BOEKetje onderwijs

Na het succes van de opzoekboekjes rekenen en spellen voor het basisonderwijs, is er nu ook het opzoekboekje wiskunde voor het voortgezet onderwijs. Braams & Partners hebben dit in samenwerking met Remedial Teaching Amersfoort samengesteld. Met als doelgroep jongeren met automatiserings- en/of rekenproblemen, kan dit opzoekboekje ook voor Vlaamse leerlingen een grote hulp zijn. Nagenoeg alle kaartjes bevatten leerstof die in het Vlaamse onderwijs ook aan bod komt. Vanzelfsprekend zal men, al naargelang de richting, het aantal fiches moeten aanpassen.

De auteurs hebben de wiskundige inhouden ondergebracht in vijf verschillende categorieën. We geven ter oriëntatie een overzicht van deze categorieën met enkele voorbeelden. Hierdoor is de bruikbaarheid voor Vlaanderen meteen bewezen:

• Basisvaardigheden(fiches met blauwe rand):
  • breuken;
  • negatieve getallen;
  • assenstelsel en coördinaten;
  • …
• Algebra(fiches met paarse rand):
  • voorrangsregels;
  • haakjes wegwerken;
  • ontbinden in factoren;
  • …
• Verbanden(fiches met groene rand):
  • lineair verband;
  • wadratisch verband;
  • exponentieel verband;
  • …
• Meetkunde(fiches met gele rand):
  • inhoud berekenen van ruimtefiguren;
  • stelling van Pythagoras;
  • hoek berekenen met sinus/cosinus/tangens;
  • …
• Statistiek(fiches met oranje rand):
  • gemiddelde, modus, mediaan;
  • kansen berekenen;
  • frequentietabel aflezen;
  • …

Bij het ontwikkelen van de fiches gingen de auteurs uit van verschillende didactische principes die in de praktijk goed bleken te werken. Dat lees je op www.opzoekboekje.nl. Zo kozen ze, waar mogelijk, voor meer universele oplossingsstrategieën zodat zoveel mogelijk somtypen met dezelfde methode kunnen opgelost worden. Deze keuze zorgt onder meer voor een enorme ontlasting van het werkgeheugen van de leerling. Dit levert alleen maar voordelen op. Daarnaast zijn er een aantal stappenplannen voorzien voor veel voorkomende wiskundetaken. Zij moeten de overgang van mechanisch naar inzichtelijk rekenen vergemakkelijken. Ze hebben tegelijk ook een belangrijke meerwaarde: door ze te verinnerlijken kan de leerling zichzelf aansturen. Een derde kwaliteit van deze fiches is hun sobere maar duidelijke opmaak met een heel mooi evenwicht tussen tekst, afbeeldingen en formules. Hierdoor hebben ze een grote leesbaarheid.

Niet aarzelen: gebruiken!

Ze bestaan voor rekenen, spellen en vreemde talen. Ze hebben hetzelfde doel. De leerlingen die het nodig hebben, ondersteunen bij hun moeizame leerproces. Ze zijn vaak het resultaat van de inspanningen van echte zorg(ende)leerkrachten. Ze heten 'onthoudboekje', 'formularium' of 'opzoekboekje'. Ik zag ze in alle maten en kleuren. Sommige zelfs in boekvorm.

Tom Braams is een expert op het vlak van diagnose en behandeling van leerproblemen. Van zijn hand zijn onder andere de boeken Dyslexie. Een complex taalprobleem (2001), Kinderen met dyslexie. Een gids voor ouders (2001) en Dyslectische kinderen leren lezen (2006). Hij stelde met zijn medewerkers een opzoekboekje voor spelling op. Een opzoekboekje dat ontstond vanuit de expertise van de diagnostische en remediëringspraktijk van Braams&Partners. De fiches uit het opzoekboekje kun je gebruiken naast elke spellingmethode.

