2016.11.19

Wijzer in ontwikkelingsstoornissen

Auteur: Séverine Van De Voorde
Titel: Wijzer in ontwikkelingsstoornissen
Een overzicht van theorie en praktijk
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven|Den Haag
Jaar: 2016
Pagina's: 326
ISBN-13: 978-94-6292-743-8
Prijs: € 29,90

wijzer in ontwikkelingsstoornissen - een overzicht van theorie en praktijkLaat ik het maar meteen toegeven: na het lezen van dit boek was ik jaloers. Jaloers omdat ik het niet geschreven heb. Wijzer in ontwikkelingsstoornissen is een pittige cocktail van handelingsgericht en evidence based-werken bestaande uit een perfect uitgebalanceerd mengsel van theorie, praktijk, recente inzichten en modellen. Een boek zoals het maar zelden geschreven wordt. Met als kers in de cocktail de passie van iemand die oprecht bekommerd is om de kinderen en jongeren met leer- en/of ontwikkelingsstoornissen. Leerboek, naslagwerk, inspiratieboek, … allemaal termen die van toepassing zijn. Kortom, een boek dat wat mij betreft heel wat nadrukken verdient, een boek dat het predicaat naslagwerk met karakter ruimschoots verdient.

Het boek begint met twee hoofdstukken die de lezer tonen hoe het boek moet gelezen en begrepen worden. Séverine Van De Voorde bakent in het eerste hoofdstuk duidelijk af welke terminologie en welke denkkaders gebruikt zijn bij het schrijven. Ze verduidelijkt de modellen die ze gebruikt heeft over het ontstaan van en functioneren met een ontwik-kelingsstoornis. Daarbij zorgt ze er nadrukkelijk voor dat de lezer goed begrijpt wat er bedoeld wordt met de begrippen risico- en beschermende factoren. In het tweede hoofdstuk staat ze stil bij de diagnostiek en begeleiding bij ontwikkelingsstoornissen.

In de hoofdstukken drie tot en met negen geeft ze een overzicht van de ontwikkelingsstoornissen waarbij ze indeling en de criteria van de recent verschenen DSM-5 volgt:

  • Verstandelijke ontwikkelingsstoornis;
  • Communicatiestoornissen;
  • ASS;
  • ADHD;
  • Leerstoornissen;
  • DCD;
  • Ticstoornissen.

Bij elk van deze onderwerpen volgt ze een zeer transparante structuur, waardoor het boek met niet altijd even eenvoudig te begrijpen inhouden al heel snel heel herkenbaar en verwerkbaar wordt:

  • Inleiding;
  • Kenmerken;
  • Diagnostiek;
  • Begeleiding.

De rubriek Inleiding geeft een algemene omschrijving van de stoornis samen met een eenduidige definitie ervan. Waar nodig wordt dit aangevuld met andere noodzakelijke informatie. De rubriek Kenmerken heeft het dan over de primaire en secundaire kenmerken van de stoornis, de verschillende verschijningsvormen, de neuropsychologische kenmerken en de mate waarin de stoornis voorkomt. Ook is er aandacht voor de comorbiditeit van de stoornis met andere stoornissen, het beloop van de stoornis en de prognose. De rubriek Diagnostiek behandelt zowel de onderkennende, verklarende als handelingsgerichte diagnostiek van de stoornis en geeft een overzicht van het te doorlopen diagnostisch proces. Tot slot geeft de rubriek Begeleiding een heel mooi overzicht van alle mogelijke behandelingen gecombineerd met een overzicht van de (redelijke) aanpassingen aan de sociale en fysieke context en een overzicht van mogelijke tips voor ouders en leerkrachten.

Het tiende en laatste hoofdstuk staat nadrukkelijk stil bij het fenomeen van de hoogbegaafdheid. Niet vanuit de visie dat hoogbegaafd zijn op zich problematisch of gestoord is, wel vanuit de bezorgdheid dat hoogbegaafdheid tot veel problemen kan leiden als die niet tijdig onderkend wordt.

Nogmaals: een boek met een pittig karakter, net zoals – en wie haar kent zal het ongetwijfeld met me eens zijn – zijn auteur.

