2010.02.13

Een hutje in de hemel

Auteur: Tilly Klasens
Titel: Een hutje in de hemel - Verhalen van toen, nu en straks
Website: 248media
Plaats: Steenwijk
Jaar: 2009
Pagina's: 98
ISBN-13: 978-90-79603-05-3
Prijs: € 15,95

een hutje in de hemel - verhalen van toen, nu en straksEen hutje in de hemel is een verhalenbundel met een duidelijk doel: kinderen dichter bij zichzelf te brengen. Of zoals de auteur het zelf zegt:

Kinderen die in deze tijd geboren worden, zijn vaak erg gevoelig. Ze staan open voor indrukken vanuit de grotemensenwereld, maar ook voor gevoelens die vanuit de binnenwereld komen, de veilige wereld van het innerlijk weten. Ze willen graag aangesproken worden op hun eigenheid, op de persoon die ze willen zijn, niet op de persoon die ze moeten zijn. Weten wij volwassenen we ze willen zijn? Weet het kind wie het wil zijn? 

Ieder kind brengt bij zijn geboorte een doosje met juweeltjes mee. Hoeveel en welke, dat weet alleen het kind. Maar het kan er vaak niet bij komen. Wij kunnen het kind helpen dat doosje open te maken door het stellen van vragen die een beroep doen op zijn fantasie- en belevingswereld. Alle verhalen eindigen daarom met een paar open vragen. Met deze of met zelfbedachte vragen kunnen de diepere lagen in het kind worden aangeraakt. Geef het kind alle ruimte, zonder te oordelen. (blz.7)

De bundel bevat acht verhalen. In elk van die verhalen staat de zoektocht van een kind naar Zichzelf centraal. Zowel het goede als het slechte krijgt een plaats. Alle verhalen hebben een sterk filosofisch-mediterend karakter. Hierdoor is het volgens mij belangrijk dat het kind alle verhalen onder begeleiding van een volwassene leest en verwerkt. Anders gaan ze aan hun doel voorbij. En blijven het moeilijk te begrijpen, esoterische vertellingen (en dit is niet negatief bedoeld).

De auteur benadrukt het meditatieve karakter van de verhalen door er een mandala bij te plaatsen. Het kind mag deze zelf inkleuren. Het is jammer dat de auteur de betekenis ervan niet in het boek vermeldt. Dit zou de extra dimensie van de verhalen benadrukken. Nu lijken het kleurplaatjes zonder meer. Daarom het volgende:

De Mandala (Sanskriet voor cirkel) is een generieke term uit de Tibetaanse kunst en het Tibetaanse boeddhisme voor een plan, kaart of geometrisch patroon dat metafysisch of symbolisch de kosmos uitbeeldt. Het concept heeft een hindoeïstische oorsprong, maar wordt ook veel in het Tibetaanse boeddhisme gebruikt. Een mandala, en in het bijzonder het midden, kan tijdens de meditatie worden gebruikt als object om de aandacht op te richten. De symmetrische geometrische vorm zorgt ervoor dat de aandacht automatisch op het midden wordt gericht. (Wikipedia) 

Een mooie verhalenbundel waarbij ik graag een uitgewerkte handleiding had gezien.

afdrukken

18:46 Gepost door Lieven Coppens in 248media | Permalink | Tags: filosofie, filosoferen met kinderen | |

2007.12.08

Filosoferen met Doornroosje

Auteur: Richard Anthone en Rika De Smedt
Titel: Filosoferen met Doornroosje
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Voorburg
Jaar: 2007
Pagina's: 112
ISBN-13: 978-90-334-6612-0
Prijs: € 14,85

filosoferen met doornroosjeAls het boek Socrates op de speelplaats van Richard Anthone en Freddy Mortier de handleiding is voor het filosoferen met kinderen, dan is dit boek het werkschrift. Na een korte inleiding waarin uitgelegd wordt hoe men het boek moet gebruiken, worden er 25 thema's aangereikt en uitgewerkt waarrond men met kinderen uit het vijfde en zesde leerjaar of studenten uit het secundair onderwijs kan filosoferen. Enkele voorbeelden zijn:

  • over uitvinden en ontdekken
  • over het lijden
  • over oneindigheid
  • over geluk
  • over dom en slim
  • over echt en niet echt
  • over het bepalen van het nu
  • over jezelf zijn en jezelf worden
  • over goed en slecht
  • over waarheid

Elk thema start met een citaat uit het boek Brieven aan Doornroosje van Toon Tellegen. Het citaat wordt eerst filosofisch geduid. Deze duiding wordt aangevuld met de vermelding van andere werken waar men meer over het onderwerp kan gaan lezen. Daarna krijgt men vragen om het filosoferen te starten en een aantal mogelijke verwerkingsopdrachten.

De auteurs benadrukken dat er zeker ook andere benaderingsmogelijkheden zijn dan er in het boek worden voorgesteld. Een creatieve leerkracht moet zich dan ook niet beknot voelen door deze benaderingsmogelijkheden.

