2017.09.30

Handelingsgericht werken in passend onderwijs

Auteur: Erik van Meersbergen & Peter de Vries
Titel: Handelingsgericht werken in passend onderwijs
Achtergronden, aanpak en hulpmiddelen
Uitgeverij: Perspectief Uitgevers
Plaats: Utrecht
Jaar: 2017 (Tweede, herziene druk)
Pagina's: 260
ISBN-13: 978-94-9126913-4
Prijs: € 29,90

handelingsgericht werken,handelingsgerichte diagnostiek,inclusief onderwijs,m-decreet,passend onderwijs,hgd,hgwNormaal zal ik niet snel een tweede druk van een boek bespreken op deze blog. Voor dit boek van Erik van Meersbergen en Peter de Vries maak ik echter graag een uitzondering. Waarom? Omdat ik nog meer achter dit boek sta dan bij mijn bespreking van de eerste druk van dit boek in oktober 2015 waar ik schreef:

Om meteen met de deur in huis te vallen: tijdens en na het lezen van dit boek van Erik van Meersbergen en Peter de Vries had ik meteen Noëlle Pameijers Yes-gevoel. Hier kunnen we, mutatis mutandis, heel wat mee in de Vlaamse scholen die vanaf dit schooljaar het M-decreet moeten implementeren. Omdat in het Vlaamse onderwijs het handelingsgericht werken al goed zijn ingang gevonden heeft, kan dit boek zeker helpen bij het scherpstellen en meer uniform maken van de door individuele leerkrachten en schoolteams geleverde inspanningen. Het is de expliciete meerwaarde van het boek om de leerkracht niet alleen vanuit zijn rol als didacticus, maar ook vanuit zijn rol als pedagoog te benaderen. Omdat de leerkracht door de komst van het M-decreet nog meer dan vroeger op deze rol zal aangesproken worden.

Mijn enthousiasme heeft alles te maken met de toevoeging van het hoofdstuk Passend onderwijs: achtergronden en ontwikkelingen. Ook al is het geschreven naar de context van het Nederlandse model voor inclusief onderwijs, is het op heel veel punten ook verhelderend voor de Vlaamse context. De auteurs staan eerst stil bij de grondslagen en de geschiedenis van het passend onderwijs. Aanbod komen onder andere de Salamancaverklaring uit 1994 en de VN-conventie inzake Rechten van Personen met een Beperking uit 2006. De aandachtige lezer leert hier zeker uit dat zowel Nederland als Vlaanderen te kampen hebben met een gapende kloof tussen de VN-conventie en hun invulling en concretisering van het inclusief onderwijs. Wat voor mij dit hoofdstuk bijzonder interessant maakt is de bespreking van het praktijkmodel van Mitchel dat zich laat schrijven als de volgende wiskundige formule:

Passend onderwijs = V + P + 4A’s + T + O + M + L

Waarbij de gebruikte parameters staan voor:

  • Visie
  • Plaatsing
  • Aangepast curriculum
  • Aangepaste toetsing
  • Aangepast onderwijs
  • Acceptatie
  • Toegankelijkheid
  • Ondersteuning en beschikbare expertise
  • Middelen en materialen
  • Leiderschap

En meteen hebben we alle ingrediënten om indien nodig een grondige foutenanalyse te doen en bij te sturen, te remediëren of te compenseren in het geval dat een en ander niet blijkt te werken. Je leest dit deel er maar eens grondig op na.

Uit het deeltje over Arrangeren kunnen de Vlaamse scholen en ondersteuningsnetwerken nog heel wat leren om hun inclusieve werking niet alleen te stroomlijnen maar ook de nodige vitaliteit te geven. Ook de stukjes over de ondersteu-nende leervormen enerzijds en co-teaching anderzijds zijn heel verhelderend.

De andere hoofdstukken uit het boek en de bijpassende instrumenten hebben nog niets van hun kwaliteit uit de eerste druk verloren. Wel integendeel.

Net zoals bij de eerste druk komt dit boek met een heus instrumentarium, inbegrepen in de aanschafprijs. Dit instrumentarium kun je via de code in het boek bekijken en gebruiken op www.hgWINpassendonderwijs.nl.