Lezen!

naslagwerk met karakter afdrukken

2016.03.01

Dyslexie en leesproblemen

Auteur: Arga Paternotte & Nikki Oostewechel
Titel: Dyslexie en leesproblemen
Uitgeverij: LannooCampus|Balans
Plaats: Houten|Bilthoven
Jaar: 2015
Pagina's: 176
ISBN-13: 978-94-014-2553-7
Prijs: € 17,99

dyslexie en leesproblemenSommige boeken verdienen het gewoon om gelezen te worden omwille van hun auteur. Net zo’n boek is Dyslexie en leesproblemen van Arga Paternotte en Nikki Oostewechel. Arga Paternotte was jarenlang het boegbeeld van de Nederlandse vereniging voor ouders van kinderen met ontwikkelings- en leerstoornissen, een vereniging die in Vlaanderen noch inhoudelijk, noch kwalitatief haar gelijke kent. Ze is de auteur van heel wat publicaties over ADHD en dyslexie. Eerder bespraken we op deze blog haar boek Houvast bij leesproblemen en dyslexie op de basisschool. Nikki Oostewechel is orthopedagoog en werkzaam in het onderwijs. Daarnaast adviseert ze als vrijwilligster bij Oudervereniging Balans ouders van kinderen met leer- en gedragsproblemen.

Het boek dat we hier bespreken is de opvolger van Houvast bij leesproblemen en dyslexie op de basisschool en is gebaseerd op de Nederlandse protocollen leesproblemen en dyslexie in het basisonderwijs van het Expertisecentrum Nederlands, het bijgestelde protocol voor diagnostiek en behandeling van Blomert en de hernieuwde versie van het laatstgenoemde protocol in het boek Dyslexie 2.0 van Verhoeven, De Jong en Wijnen. Het wil ouders en leerkrachten de noodzakelijke informatie en veel praktische tips meegeven om kinderen met dyslexie en leesproblemen zo goed mogelijk te ondersteunen en te begeleiden.

Het boek behandelt op een zeer grondige en concrete manier verschillende thema’s. Het zou ons te ver leiden om deze thema’s hier allemaal kort te bespreken. Daarom beperk ik me tot een overzicht van de verschillende hoofdstukken zodat de lezer zich een idee kan vormen van de inhoud van het boek:

  • Hoofdstuk 1: De rol van ouders;
  • Hoofdstuk 2: Dyslexie in het kort;
  • Hoofdstuk 3: Voorbereidend lezen in de groepen 1 en 2;
  • Hoofdstuk 4: Leren lezen in groep 3;
  • Hoofdstuk 5: Lezen in groep 4;
  • Hoofdstuk 6: Leesproblemen en dyslexie in de bovenbouw (groepen 5-8);
  • Hoofdstuk 7: Leren spellen in het basisonderwijs;
  • Hoofdstuk 8: Samenwerken met school;
  • Hoofdstuk 9: Naar het voortgezet onderwijs;
  • Hoofdstuk 10: Diagnose en behandeling dyslexie;
  • Hoofdstuk 11: ‘Lezen kan leuk zijn’; over leesbevordering;
  • Hoofdstuk 12: Speciale maatregelen en hulpmiddelen.

Dit boek munt, net zoals zijn voorganger, uit door zijn beknopte volledigheid. In een vlotte stijl worden alle thema's aangebracht in een zeer duidelijke taal. De woorden- en begrippenlijst in bijlage bij dit boek moet daarbij misverstanden en foute interpretaties voorkomen. Daarnaast maken de auteurs gul gebruik van concrete oudervoorbeelden. Dit zorgt voor een herkenbaar geheel. Hoewel de theorie zelden expliciet aan bod komt, is ze toch manifest aanwezig in het boek.

Niet alleen een aanrader voor ouders, maar ook voor professionelen die ouders correcte informatie willen geven over ernstige leesproblemen en dyslexie.

afdrukken

2013.12.08

Dyslexie en moderne vreemde talen

Auteur: Wim Tops & Gitte Boons
Titel: Dyslexie en moderne vreemde talen
Gids voor leerkrachten, hulpverleners en ouders
Uitgeverij: Garant
Plaats: Antwerpen|Apeldoorn
Jaar: 2013
Pagina's: 138
ISBN-13: 978-90-441-2977-9
Prijs: € 22,90

dyslexie en moderne vreemde talen - gids voor leerkrachten, hulpverleners en ouders

Het leren van een moderne vreemde taal is voor leerlingen met dyslexie uit het basis- en secundair onderwijs lang geen sinecure. Heel veel leerkrachten, hulpverleners en ouders zijn dan ook bijna voortdurend op zoek naar tips, adviezen en hulpmiddelen om deze leerlingen te ondersteunen. Het boek van Wim Tops en Gitte Boons kan op veel van deze vragen een antwoord geven.

