2018.03.18

De leraar als manager van een krachtige leeromgeving

Auteur: Luc Dekeyser
Titel: De leraar als manager van een krachtige leeromgeving
Uitgeverij: Gompel&Svacina
Plaats: Oud-Turnhout|'s Hertogenbosch
Jaar: 2018
Pagina's: 272
ISBN-13: 978-94-6371-010-7
Prijs: € 32,00

de leraar als manager van een krachtige leeromgevingDit eerste boek van de nieuwe uitgeverij Gompel&Svacina sprak me bij het lezen van de tekst op de achterflap al meteen aan. Omdat we met de komst van het M-decreet in Vlaanderen en het Passend Onderwijs in Nederland onvermijdelijk, en nog meer dan vroeger, te maken krijgen met klassen met daarin een grote diversiteit van leerlingen. Aangezien elke leerling uit deze klassen het recht heeft om zich maximaal te ontwikkelen, zullen deze klassen krachtige leeromgevingen moeten zijn. De kwaliteit van het leren wordt niet enkel bepaald door de didactische factoren maar ook door organi-satorische factoren.

Het boek bestaat uit zes hoofdstukken. De hoofdstukken één en vijf omvatten de theoretische achtergronden waarop het zesde ‘doe-hoofdstuk’ gebaseerd is. Wie wil te weten komen vanuit welke visie dit boek geschreven is, kan daarvoor terecht in hoofdstuk 0.

In het eerste en heel korte hoofdstuk doet de auteur de leertheorie van Kolb kort en krachtig uit te doeken. Heel duidelijk voor wie de theorie nog niet kent, een leuke opfrisser voor wie er wel al mee vertrouwd is. In het tweede hoofdstuk staat het klasmanagement centraal. Het gaat hier niet alleen over het omgaan met de diversiteit van de klas en de noodzaak aan een raamwerk, maar ook over klasmanagement als onderdeel van het functieprofiel van de leer-kracht. Hier verwijst de auteur naar de basiscompetenties van de leerkracht zoals die in september 1998 (bijna 20 jaar geleden!) werden vastgelegd in een besluit van de Vlaamse regering. Het gaat hier dan over:

  • De leerkracht als begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen;
  • De leerkracht als opvoeder;
  • De leerkracht als inhoudelijk expert;
  • De leerkracht als organisator, als manager van de klas;
  • De leerkracht als innovator, de leerkracht als onderzoeker;
  • De leerkracht als partner van ouders/verzorgers;
  • De leerkracht als lid van het schoolteam;
  • De leerkracht als partner van externen;
  • De leerkracht als lid van de onderwijsgemeenschap;
  • De leerkracht als cultuurparticipant.

Het derde hoofdstuk gaat over de (basis)principes van een goede communicatie in de klas. De auteur stelt terecht dat dit een basishouding moet zijn voor iedere leerkracht en benadrukt dat het hier over veel meer gaat dan verbaliteit. Hij onderscheidt:

  • basisprincipes (interactie en informatieoverdracht);
  • doelgerichte communicatie;
  • niet-verbale communicatie;
  • assertiviteit;
  • feedback;
  • communicatie in de klasgroep;
  • praten met ouders.

In het vierde hoofdstuk staat de groepsdynamica centraal. Hierin komen zowel thema’s aan bod zoals de groepsvorming en de groepscohesie als de interactie binnen de groep. Ook de impact van dit alles op het leerkracht-zijn wordt hier niet onbenoemd gelaten. Een belangrijke subgroep van de school, het leerkrachtenteam, krijgt een afzonderlijke plaats in het vijfde hoofdstuk. Twee thema’s die ik hier wil uitlichten zijn het taakgericht overleg en het projectmatig werken. Wat de auteur daarover allemaal te vertellen heeft, lees je beter in het boek.