Een tweede herziene druk die er voor een keer wel mag wezen!

afdrukken

22:13 Gepost door Lieven Coppens in Perspectief Uitgevers | Permalink | Tags: handelingsgericht werken, handelingsgerichte diagnostiek, inclusief onderwijs, m-decreet, passend onderwijs, hgd, hgw | |

2017.01.29

UDL. Lessen ontwerpen voor iedereen

Auteur: Loui Lord Nelson
Titel: UDL
Lessen ontwerpen voor iedereen. Universal Design for Learning in de praktijk
Uitgeverij: Pelckmans Pro
Plaats: Kalmthout
Jaar: 2016
Pagina's: 192
ISBN-13: 978-94-6337-020-2
Prijs: € 28,50

.udl - lessen ontwerpen voor iedereen. universal design for learning in de praktijkInclusief onderwijs maakt de verscheidenheid van leerlingen binnen een en dezelfde klas alleen maar groter. Een aantal leerkrachten merkten terecht op dat differentiëren, compenseren, remediëren en dispenseren als ondersteuning niet meer zal volstaan. Ze zijn er zich dan ook van bewust dat ze op een andere manier moeten lesgeven, een manier waarmee ze alle leerlingen kunnen bereiken. Voor hen is er goed nieuws: het Universal Design for Learning, afgekort als UDL, biedt een degelijk antwoord op hun onuitgesproken vragen. De omschrijving uit het boek maakt meteen duidelijk wat UDL is:

UDL is een kader dat het proces ondersteunt van leeromgevingen en lessen met barrières naar het ontworpen van rijke leeromgevingen en lessen zonder barrières, die toegankelijk zijn voor alle leerlingen. Een rijke leeromgeving (d.i. de plaats waar geleerd wordt) wordt ontworpen rond de behoeften van alle leerlingen, niet enkel diegenen met een specifieke behoefte (bv. leerlingen met een beperking, leerlingen met een andere moedertaal, hoogbegaafde leerlingen). Hoe meer de leerlingen vertrouwd geraken met leeromgevingen en lessen die ontworpen zijn vanuit dat UDL-raamwerk, hoe zelfstandiger en creatiever ze als lerende worden (Meyer, Rose & Gordon, 2013). Dankzij UDL leren we de klas zien als een ecosysteem met een constante wisselwerking tussen leerlingen, leermiddelen, jezelf en de verwachtingen van de omgeving. Het UDL-raamwerk is ontworpen met oog voor al die behoeften (blz.23).

Het UDL is gebaseerd op onderzoek over onze hersennetwerken en hoe we reageren, leren en creëren. Het is gebaseerd op drie grote principes, met name betrokkenheid, representatie en actie & expressie.

Het is de verdienste van dit boek dat de lezer op een bondige maar zeer heldere manier geïntroduceerd wordt in de wereld van UDL. In het eerste deel maakt de lezer niet alleen kennis met UDL en de gebruikte terminologie, maar worden ook een aantal mythen meteen ontzenuwd. Enkele daarvan zijn:

  • UDL is niet gebaseerd op onderzoek;
  • UDL is gewoon differentiëren;
  • Als je UDL-materiaal koopt, dan doe je aan UDL;
  • Wil je aan UDL doen, dan heb je technologie nodig.

In het tweede deel van dit boek worden de drie principes van UDL grondig verkend en geconcretiseerd aan de hand van eenduidige aanbevelingen voor de leerkrachten. Hierbij spreekt de auteur hen persoonlijk aan, waardoor een en ander al meteen als niet vrijblijvend overkomt. Veel van deze aanbevelingen zijn daarenboven zo geformuleerd dat de leerkracht zich op een positieve manier aangesproken voelt: hij wordt immers aangesproken in zijn handelingsbe-kwaamheid.

In het derde en laatste deel worden de leerkrachten heel concreet begeleid in het opstellen van een les die binnen het kader van het UDL past. Hierover zeg ik alleen maar dat dit deel zeer enthousiasmerend werkt. Ik kreeg alvast zin om het zelf uit te proberen.