In het eerste hoofdstuk geven de auteurs een beknopt en helder overzicht van de recente wetenschappelijke inzichten over dyslexie. Wie vertrouwd is met de literatuur over dyslexie, zal het met mij eens zijn dat dit overzicht vrij accuraat is. In het tweede hoofdstuk beschrijven ze dan weer de verschillen tussen het moedertaalonderwijs en het onderwijs van een vreemde moderne taal. Hierdoor dringen ze snel door tot de kern van het probleem bij het aanleren van moderne vreemde talen. Het meer theoretische deel van dit boek eindigt met een hoofdstuk over het begeleiden van leerlingen met dyslexie. Hier gaan de auteurs op een heel genuanceerde manier in op het toepassen van sticordi-maatregelen. Kort samengevat komt dit laatste er op neer dat ze oog hebben voor zowel de voordelen als de nadelen. In een tijd waarin de discussie over het gebruik van sticordi-maatregelen af en toe op een polarisatie van de  verschillende standpunten dreigt uit te lopen, kan ik dat alleen maar waarderen.

In het tweede deel van dit boek gaan de auteurs heel concreet in op de hulpmiddelen die aan de leerlingen met dyslexie kunnen aangeboden worden bij het aanleren en (sic) (zelfstandig) studeren van moderne vreemde talen. Voor mij mogen de haakjes rond het woord ‘zelfstandig’ weggelaten worden. Juist die zelfstandigheid is voor mij een belangrijk criterium om de waarde van om het even welke sticordi-maatregel aan af te toetsen. In dit tweede deel maken de auteurs een onderscheid tussen kennis en de vaardigheden (luisteren, spreken, lezen en schrijven). Het zou me te ver leiden om al deze tips, adviezen en hulpmiddelen de revue te laten passeren. Laat het volstaan dat ik puntsgewijs aangeef wat ik bijzonder gewaardeerd heb in dit deel:

  • De aandacht voor metacognitieve aspecten
  • De aanzet voor het maken van screeningsinstrumenten
  • De aandacht voor het remediëren van het begrijpend lezen waarbij de auteurs duidelijk rekening houden met de recente wetenschappelijke inzichten op dit vlak
  • De herwaardering van het spellingschrift
  • De fiches voor de metacognitieve vaardigheden

Een boek dat ik heel warm aanbeveel omwille van de frisse en degelijke aanpak van het thema. Ik kan alleen maar hopen dat daar snel een vervolg aan gebreid wordt.

afdrukken

2013.02.15

Opzoekboekje Engels

Auteur: Ruurdje van Laar
Titel: Opzoekboekje Engels
Uitgeverij: Braams&Partners
Plaats: Deventer
Jaar: 2013
Pagina's: 70 fiches
ISBN-13: -
Prijs:  € 15,00

opzoekboekje engelsHet wordt alleen maar beter. De opzoekboekjes van Tom Braams & Partners hebben er een broertje (of is het een zusje?) bij: het opzoekboekje Engels. Dit opzoekboekje bestaat uit een zeventigtal fiches waarop de basisleerstof Engels uit het voortgezet onderwijs op de inmiddels niet na te volgen geen-onzinmanier van de andere opzoek-boekjes wordt tot leven gebracht. Ik gebruik bewust de term ‘tot leven gebracht’. De auteur, Ruurdje van Laar, heeft immers fiches geschreven die elk aangebracht onderdeel zo duidelijk uitleggen en aan de hand van talloze voorbeelden illustreren dat het echte Engels – dus niet het goedkope popliedjes-Engels – met alle subtiele nuances bijna gemakkelijk lijkt. Je begrijpt het goed: het opzoekboekje Engels is geen verzameling van louter spellingregels. Het is veel meer dan dat. De fiches zijn verdeeld over drie categorieën, elk met hun eigen kleurcode:

  • Werkwoorden (blauw):
    • De verschillende tijden;
    • De meest voorkomende werkwoorden;
    • Het genuanceerd gebruik van de werkwoorden;
  • Woorden (rood):
    • Voornaamwoorden:
    • Meervoudsvormen;
    • Genitief;
    • Het genuanceerd gebruik van woorden en uitdrukkingen;
    • Spelling;
    • Telwoorden;
    • Tijdsbegrippen;
    • Trappen van vergelijking;
    • Het gebruik van bijvoeglijke naamwoorden en/of bijwoorden;
  • Zinnen (groen):
    • Zinsvolgorde;
    • Zinnen vragend maken;
    • Zinnen ontkennend maken;
    • Typische zinsvormen.