Het zesde hoofdstuk, het ‘doe-hoofdstuk’ heeft heel concrete suggesties en mogelijkheden om de theorie uit de vorige hoofdstukken in de praktijk te brengen. Hoewel de echte doe-gerichte leerkrachten geneigd zullen zijn om enkel dit hoofdstuk te lezen, zou ik hen toch willen aanraden achteraf de andere hoofdstukken grondig door te nemen. Je kunt immers maar iets bijsturen als je weet hebt van de vooraf gestelde doelen.

Doorheen het boek wordt er verwezen naar de leerinstrumenten die achterin het boek als bijlage te vinden zijn. Ik kan alleen maar aanraden om ze ook te gebruiken. Alleen dan komt dit leerboek volledig tot zijn recht.

Een aanrader voor iedere leerkracht (en leerkrachtenteam) die meer uit zijn klaspraktijk wil halen.

afdrukken

2017.12.02

Gedragsmanagement in de klas

Auteur: Peter Hook & Andy Vass
Titel: Gedragsmanagement in de klas
Pocketboek
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Rotterdam
Jaar: 2017
Pagina's: 128
ISBN-13: 978-94-6118-240-1
Prijs: € 16,00

gedragsmanagement in de klas - pocketboekOp zoek naar een gemakkelijk te lezen boek met veel praktische tips over het beheersen van leerlingengedrag in de klas? Dan is dit pocketboek een goede keuze. Het is nog maar eens dankzij het opzoekings- en vertalingswerk van uitgeverij Bazalt dat dit nu ook voor het Nederlandstalig gebied beschikbaar komt. Mensen die mij kennen weten dat ik het niet hoog op heb voor de zogenaamde trukendozen die vol zitten met een amalgaam van niet met elkaar verband houdende achtergrondloze tips en technieken en zullen misschien verwonderd zijn dat ik dit pocketboek hier toch bespreek. De reden is eenvoudig: het is een boekje dat vertrekt vanuit een duidelijke visie op gedrag met tips en technieken die er wel mee in verband staan. Voor mij het betere werk dus.

Een korte inleiding legt de inhoudelijke basis voor het boekje. Aan bod komen hier onder andere het veilige school- en klasklimaat, de effectieve leraar, het belang van een positieve gedragsaanpak en dergelijke meer. In het hoofdstuk daarna gaan de auteurs dieper in op drie verschillende leiderschapsstijlen. Maar wees gerust, de van oudsher bekende 'laissez-faire' leiderschapsstijl wordt hier vervangen door een beter alternatief.

Hoe je de basis legt voor de voorgestelde aanpak is het onderwerp van het volgende hoofdstukje. Hier staat men onder andere stil bij belonen, straffen en het belang van een goede klasstructuur. Het hoofdstuk hierna bespreekt de acht kernprincipes waarop de aanpak berust. Die principes zie je onmiddellijk daarna heel concreet terugkomen in de voorgestelde tienstappenaanpak.

Achter de metafoor van de gereedschapskist hebben de auteurs dan een aantal tips en technieken verzameld die onmiddellijk en zonder veel omhaal toe te passen zijn in de klas. Het kader voor de praktijk hangen ze tenslotte op aan de vier R-pijlers: Rechten, Rekenschap, Regels en Routines. Hoe de auteurs deze begrippen invullen, lees je er in het boek zelf op na. Een reflecterende samenvatting rondt het boek af.

Warm aanbevolen, niet in het minst voor de beginnende leerkracht.

afdrukken

15:42 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: gedrag, gedragsbeheersing, gedragsmanagement, gedragsproblemen, gedragsregels, klasgedrag, klassenklimaat, klassenmanagement | |