Voor wie al met de methodiek van het filosoferen met kinderen vertrouwd is, is dit boek een bron van voorbereide lesthema's. Wie er nog niet met vertrouwd is, zal zich eerst in andere boeken moeten verdiepen zoals het voornoemde boek Socrates op de speelplaats.

afdrukken

22:58 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: filosofie, filosoferen met kinderen, metacognitie | |

Socrates op de speelplaats

Auteur: Richard Anthone en Freddy Mortier
Titel: Socrates op de speelplaats. Theorie en praktijk van het filosoferen met kinderen
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Voorburg
Jaar: 2007 (vierde, volledig herwerkte uitgave)
Pagina's: 286
ISBN-13: 978-90-334-6291-7
Prijs: € 26,50

socrates op de speelplaatsDit boek, dat na tien jaar aan een vierde druk toe is, kan je stilaan toch beschouwen als een standaardwerk over het filosoferen met kinderen. Het is voor beginners een leidraad om te filosoferen met kinderen terwijl het voor gevorderden toch een werk is om steeds naar terug te grijpen.

Het eerste deel is meer algemeen van aard en schetst de plaats die filosofie op school kan innemen. Het legt eerst uit wat de auteurs onder filosofie verstaan om dan te komen tot een antwoord op de vraag waarom men zou filosoferen met kinderen. Hun antwoord op deze vraag is even eenvoudig als het complex is: omdat kinderen het eigenlijk intrinsiek al kunnen en ook doen:

  • ze denken over denken...
  • ze betrekken algemene zaken al op het eigen leven en onderzoeken wat deze voor hen betekenen...
  • ze hebben er behoefte aan om over bepaalde dingen te denken...

maar ook omdat...

  • de leerstof op school stilaan zo fragmentarisch is geworden dat kinderen er nood aan hebben om alles weer in een totaalbeeld te zien. Dit totaalbeeld kunnen ze krijgen door connectie en reflectie...
  • eerlingen er nood aan hebben om de leerstof op school als zinvol te ervaren. Dit kan maar als ze zien hoe de opgelegde kennis, waarden en normen wel degelijk betekenis voor hen hebben. Dit kan niet als ze zich vervreemd voelen van dat alles...
  • de kwaliteit van het denken vergroot door de ontwikkeling van metacognitieve vaardigheden en het vastleggen van waarden en normen die gelden als kwaliteitsindicatoren voor het denken. Het gaat hier dan over denken als een proces

Het tweede deel brengt de methodiek van het filosoferen met kinderen in kaart. Eerst en vooral wordt het belang van de socratische houding van de gespreksleider besproken. Deze houding is immers de noodzakelijke voorwaarde om het filosoferen met kinderen te laten slagen. Ze vraagt van de gespreksleider alvast een aantal filosofische, psychologische en morele kwaliteiten. Verder moet men ook de traditionele klasstructuur verlaten voor wat de auteurs de gemeenschap van onderzoek noemen. Het hoofddoel ervan is dat er nieuwe inzichten ontstaan, niet dat er feitenkennis wordt overgedragen. Men gaat tegelijk op zoek naar criteria om zich een mening te vormen, en men zoekt naar redenen. Bij dit alles is het proces het allerbelangrijkste. Het boek legt dan ook grondig uit hoe men een groep van personen moet omvormen tot deze gemeenschap van onderzoek.  Dit brengt ons dan meteen bij de type doelstellingen van het filosofisch gesprek. Naast het vormen van een gemeenschap van onderzoek heb je ook nog de volgende:

  • inhoudelijk bijdragen tot de kennis van een filosofische kwestie
  • bijdragen tot de ontwikkeling van denkvaardigheden en disposities
  • bijdragen tot de persoonlijke zingeving

Deze doelstellingen zijn onderling met elkaar verbonden: door een doelstelling na te streven werkt men tegelijk ook aan de realisatie van de andere. Deze meervoudigheid moet men behouden: men mag zich bij het filosoferen niet concentreren op het realiseren van één doelstelling, bijvoorbeeld deze van de persoonlijke zingeving. Tot slot gaat dit deel zeer uitgebreid in op het proces van het filosoferen zelf.

In het derde deel over de kwesties worden exemplarisch een aantal thema's voor filosofische gesprekken uitgediept. Dit deel is meteen ook het moeilijkste, omdat men vaak de grens tussen inhoud en methodiek ziet vervagen.

Dit boek behandelt een niet zo eenvoudige materie op een gecondenseerde manier. De auteurs slagen er wel in deze voor iedereen toegankelijk te maken door gebruik te maken van veel voorbeelden en verhelderende opsommingen. Het laat zich echter maar met mondjesmaat lezen. Je doet er goed aan om hoofdstuk na hoofdstuk op je in te laten werken en desnoods meerdere keren te lezen. Alleen zo komt de inhoud volledig tot zijn recht. Belangrijk is ook dat het aantoont dat je de methodiek grondig moet aanleren, zodat je kwaliteitsvol kunt bezig zijn.

afdrukken

22:30 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: filosoferen met kinderen, metacognitie, filosofie | |