Dit opzoekboekje is niet alleen geschikt voor kinderen met dyslexie. Iedereen die het Engels wil beheersen, zal al snel de universele bruikbaarheid van deze fiches erkennen. Je kunt het gebruiken als ondersteuning bij het leren van deze taal, maar even goed als een zeer snel hanteerbaar naslagwerk om op te zoeken hoe een en ander ook weer in elkaar zit. Een naslagwerk met een oerdegelijk ‘Hollands’ karakter. En dat laatste is alleen maar op te vatten als een meer dan gemeend ‘Vlaams’ compliment. Om ‘goesting’ van te krijgen!

naslagwerk met karakter afdrukken

23:31 Gepost door Lieven Coppens in Braams&Partners | Permalink | Tags: compenseren, dispenseren, dyslexie, engels, formularium, leerprobleem, remedieren, secundair onderwijs, stimuleren, taal, vreemde taal | |

2013.02.02

Gl&SCHR

Auteur: Peter Depessemier & Caroline Andries
Titel: Gl&SCHR
Test voor gevorderd lezen & schrijven
Uitgeverij: Garant
Plaats: Antwerpen|Apeldoorn
Jaar: 2009
Pagina's: 160
ISBN-13: 978-90-441-2388-3
Prijs: € 150

gletschr - test voor gevorderd lezen & schrijvenDe publicatie van de Gl&SCHR zorgt er sinds 2009 voor dat er genormeerd Nederlandstalig materiaal is om dyslexie bij jongeren ouder dan zestien jaar te diagnosticeren. De meerwaarde van deze Gl&SCHR ligt niet alleen in het ter beschikking stellen van dit testmateriaal: het theoretisch model dat aan de basis van deze testprocedure ligt, is nog veel belangrijker. Dit model voor gevorderd lezen en schrijven maakt het immers mogelijk om de signalen van dyslexie bij jongeren ouder dan zestien jaar te objectiveren. Voordien werd de diagnose van dyslexie bij deze groep meestal gesteld op basis van de subjectieve ervaring van de therapeut die bestaande signalen en theorieën extrapoleerde. Dit professionele nattevingerwerk behoort nu gelukkig tot het verleden.

In het eerste hoofdstuk van dit boek wordt de theorie achter de Gl&SCHR uit de doeken gedaan. Centraal staat hier het model van gevorderd lezen en schrijven dat uit vier essentiële met elkaar interagerende deelvaardigheden bestaat:

  • herkennen;
  • snelheid;
  • begrijpen;
  • geheugen.

Op basis van dit model geven de auteurs daarna het begrip dyslexie een plaats. Dit is geen overbodige luxe omdat je de aannames over dyslexie zoals die in het basisonderwijs gelden nu eenmaal niet zonder meer voor jongeren uit deze leeftijdsgroep kunt overnemen.

In het besluit van dit hoofdstuk pleiten de auteurs dan ook terecht voor een gelaagde diagnostiek van hoofd- en bijtests. Die gelaagdheid vind je dan vanzelfsprekend ook terug in de Gl&SCHR.

In het tweede hoofdstuk van het boek wordt de constructie van de Gl&SCHR beschreven. Naast het testoverzicht vind je er de psychometrische kenmerken van deze testbatterij gedetailleerd terug:

  • normering;
  • betrouwbaarheid;
  • validiteit.

De handleiding bij de afname maakt het onderwerp uit van het derde hoofdstuk. Hierbij wil ik er op wijzen dat er extra aandacht is besteed aan de standaardisatie. Zo werkt men bijvoorbeeld met een aantal geluidsbestanden en presentaties die garant staan voor een juiste afname van de desbetreffende onderdelen. In het vierde hoofdstuk lees je waar je op het Internet deze bestanden vindt en hoe je de andere onderdelen op de website, zoals het scoreformulier, moet gebruiken. In het vijfde en laatste hoofdstuk beschrijven de auteurs hoe je de resultaten op de Gl&SCHR kunt interpreteren.

naslagwerk met karakter afdrukken

13:36 Gepost door Lieven Coppens in Garant | Permalink | Tags: diagnostiek, dyslexie, leesprobleem, lezen, psycho-educatie, spelling, spellingprobleem, taal | |