan in termen van probleemgedragingen, stressreacties en strategieën. Dit laat zich hier niet samenvatten en moet integraal gelezen worden.

Het achtste en laatste hoofdstuk handelt over interpersoonlijke vaardigheden bij gedragsproblemen. Ze beschrijven hoe (zelf)reflectie door de leerkracht een goede interventie kan zijn. Ze doen dat aan de hand van de metafoor van de Zuid-Indische apenval. In het kort komt het hierop neer: het durven loslaten van een door waarden bepaalde kijk op een probleem kan het inzicht geven dat een probleem niet zo groot is als men oorspronkelijk dacht. De auteurs introduceren een aantal instrumenten die beroep doen op de inzichten en reflecties van leraren en schoolteams en het mogelijk maken om op een andere manier naar de eigen praktijk te kijken.

Het boek sluit af met enkele nabeschouwingen die verschillende thema’s uit het boek nog eens kort of soms wat uitgebreider onder de aandacht brengen. Hierdoor wordt een en ander indien nodig nog duidelijker.

Bij dit boek hoort ook het trainingsmateriaal Succesvol omgaan met gedragsproblemen. Hiermee kan men leraren en schoolteams op een professionele manier toeleiden naar de inhoud van het boek Gedragsproblemen in scholen. Ik laat de achterflap van het boek met trainingsmateriaal voor zich spreken:

flaptekst

Een absolute aanrader voor alle scholen die zich als team willen versterken in het voorkomen, verminderen of oplossen van gedragsproblemen.

afdrukken

2016.10.16

Hulpwaaier Tics en dwang in de klas

Auteur: Laura Beljaars & Annet Heijerman
Titel: Hulpwaaier Tics en dwang in de klas
Tips en strategieën bij de hand
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2016
Pagina's: 72
ISBN-13: 978-94-91806-81-0
Prijs: € 14,95

hulpwaaier tics en dwang in de klas - tips en strategieën bij de handDe snelheid waarmee Marc Veerman en zijn team keigoede publicaties op de markt brengt, is fenomenaal en nauwelijks bij te houden. Heb je nog maar pas een uitgave op je blog besproken, mag je meteen weer aan de slag. Als recensent loop je dan het gevaar dat men denkt dat je aandelen hebt in deze uitgeverij. Niets is minder waar. Maar het moet gezegd: als niche-uitgeverij scheert Pica de hoogste toppen en kun je maar moeilijk naast hun uitgaven kijken.

Kinderen met tics of dwanghandelingen (of een combinatie van beiden), je vindt ze zeker in de klas. Soms overduidelijk, soms heel subtiel. Sommigen slagen erin hun tics in de klas te beheersen en moeten ’s avonds thuis eerst even de tijd nemen om eens goed ‘uit te ticcen’, anderen ‘ticcen’ de ganse dag door. Nog andere kinderen gaan voortdurend in discussie met de leerkracht vanuit hun aan dwang grenzend rechtvaardigheidsgevoel terwijl weer andere leerlingen bang worden van hun eigen duistere gedachten die ze maar niet uit hun hoofd kunnen zetten. Allen hebben één ding gemeen: ze brengen heel veel leerkrachten in handelingsverlegenheid. Voor deze leerkrachten is de hulpwaaier ‘Tics en dwang in de klas’ een heel handig hulpmiddel.

Zoals in elke hulpwaaier krijgt de lezer in verschillende rubrieken op een duidelijke, beknopte en zeer herkenbare manier deze informatie die hij nodig heeft om te begrijpen en te begeleiden. Deze rubrieken zijn:

  • Kenmerken van tics en dwang:
    • Wat zijn tics en wat is dwang;
    • Herkennen van tics en dwang;
    • Algemene tips;
  • De leerling in de klas:
    • Instructies;
    • Belonen en straffen;
    • Grenzen;
  • Gerichte strategieën:
    • Prikkelvermindering;
    • Moeilijke momenten en dagen;
    • Problemen die vaak samengaan met tics en dwang;
    • Relatie en veiligheid;
    • Contact met ouders;
  • Extra informatie:
    • Positieve eigenschappen;
    • Specifieke strategieën voor het voortgezet onderwijs;
    • Tien gouden regels;
  • Hulpmiddelen en bronnen:
    • Hulpmiddelen;
    • Bronnen en aanbevelingen.