Niet te missen!

afdrukken

09:00 Gepost door Lieven Coppens in Pelckmans Pro | Permalink | Tags: inclusie, inclusief onderwijs, udl, universal design for learning | |

2016.10.08

Samen lesgeven

Auteur: Dian Fluijt, Elke Struyf & Cok Bakker
Titel: Samen lesgeven
Co-teaching in de praktijk
Uitgeverij: Pelckmans Pro
Plaats: Antwerpen
Jaar: 2016
Pagina's: 29
ISBN-13: 978-94-6337-033-2
Prijs: € 26,50

samen lesgeven - co-teaching in de praktijkCo-teaching is een begrip dat momenteel in Vlaamse en Nederlandse onderwijskringen heel actueel is. In het kader van het inclusief en passend onderwijs wordt het meer en meer gezien als een goed antwoord op de versnelde diversifiëring van de klassen. Het heet dat co-teaching de leeromgeving meer inclusief kan maken. Wat men echter niet mag vergeten is dat co-teaching zoveel meer is dan met twee leerkrachten in dezelfde klas staan. Dit blijkt al meteen uit de omschrijving die de auteurs in de inleiding op dit boek geven:

Meerdere onderwijsprofessionals werken op gestructureerde wijze samen, gedurende een langere periode, op basis van een gedeelde visie, en nemen daarbij gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor goed onderwijs en de ontwikkeling van alle leerlingen in de groep.

Het is dus een proces dat uit verschillende bouwstenen bestaat, met name:

  • Meerdere professionals;
  • Een gestructureerde wijze van werken;
  • Een langere periode;
  • Een gedeelde visie;
  • Een gezamenlijke verantwoordelijkheid;
  • Alle leerlingen.

De auteurs werken deze omschrijving verder uit en staan uitgebreid stil bij wat er momenteel bekend is over de opbrengsten en effecten van co-teaching. Het is belangrijk om goed te beseffen dat zij ervan uitgaan dat het bij co-teaching niet enkel gaat over een leerkracht uit het reguliere onderwijs die samenwerkt met een collega uit het speciaal- of buitengewoon onderwijs. Zij zien nog heel wat meer zinvolle vormen van samenwerking mogelijk. Dit is zeker voor Vlaanderen belangrijk: co-teaching kan dus niet ge-(mis-)bruikt worden om de systemische begeleiding vanuit het geïntegreerd onderwijs te legitimeren, laat staan exclusief te maken.

Aangezien co-teaching nagenoeg een chemisch proces vereist tussen de co-leerkrachten, zien deze teams en hun leidinggevenden zich voor een aantal ernstige uitdagingen geplaatst. Deze komen aan bod in het eerste hoofdstuk. Het zal niemand verwonderen dat het woord professionalisering in veel van deze uitdagingen voorkomt.

In het tweede hoofdstuk brengen de auteurs die kaders onder het voetlicht die volgens hen inspirerend zijn voor de vereiste professionalisering van de co-leerkrachten. Die kaders hebben te maken met:

  • Een goede menselijke ontwikkeling;
  • Goed onderwijs;
  • Goede co-teachers.

Dit hoofdstuk biedt een heel interessante kijk op een aantal inter- en intramenselijke vaardigheden die goede co-leerkrachten moeten bezitten.

In het derde hoofdstuk wordt de onderzoeksopzet van het boek verduidelijkt. Want het gaat inderdaad over een (praktijk)onderzoek met als centrale vraag:

Wat ervaren goede functionerende co-teaching teams als belangrijk in hun werk met betrekking tot goed onderwijs en goede samenwerking, en welke ontwikkelingspunten signaleren zij?

Het vierde hoofdstuk bevat de 12 praktijkportretten uit zowel het basis- als het voortgezet onderwijs die een antwoord moeten helpen formuleren op de onderzoeksvraag. Uit die titels bij elk praktijkportret blijkt meteen over welk belangrijk aspect of welke fundamentele waarde het gaat.

In het vijfde en laatste hoofdstuk geven de auteurs heel concreet aan wat de praktijkportretten hun vertelden en formuleren ze een antwoord op de onderzoeksvraag. Dit antwoord koppelen ze meteen terug aan de inspirerende kaders die ze in het tweede hoofdstuk beschreven.