Als gebruiker bepaal je zelf welke fiches je een leerling geeft. De fiches zijn ondergebracht in twee categorieën. Deze herken je gemakkelijk aan de gekleurde rand:

• spelling
• werkwoordspelling

De mensen van Braams&Partners werken vanuit de klankstructuur van woorden. Dat betekent dat alle klanken van de Nederlandse taal gecategoriseerd zijn als korte en lange klanken, als twee-, drie- en viertekenklanken en als medeklinkers weergegeven op het klankbord.

Bij Braams&Partners splitst men de langere woorden in klankvoeten. Omdat veel spellingsregels van het Nederlands toegepast worden op de laatste klank van een woord of klankgroep. Is de laatste klank (dat wat je hoort) van een klankvoet een korte klank of een lange klank, dan volgt daarop een eenduidige spellingregel. Het splitsen in klankvoeten is dus niet hetzelfde als het splitsen in lettergrepen.

Voorbeeld:
sokken > so|kken (splitsen in klankvoeten)
sokken > sok|ken (splitsen in lettergrepen)

Gebruikers van de methode Spelling in de lift zullen dit splitsen in klankvoeten (klankgroepen) onmiddellijk herkennen. Van de website www.opzoekboekje.nl kun je een toelichting bij elke fiche afhalen. Zo heb je meteen ook een overzicht van de inhoud van alle fiches.

Naast het gebruik in de remediëring vind ik ze ook uitermate geschikt als vast hulpmiddel voor de leerlingen uit het beroepssecundair onderwijs.

Een aankoop die zijn kostprijs meer dan waard is.

Ze bestaan voor rekenen, spellen en vreemde talen. Ze hebben hetzelfde doel. De leerlingen die het nodig hebben, ondersteunen bij hun moeizame leerproces. Ze zijn vaak het resultaat van de inspanningen van echte zorg(ende)leerkrachten. Ze heten 'onthoudboekje', 'formularium' of 'opzoekboekje'. Ik zag ze in alle maten en kleuren. Sommige zelfs in boekvorm.

Tom Braams is een expert op het vlak van diagnose en behandeling van leerproblemen. Hij is auteur van verschillende boeken. Samen met Annemie Desoete schreef hij Kinderen met dyscalculie. Hij stelde met zijn medewerkers een opzoekboekje voor rekenen op. Een op-zoekboekje om 'U' tegen te zeggen. Omdat het ontstond vanuit de expertise van de diagnostische en remediëringspraktijk van Braams&Partners. Niet in het minst omdat je de fiches uit het opzoekboekje kunt gebruiken naast elke rekenmethode.

Als gebruiker bepaal je zelf welke fiches je een leerling geeft. Je hebt een zeer ruime keuze. De fiches zijn ondergebracht in vijf categorieën. Deze herken je gemakkelijk aan de gekleurde rand:

• Algemeen rekenen
• Breuken, komma's en procenten
• Geld
• Meten
• Tijd en kalender

Onder de rubriek Algemeen rekenen vind je onder andere de splitsingen tot 10, de tafels van vermenigvuldiging, het cijferrekenen en elementen uit de getalkennis terug. De andere spreken voor zich.

Waarom ik voor deze fiches val? Omwille van de logische en coherente opbouw van elke rubriek. Ook omwille van het goede evenwicht in het gebruik van afbeeldingen en geschreven taal. Maar vooral omwille van:

• de geïntegreerde aanpak van breuken, kommagetallen en procenten;
• de specifieke en concrete aanpak van het metend rekenen. De nadruk ligt duidelijk op het functionele. De oriëntatie van de leerlingen op lengtematen, oppervlaktematen, inhoudsmaten en weegmaten staat voorop. Alle maten zijn heel concreet en verankerd in het dagelijkse leven van de kinderen;
• de zeer aantrekkelijke en tegelijk functionele vormgeving;
• het verduidelijken van het gebruik van de rekenmachine waar toepasselijk.

Naast het gebruik in de remediëring vind ik ze ook uitermate geschikt als vast hulpmiddel voor de leerlingen uit het beroepssecundair onderwijs.