Ik laat de titels voor zich spreken: ze dekken hun lading volledig.

Deze negende hulpwaaier draagt opnieuw heel wat bij aan de professionalisering van de Vlaamse en Nederlandse leerkrachten die in de hooibergen van het M-decreet en het Passend onderwijs opzoek moeten gaan naar nog maar eens een nieuwe naald. Opnieuw heel warm aanbevolen!

afdrukken

19:33 Gepost door Lieven Coppens in Pica | Permalink | Tags: begeleiding, dwangstoornis, ocd, tics, ticstoornis, tourette | |

2016.09.25

Gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs

Auteur: Anton Horeweg
Titel: Gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs
Een praktisch handboek
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Houten
Jaar: 2015
Pagina's: 318
ISBN-13: 978-94-014-3218-4
Prijs: € 29,99

gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs - een praktisch handboekEen laagdrempelig en praktisch boek over gedragsproblemen voor leerkrachten. Zo kunnen we het boek van Anton Horeweg het beste omschrijven. Voeg daaraan toe dat Kees van Overveld, de Nederlands specialist in verband met gedragsproblemen (Zie Groepsplan gedrag en Groepsplan gedrag in het Voortgezet Onderwijs) er zich toe leende om het voorwoord te schrijven en je weet dat het hier gaat om een boek dat de moeite meer dan waard is.

Het boek begint met een algemeen hoofdstuk. Hierin wordt er eerst en vooral een onderscheid gemaakt tussen een gedragsprobleem en gedragsstoornis. Vanuit de visie dat een gedragsprobleem een interactieprobleem is tussen het kind en zijn omgeving wordt er ook stilgestaan bij de rol van de leerkracht en andere preventieve maatregelen. Tot slot beschrijft de auteur wat je kunt doen als er dan toch gedragsproblemen voorkomen.

In de volgende hoofdstukken komt er telkens een specifiek probleemgebied aan bod. Elk probleemgebied wordt verkend vanuit dezelfde gemeenschappelijke vragen telkens aangevuld met andere probleem specifieke informatie. Zo ontstaat er een goed onderbouwd en praktisch beeld van het probleem in kwestie. De probleemgebieden die aan bod komen zijn de volgende:

  • Adhd;
  • Add;
  • Autismespectrumstoornissen;
  • Disruptieve stoornissen;
  • Hechtingsproblemen;
  • Probleemgedrag met een speciale oorzaak;
  • Angststoornissen en depressie bij kinderen;
  • Faalangst;
  • Syndroom van Gilles de la Tourette;
  • Dcd;
  • Nld;
  • Hoogbegaafdheid en probleemgedrag;
  • Agressie;
  • Pestgedrag;
  • Executieve functies.

Het is daarbij telkens weer heel interessant om te lezen welke impact dit probleem heeft op het leren van de leerling en wat je als leerkracht concreet in jouw klas kunt doen.

Inhoudelijk heel sterk onderbouwd (zie de uitgebreide literatuurlijst die in het boek is opgenomen), komt dit boek heel ruim tegemoet aan de leerkracht met een grote behoefte aan praktische en direct toepasbare informatie.

afdrukken

2009.12.24

Uit de greep van OCD

Auteur: Jo Derisley, Isobel Heyman, Sarah Robinson & Cynthia Turner
Titel: Uit de greep van OCD. Handboek voor jongeren en hun omgeving.
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2009
Pagina's: 160
ISBN-13: 978-90-7767-138-2
Prijs: 19,50

uit de greep van ocd - handboek voor jongeren en hun omgevingHoe ga je als jongere jouw dwangstoornis te lijf? Obsessies en dwangstoornissen hebben immers een grote invloed op jouw dagelijkse leven. De auteurs van dit boek tonen hoe je deze obsessies en dwangstoornissen met de cognitieve gedragstherapie te lijf kunt gaan. Deze vorm van therapie heeft tot nu toe als enige haar nut bewezen bij de aanpak van dit probleem.