Een krachtig en inspirerend boek dat beroep doet op het (zelf-)reflecterend vermogen van leerkrachten, co-leer-krachten, schoolteams en schoolleiders.

afdrukken

21:42 Gepost door Lieven Coppens in Pelckmans Pro | Permalink | Tags: co-teaching, inclusie, inclusief onderwijs, m-decreet, methodiek, passend onderwijs | |

2016.10.01

Instrumenten voor begeleiden in passend onderwijs

Auteur: Peter de Vries & Peter de Vries
Titel: Instrumenten voor begeleiden in passend onderwijs
Uitgeverij: Perspectief Uitgevers
Plaats: Utrecht
Jaar: 2016
Pagina's: 327
ISBN-13: 978-94-9126912-7
Prijs: € 39,90

instrumenten voor begeleiden in passend onderwijsHandelingsgericht vormgeven aan het M-decreet (Vlaanderen) of Passend onderwijs (Nederland), hoe doe je dat? Niet met grote filosofische traktaten of met het alom bekende je-m’en-foutisme van het-zal-mijn-tijd-wel-duren. Wel door het ontwikkelen van een schoolbrede visie op inclusie waarop je een krachtig instrumentarium kunt enten. Wie het boek van (Peter de Vries)2 leest, zal al gauw merken dat hij daarmee beide in handen heeft. Omdat beide auteurs nu eenmaal een grote affiniteit hebben met het handelingsgericht werken en het inclusie-denken, elk vanuit hun eigen referentiekader. Ik schrijf bewust (Peter de Vries)2 en niet (Peter de Vries + Peter de Vries) omdat het groeipotentieel dat uit dit samenwerkingsverband tussen beide naamgenoten voortkomt groter is dan de som van de kennis van beide auteurs. Dit blijkt niet in het minst uit het feit dat andere deskundigen zoals onder andere Kees van Overveld, Noëlle Pameijer en Tanja van Beukering hun eigen bijdragen aan dit boek leverden. Nogmaals, in dit boek krijg je twee dingen voor de prijs van één: een (aanzet tot) schoolbrede visie en het bijpassende instrumentarium. De ideale combinatie.

Concreet worden de meer dan 70 stevig onderbouwde en uitgeteste instrumenten verdeeld in zeven categorieën. Voor de duidelijkheid geef ik bij elke categorie een voorbeeld van een instrument als warmmaker:

Categorie Voorbeeld van een instrument
Begeleiden van leerlingen Functioneringsgesprek met een leerling
Begeleiden in passend onderwijs Ontwikkeling volgen van leerling met beperking
Begeleiden in samenwerken met ouders Format creëren van buddy’s tussen ouders
Begeleiden van leraren Observeren van effectieve leertijd
Begeleiden van complex gedrag Observatie van relatie leren en gedrag
Begeleiden bij schoolontwikkeling OP PAD: met het team bouwen aan de toekomst
Begeleiden bij externe ondersteuning Checklist ouderbetrokkenheid en zorg

Alle instrumenten uit het boek worden grondig toegelicht en zijn voorzien van een duidelijke gebruikersinstructie. Hierdoor kunnen ze met inzicht en effectief ingezet worden. Wie nog zou twijfelen aan de inhoudelijke onderbouw van het aangeboden instrumentarium, verwijs ik graag naar de uitgebreide literatuurlijst achteraan in het boek.

Rest me nog te zeggen dat alle instrumenten uit het boek zonder bijbetaling van het Internet kunnen worden afgehaald.

Een naslagwerk met karakter!

naslagwerk met karakter afdrukken

18:32 Gepost door Lieven Coppens in Perspectief Uitgevers | Permalink | Tags: inclusie, inclusief onderwijs, instrumenten, m-decreet, passend onderwijs | |