2013.09.28

Van werkdruk naar werkplezier

Auteur: Angela Kouwenhoven & Annemieke Schoemaker
Titel: Van werkdruk naar werkplezier
Timemanagement en klassenmanagement in het onderwijs
Uitgeverij: Pica
Plaats: Huizen
Jaar: 2013
Pagina's: 160
ISBN-13: 978-90-77671-93-1
Prijs:  € 18,95

van werkdruk naar werkplezier - timemanagement en klassenmanagement in het onderwijsZowel in Vlaanderen als in Nederland kennen leerkrachten het fenomeen van de werkdruk en de planlast. Het valt niet te ontkennen dat er momenten zijn waarop dit sterk en negatief doorweegt op de arbeidsvoldoening. Met dit boekje willen de auteurs daar verandering in brengen. Niet door nog maar eens aan de Klaagmuur te staan. Wel door de leerkracht op een zeer aangename manier ideeën en strategieën aan te reiken om op een positieve manier iets aan deze werkdruk te doen. Hun boodschap is zeer duidelijk: als leerkracht mag je (lees: moet je) voor jezelf zorg dragen en grenzen stellen. De vele herkenbare situaties die in dit boek beschreven worden, zullen af en toe een glimlach op de mond van de lezer toveren. In die zin is dit boek ook een beetje een ‘voel-je-goed’-schrijfsel: je weet en voelt dat je er als leerkracht niet alleen voor staat. Dat maakt een wereld van verschil. Ik kan niet echt verwoorden wat het is, maar dit boekje zoog me meteen mee. Een hebbeding voor elke leraarskamer!

Wat veroorzaakt nu deze werkdruk? Dat halen de auteurs uit een Nederlands rapport over een onderzoek naar de werkdruk in het basis- en voortgezet onderwijs. Vlaamse leerkrachten zullen zich hier ongetwijfeld meteen in herkennen. Voor het basisonderwijs zijn de drie belangrijkste factoren die de werkdruk bepalen:

  • De niet-lesgevende taken (vergaderen, overleggen, verbeteren, het begeleiden van zorgleerlingen en mentoruren;
  • De beperkte mogelijkheden voor de leerkrachten om de eigen werkzaamheden te kunnen plannen en vorm te geven;
  • De wijze waarop in de school wordt leiding gegeven.

Voor het voortgezet onderwijs ziet de top drie van factoren die de werkdruk bepalen er als volgt uit:

  • De niet-lesgevende taken (vergaderen, overleggen, verbeteren, het begeleiden van zorgleerlingen en mentoruren;
  • De beperkte mogelijkheden voor de leerkrachten om de eigen werkzaamheden te kunnen plannen en vorm te geven;
  • De (fysieke, mentale en emotionele) belasting van het werk.

Verderop in het boek helpen de auteurs de leerkracht om hun eigen werkdruk en werkplezier in kaart te brengen. Dit is een heel boeiende oefening, ook voor mensen die niet in het onderwijs staan. Het hoofdstuk waarin de trotse en slimme scholen aan bod komen is niet mis te begrijpen. Dit alles is echter de basis om naar de kern van de zaak te gaan: hoe kan de leerkracht het anders aanpakken zodat hij wel toekomt aan de essentiële taken en er toch nog plezier aan beleeft? Dit komt aan bod in de hoofdstukken vier tot en met zes van het boek. In deze hoofdstukken vind je geen hoogdravende theorieën maar wel onderbouwde praktische en concrete tips en adviezen om de werkdruk aan te pakken. De concrete voorbeelden en de praktische tips zijn heel bruikbaar en een aansporing om telkens nog een stuk verder te lezen.

In de laatste hoofdstukken gaan de auteurs in op de eigen beleving van de werkdruk en het maken van keuzes. Hierbij wordt een stukje theorie op een heel heldere en luchtige manier gebracht.