Dit is een Nederlands product. Dit betekent dat er bij het cijferen enkele verschillen zijn in de notatiewijze. Vooral deze van het cijferend delen is volledig anders dan in Vlaanderen. Dit gaat echter maar over één fiche. En kan dus nauwelijks een bezwaar zijn. Bij de andere bewerkingen staat het bewerkingsteken rechts in plaats van links. Iets wat je eenvoudig kunt aanpassen. Voor de tafels zit het verschil in het feit dat ze niet stoppen bij 10 x, maar doorgaan tot 12 x. Hier valt bij zwakke rekenaars zeker iets voor te zeggen.

Van de website www.opzoekboekje.nl kun je een toelichting bij elke fiche afhalen. Zo heb je meteen ook een overzicht van de inhoud van alle fiches.

Een absolute aanrader!

Een formularium: een handig naslagwerk voor iemand die snel zijn kennis over één of ander reken- of wiskundefacet wil opfrissen; Een beknopt maar nuttig hulpmiddel voor de student uit het secundair onderwijs die net een woordje uitleg meer nodig heeft om iets uit het rekenen of de wiskunde beter te begrijpen; Een goede ondersteuning voor studenten met problemen voor rekenen en wiskunde die het allemaal niet zo goed kunnen onthouden: zo kan je het boekje van Carina ter Beek onder andere noemen. Oorspronkelijk bedoeld voor het Nederlandse voortgezette onderwijs, kan het zeker ook in het Vlaamse secundaire onderwijs gebruikt worden (en tot op zeker hoogte ook in de 3^e graad van het basisonderwijs).

Het boekje bestaat uit vier grotere delen. Het eerste deel bevat rekenregels en rekentips. Hier wordt de basiskennis van het rekenen zeer concreet uitgelegd en aangevuld met handige tips om één en ander nog vlotter te laten verlopen. Zo vind je er bijvoorbeeld de voorrangsregels voor het rekenen, uitleg en tips over het rekenen met breuken, de formules voor de omtrek en oppervlakte van figuren en nog veel meer. Waar nodig gebruikt de auteur concrete voorbeelden of afbeeldingen om een onderwerp te verduidelijken.

In het tweede deel vind je concrete uitleg over enkele instrumenten zoals een geodriehoek, de kompasroos (een 360 gradenboog), de passer, de zakrekenmachine en het roosterpapier. Een afbeelding toont het instrument en tekst geeft uitleg over het juiste gebruik.

Het derde deel is meteen het meest uitgebreide. Het is een alfabetisch register dat definities en voorbeelden bevat van meer dan 150 begrippen uit het rekenen en de wiskunde. Deze worden allemaal heel duidelijk uitgelegd. Zo kan je heel snel het verschil opzoeken tussen begrippen zoals modus, mediaan en gemiddelde maar leer je eveneens de betekenis van het woord variabelen of kun je onder procenten snel opzoeken hoe je een kortingspercentage berekent.

Het vierde deeltje bevat een vijftal mnemotechnische hulpmiddeltjes of ezelsbrugjes waarmee je dingen zoals de volgorde van de bewerkingen (tot en met het machtsverheffen en het worteltrekken kunt onthouden. Of wat dacht je van de prozaïsche zin Hoe moeten wij van de onvoldoendes afkomen (haakjes -> machten -> wortels -> vermenigvuldigen -> delen -> optellen -> aftrekken)?

Het boekje besluit met een tafelkaart in bijlage en een uitgebreid alfabetisch register dat je snel naar alle bladzijden brengt die over het gezochte onderwerp iets vertellen.

Wat mij bijzonder in dit boekje aanspreekt is de sobere maar duidelijke opmaak, het eenvoudige en doelgerichte taalgebruik (overwegend korte zinnetjes, puntgewijze opsommingen die men snel kan uit het hoofd leren en gebruiken als mentale stappenplannen, ...) en de talrijke voorbeelden en afbeeldingen ter ondersteuning of verduidelijking.

Een boekje waar ik zelf snel zal teruggrijpen. Kortom, op zijn minst een hebbeding voor de bibliotheek van de vakgroep wiskunde.