2015.10.17

Handelingsgericht werken in passend onderwijs

Auteur: Erik van Meersbergen & Peter de Vries
Titel: Handelingsgericht werken in passend onderwijs
Achtergronden, aanpak en hulpmiddelen
Uitgeverij: Perspectief Uitgevers
Plaats: Utrecht
Jaar: 2013
Pagina's: 200 + cd-rom
ISBN-13: 978-94-9126907-3
Prijs: € 29,90

handelingsgericht werken in passend onderwijs - achtergronden, aanpak en hulpmiddelenOm meteen met de deur in huis te vallen: tijdens en na het lezen van dit boek van Erik van Meersbergen en Peter de Vries had ik meteen Noëlle Pameijers Yes-gevoel. Hier kunnen we, mutatis mutandis, heel wat mee in de Vlaamse scholen die vanaf dit schooljaar het M-decreet moeten implementeren. Omdat in het Vlaamse onderwijs het handelingsgericht werken al goed zijn ingang gevonden heeft, kan dit boek zeker helpen bij het scherpstellen en meer uniform maken van de door individuele leerkrachten en schoolteams geleverde inspanningen. Het is de expliciete meerwaarde van het boek om de leerkracht niet alleen vanuit zijn rol als didacticus, maar ook vanuit zijn rol als pedagoog te benaderen. Omdat de leerkracht door de komst van het M-decreet nog meer dan vroeger op deze rol zal aangesproken worden.

In het eerste hoofdstuk staan de auteurs stil bij het handelingsgericht werken in de praktijk. Naast het herhalen van de definitie en de uitgangspunten van het handelingsgericht werken leggen ze onder andere ook het verband met het passend onderwijs. Ook de grondhouding en de competenties die dit vereist van de leerkracht komen aan bod. Heel boeiend is zeker het stukje over de ecologische pedagogiek en de gevolgen ervan voor de onderwijspraktijk. Het tweede hoofdstuk is dan een uitgediepte herhaling van de cyclus en de uitvoering van het handelingsgericht werken op zich.

Het derde hoofdstuk vind ik persoonlijk het sterkste. Omdat het niet enkel gaat over de taak van de leerkracht als pedagoog, maar ook over zijn taal. Als we ouders én leerlingen meer bij het onderwijs- opvoedings- en leerproces willen betrekken, dan zullen we, net zoals John Hattie dat altijd en overal herhaalt, een voor iedereen toegankelijke en hanteerbare taal moeten spreken. De in dit hoofdstuk naar voren gebrachte modellen en concrete voorbeelden tonen aan dat dit een eenduidige oplossingsgerichte en probleemomschrijvende taal moet zijn die voor de leerkracht tegelijk ook een aanzet moet zijn tot een positief-kritische zelfreflectie: bezit hij over de nodige kennis, attitudes en vaardigheden om als eerst aanwezige pedagoog de onderwijsbehoeften van de individuele leerlingen zichtbaar te maken en er verder mee om te gaan?

Het vierde hoofdstuk staat integraal stil bij het handelingsgericht werken binnen het domein van leren en gedrag. Centraal hierbij staat de vraag hoe de individuele leerkracht maar ook de school kijken naar en aandacht hebben voor het gedrag en de gedragsproblemen bij leerlingen.

Hoe je de veranderingen waartoe het handelingsgericht werken je verplicht binnen het schoolbeleid introduceert en verankert, is het thema van het vijfde hoofdstuk. De auteurs kiezen als leidraad voor verandering de veranderstijlen zoals die door de kleurentheorie van De Caluwé en Vermaak [DE CALUWE, L., VERMAAK, H., Leren veranderen. Een handboek voor de veranderkundige, Kluwer, Alphen aan den Rijn, 2006, 496 blz]. beschreven worden.

In het zesde hoofdstuk wordt er dieper ingegaan op het handelingsgerecht werken en de eisen vanuit de omgeving. Het kind en de ouders nemen hier een belangrijke plaats in. Tegelijk wordt er ook een verband gelegd tussen het werk van John Hattie en het handelingsgericht werken. Tot slot beschrijft hoofdstuk zeven de op de cd-rom meegeleverde concrete instrumenten zeer uitgebreid.

Een denk- en doe boek voor gemotiveerde scholen!

afdrukken

16:38 Gepost door Lieven Coppens in Perspectief Uitgevers | Permalink | Tags: handelingsgericht werken, handelingsgerichte diagnostiek, inclusief onderwijs, m-decreet, passend onderwijs, hgd, hgw | |