Een boek dat de titel Naslagwerk met karakter meer dan verdient!

naslagwerk met karakter.pngafdrukken

18:15 Gepost door Lieven Coppens in Pica | Permalink | Tags: klassenmanagement, planlast, tijdsbeheer, timemanagement, werkdruk, werkplezier | |

2012.01.22

De gouden weken

Auteur: Boaz Bijleveld
Titel: De gouden weken
Groepsvorming & Ouderbetrokkenheid
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2011
Pagina's: 80
ISBN-13: 9789081712019
Prijs: € 22,95

de gouden weken - groepsvorming en ouderbetrokkenheidMet dit boek wil de auteur een methodiek introduceren om in de eerste weken van het schooljaar het contact en de communicatie over en weer tussen leerlingen en leerkrachten zo te kneden dat er een heel schooljaar lang een fijne sfeer heerst in de klas. Dat lees je op de achterflap van het boek. Voor deze missie – want zo kun je het wel noemen – is hij niet over een nacht ijs gegaan. Dat kun je eerst en vooral al afleiden aan de auteurs die hij in zijn bibliografie vermeldt. We treffen zowel kleppers als Maslow, Marzano en Pameijer aan naast een aantal mindere goden. Toch meer dan voldoende om te kunnen spreken van een evidence based boek. Daarenboven is hij voor de groepsvormende activiteiten onder andere de mosterd gaan halen bij de Vlaamse Leefsleutels en de Nederlandse Stichting Lions Quest (Cfr. Leefstijl, de Nederlandse tegenhanger van de Vlaamse Leefsleutels). Wat dan weer de garantie is voor een voldoende practice based boek. Een boek met een stevig fundament, dat mag je wel zeggen.

In het eerste hoofdstukje schetst de auteur de achtergrond van zijn methodiek die zowel voor het lager als voor het secundair onderwijs geschikt is. Zoals de titel van het boek het laat vermoeden liggen de accenten op de groepsvorming en de ouderbetrokkenheid in de eerste weken van het schooljaar. Waarom de eerste weken? Daar heeft de auteur grondige redenen voor:

  • Je hebt nog invloed op de groepsvorming. Het is de klas die samen met de leerkracht de normen bepaalt. Men is eventuele informele groepsleiders voor;
  • Het creëren van ouderbetrokkenheid is minstens even belangrijk. Dit omwille van de bestaansloyaliteit die bestaat tussen ouder en kind. Door de ouders al heel snel bij het begin van het schooljaar uit te nodigen, kan men in een positief klimaat met elkaar praten. De kans dat er al negatieve voorvallen zijn geweest is nog heel klein en daardoor is de kans dat ouders onbevangen over hun kind informatie geven, nog zeer groot.

In het tweede hoofdstuk zet de auteur zijn veronderstellingen over leraren, leerlingen en ouders op een rijtje. Dit is heel belangrijk om de methodiek te begrijpen. Hierna begint de kern van het boek, uitgespreid over twee hoofdstukken.

Het derde hoofdstuk gaat dieper in op het thema groepsvorming. De auteur laat hierbij duidelijk in zijn kaarten kijken: je leert hoe hij de theorie en de praktijk geïntegreerd heeft in zijn methodiek. Het lijstje met groepsvormende activiteiten waarmee dit derde hoofdstuk eindigt, is allerminst volledig.

De ouderbetrokkenheid komt even uitgebreid aan bod in het volgende hoofdstuk. Centraal staat hier het ouder-gesprek en de houding hierbij van de leerkracht. Interessant is zeker ook de oudertypologie waarmee dit hoofdstuk eindigt. Het vijfde hoofdstuk van het boek is de uitgebreide bibliografie.

Dit boek heeft zeker een grote praktijkwaarde: met het aangereikte kader en de daaraan gekoppelde praktische activiteiten kan iedere leerkracht aan zijn professionaliteit werken. Aangezien ook in Vlaanderen de eerste weken gouden weken zijn, kan ik dit boek alleen maar aanbevelen.

afdrukken

01:55 Gepost door Lieven Coppens in Eduforce | Permalink | Tags: groepsvorming, klassenmanagement, ouderbetrokkenheid, oudercontact, ouders | |