Het eerste deel is meer theoretisch van aard. Het geeft uitleg over wat een dwangstoornis is en hoe je die kunt herkennen. Het verduidelijkt de diagnose en behandeling van een dwangstoornis. Vervolgens staat het uitgebreid stil bij de essentie van de cognitieve gedragstherapie en hoe je deze hier kunt aanwenden. Het belangrijkste hoofdstuk uit dit deel is het vijfde. Hierin helpen de auteurs jou om jouw dwanggedachten en dwanghandelingen te begrijpen. Centraal bij dit begrijpen staat de dwangstoornisspiraal. Deze toont het mechanisme dat er achter schuil gaat. En daagt je uit om jouw eigen spiraal te tekenen. Want om de spiraal te doorbreken moet je eerst jouw persoonlijke mechanisme goed begrijpen. Elk hoofdstuk van dit deel eindigt met een advies voor jouw ouders en verzorgers. Dit is een echte meerwaarde, omdat het boek in eerste instantie naar jou is geschreven. Aan de hand van dit advies krijgen zij extra informatie en adviezen om jou beter te begrijpen en te begeleiden. Waar dat relevant is, verheldert een levensecht voorbeeld het geheel.

Het tweede deel staat helemaal in het teken van het aanpakken van jouw probleem. Het helpt je om er min of meer zelfstandig van af te raken. De techniek hierbij is het zichzelf blootstellen aan die situaties die de angst veroorzaken en het bewust niet uitvoeren van de dwanghandeling (exposure met responspreventie). Aan de hand van de cognitieve gedragstherapie moet je de volgende stappen zetten:

  • Begrijpen welke rol de angst speelt.
  • Zicht krijgen op de eigen dwangstoornis en eventueel een hiërarchie van angsten opstellen.
  • Oefeningen ontwikkelen voor de exposure met responspreventie.
  • De oefeningen uitvoeren.

Daarbij staat een afzonderlijk hoofdstuk helemaal in het teken van de manier waarop je dit moet doen. Een ander hoofdstuk geeft tips en adviezen over het omgaan met eventuele moeilijkheden bij het uitvoeren van dit proces.

Heel interessant in dit deel zijn de hoofdstukken twaalf, dertien en veertien. Hier gaan de auteurs dieper in op de essentie van de dwanggedachten en hoe je daar kunt mee omgaan. Meer zelfs, ze dagen jou uit om de confrontatie met deze dwanggedachten actief aan te gaan. De functie van positieve gedachten krijgt hierin een belangrijke plaats. In het vijftiende hoofdstuk krijg je adviezen om de positieve resultaten die behaald zijn met deze therapievorm, te bestendigen. Bij elk hoofdstuk van dit tweede deel geven de auteurs trouwens ook concrete adviezen voor jouw ouders en verzorgers. Doorheen dit deel helpen concrete, kant-en-klare instrumenten jou om elke stap op de juiste manier uit te voeren.

In het derde en laatste deel van dit boek vind je twee hoofdstukken over de impact van een dwangstoornis op de omgeving. Eén hoofdstuk bekijkt de invloed ervan op het gezin, het andere de invloed ervan op het schoolgebeuren.

Een doe-boek als dit beschrijven, is altijd een moeilijke opgave. Je kunt een methodiek niet samenvatten zonder hem onrecht aan te doen. Toch hoop ik dat uit deze bespreking blijkt hoe waardevol dit boek wel is. De auteurs zijn er volgens mij perfect in geslaagd om theorie en praktijk in de juiste verhouding aan te snijden. Het boek is geschreven naar de jongere met een dwangstoornis toe. Dat wil echter niet zeggen dat ouders en verzorgers in de kou blijven staan. Op een voor iedereen transparante manier komen zij ook aan bod. Er is geen mogelijkheid tot misverstanden. Het lijkt me dan ook aangewezen dat zowel de jongere als zijn ouders van meet af aan het volledige boek lezen. Het instrumentarium dat de auteurs aanreiken is sober, eenduidig en vraagt weinig extra toelichting. Je kunt trouwens alle instrumenten gratis van het net plukken.

Uitgeverij Pica is er toch maar weer in geslaagd om een kanjer van een boek binnen te halen!

afdrukken

16:18 Gepost door Lieven Coppens in Pica | Permalink | Tags: angst, ocd, dwangstoornis | |