2011.10.23

De Kunst en Wetenschap van het Lesgeven

Auteur: Robert Marzano
Titel: De Kunst en Wetenschap van het Lesgeven. Een evidence-based denkkader voor goed, opbrengstgericht onderwijs. Tien vragen (én antwoorden) om uw lessen sterker te maken.
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Vlissingen
Jaar: 2011
Pagina's: 320
ISBN-13: 978-94-6118-022-3
Prijs: € 69,-

de kunst en wetenschap van het lesgeven - een evidence-based denkkader voor goed, opbrengstgericht onderwijs - tien vragen (én antwoorden) om uw lessen sterker te makenWat is een goede les? Dit is een vraag die in het onderwijs, ongeacht het niveau, voortdurend brandend actueel (moet) zijn. Samengevat komt het hierop neer: goed onderwijs bestaat uit de juiste mengeling van vier belangrijke onderwijsfactoren. Deze factoren zijn:

  • het kiezen van de juiste onderwijsstrategie;
  • het goed pedagogisch handelen;
  • het klassenmanagement;
  • het afstemmen van het onderwijsaanbod op de specifieke onderwijsbehoeften van de leerlingen.

Zoals steeds is het geheel hier meer dan de som van alle delen. Het kreeg zelfs een eigen naam mee: opbrengstgericht werken.

Zoals we dat van hem gewoon zijn, ging Marzano in de internationale vakliteratuur op zoek naar methoden waarvan wetenschappelijk werd vastgesteld dat ze garant staan voor een goede les. Heel belangrijk daarbij is – maar dat wisten we al vanuit andere werken van Marzano – dat naast die goede methoden (de wetenschap) ook het vakmanschap van de leerkracht (de kunst) zeer belangrijk is.

Maar wat is nu een goede les? Marzano lost deze vraag op door een antwoord op tien vragen te geven:

  • Hoe stel ik leerdoelen vast en communiceer ik deze, houd ik vorderingen van leerlingen bij en vier ik successen?
  • Hoe laat ik leerlingen omgaan met nieuwe kennis?
  • Hoe laat ik leerlingen oefenen en hun begrip van nieuwe kennis verdiepen?
  • Hoe laat ik leerlingen hypothesen opstellen over nieuwe kennis en deze toetsen?
  • Hoe krijg ik betrokken leerlingen?
  • Hoe stel ik regels en routines op én hoe handhaaf ik deze?
  • Hoe herken en erken ik de naleving en het gebrek aan naleving van regels en routines?
  • Hoe bouw en onderhoud ik een goede relatie met leerlingen?
  • Hoe communiceer ik hoge verwachtingen voor alle leerlingen?
  • Hoe ontwikkel ik goede lessen binnen een samenhangend geheel?

Marzano beantwoordt elke vraag in dezelfde zeven stappen:

  • Elke vraag start met een lijst van Trefwoorden die de inhoud van het antwoord weerspiegelen;
  • Het onderdeel De praktijk vat vooraf de verschillende stappen samen die je moet zetten als je het antwoord op de vraag in de eigen klas wil toepassen;
  • In de rubriek In de klas krijg je een uitgewerkt praktijkvoorbeeld;
  • De onderzoeksgegevens die betrekking hebben op de gestelde vraag vind je terug in het onderdeel Onderzoek en theorie.
  • De te nemen Actiestappen vind je uitgewerkt in de gelijknamige rubriek;
  • De Samenvatting zet alle elementen van het antwoord nog eens beknopt op een rijtje;
  • De rubriek Verder lezen geeft enkele bronnen met meer informatie aan.

Lees zeker ook altijd de virtuele gele kleefnotities die in de marge staan en de praktijkvoorbeeldjes op de oranje achtergrond. Zij geven aan het boek nog een extra dimensie.

Net zoals de andere boeken van Marzano is dit werk een onontbeerlijk naslagwerk voor iedereen die de kwaliteit van het onderwijs wil verbeteren. Een aanrader voor zowel de leerkrachten als de onderwijsbegeleiders, ongeacht of ze dichtbij bij de leerlingen staan of niet.

De educatieve uitgaven van Bazalt worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

18:37 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: klassenmanagement, leerkrachten, marzano, onderwijsonderzoek, onderwijsstrategie, opbrengstgericht, pedagogisch handelen, evidence based | |