2013.10.12

MiniMaal MaxiTaal

Auteur: VoorrangsBeleid Brussel - OnderwijsCentrum Brussel
Titel: MiniMaal MaxiTaal
Een boek vol talige tips bij routines in de onthaalklas en eerste kleuterklas
Uitgeverij: Garant
Plaats: Antwerpen/Apeldoorn
Jaar: 2012
Pagina's: 118
ISBN-13: 978-90-441-2921-2
Prijs: € 29,50

minimaal maxitaal - een boek vol talige tips bij routines in de onthaalklas en eerste kleuterklasHoe kun je de taal van de peuters en jongste kleuters stimuleren? Dit is de centrale vraag waarrond dit boekje is geschreven. Het antwoord op deze vraag is, hoe eigenaardig dit ook klinkt, even verrassend als vanzelfsprekend: gebruik de steeds weerkerende activiteiten waar niemand nog bij stilstaat als kweekbodem. Deze activiteiten zijn:

  • het verwelkomen en afscheid nemen;
  • het zich verplaatsen op school;
  • het aan- en uittrekken van de jassen;
  • het naar het toilet gaan;
  • het wassen van de handen;
  • het opruimen;
  • het snuiten van de neus;
  • het leegmaken en vullen van de schooltas;
  • het eten en drinken.

Door er bewust, doelgericht, betekenisvol en talig mee om te gaan, kan men de taal van de kleuters een positieve impuls geven.

In het eerste deel van dit boek omschrijven de auteurs het begrip ‘routine’ in al zijn aspecten. Deze omschrijving gaat immers veel verder dan het definiëren van het begrip alleen. De routines krijgen ook hun plaats in de gestructureerde wereld van de school en in hun gelijkenissen en verschillen met dezelfde routines uit de thuisomgeving. Tegelijk waarderen de auteurs de kleuterschool terecht als dé fundamentlegger voor de verdere schoolloopbaan. Waarmee ze meteen ook het belang ervan benadrukken. Verder leggen de auteurs in het eerste deel het verband tussen de routines en de ontwikkelingsbehoeften van de peuters en jongste kleuters en het verband tussen routines en taal. Het belang van dit laatste verband blijkt overduidelijk uit het volgende citaat:

Routines op school kunnen cruciale taalleermomenten zijn, omdat de kleuters tijdens deze momenten aan het handelen zijn, omdat ze een hele dag door voorkomen op school, aansluiten bij de behoeften van de kleuters en dikwijls worden herhaald. Aangezien ze na enige tijd herkenbaar worden voor de kleuters, kunnen ze voor een veilig gevoel zorgen en worden ze ideale momenten om in interactie en communicatie te gaan met de kleuters (blz.27).

In deze interactie en communicatie kan de kleuterleidster een relevant taalaanbod doen en feedback geven op het taalgebruik van de kinderen. Want ook omwille van de spreekkansen die deze routines aan de kinderen geven, zijn ze belangrijk. Tot slot van het eerste deel tonen de auteurs aan dat door de gemeenschappelijke zorg (en bezorgdheid) over deze routines, ook de ouders van dichtbij bij het schoolgebeuren kunnen betrokken worden.

In het tweede deel van het boek worden de hierboven opgesomde routines een voor een uitgewerkt, telkens op min of meer dezelfde manier:

  • de routine wordt onder de loep genomen;
  • men doet een aanbod van extra stimulerende taalimpulsen;
  • men geeft suggesties voor het taalaanbod, de spreekkansen en/of de feedback;
  • men geeft aan wat het ‘aandeel’ van de ouders kan zijn.

Talrijke dagboekfragmenten illustreren de verschillende delen van dit boek en maken het, samen met het goed uitgekozen fotomateriaal, zeer levendig.

Een prachtig en inspirerend boek!

afdrukken

22:40 Gepost door Lieven Coppens in Garant | Permalink | Tags: kleuteronderwijs, kleuters, ouders, peuters, taal, taalontwikkeling, taalstimulering, taalverwerving | |

2012.11.11

Meer zorg voor kleuters via spelbegeleiding

Auteur: Miet Fournier
Titel: Meer zorg voor kleuters
Via spelbegeleiding
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Leuven
Jaar: 2012
Pagina's: 176
ISBN-13: 9789401400374
Prijs: € 19,99

meer zorg voor kleuters - via spelbegeleidingSpelen. Niets lijkt eenvoudiger. Toch is het niet voor ieder kind evident om uit zichzelf tot spelen te komen. Het wordt nog erger als je daar een weinig tot spel stimulerende prestatiemaatschappij aan toevoegt. Dit terwijl spel de grootste troef is van kinderen om tot leren te komen. De kleuterschool maakt daar gretig gebruik van: het spelend leren is daar één van de grootste krachten. Kinderen die niet uit zichzelf tot spelen komen, missen dus heel veel leerkansen. Ze missen immers het spel als middel tot leren. Voor Miet Fournier is het dan ook duidelijk: voor deze kinderen moet het leren spelen een doel worden. Rond deze gedachte is haar boek volledig opgebouwd.

In het eerste deel van het boek schetst de auteur haar visie op spel. Ze doet dat aan de hand van verschillende hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk schetst ze de theoretische kaders van waaruit ze vertrekt. Naast het al gekende handelingsgerichte werken komt daar ook het tweerichtingsverkeer van Pnina Kleins MISC-model bij. Dit model richt zich immers zowel op het kind als op de opvoeder. MISC kan in die zin zowel staan voor More Intelligent and Sensitive Children (Meer Intelligente en Gevoelige Kinderen) als voor Mediational Intervention for Sensitizing Caregivers (Mediërende Tussenkomst om Opvoeders te Sensibiliseren). Pnina Klein geeft expliciet aan dat dit geen programma of therapeutische interventie is. Het is een manier om met jonge kinderen om te gaan. Om de betekenis van het boek van Miet Fournier te begrijpen, raad ik dan ook iedereen aan om de volgende basistekst over het werk van Pnina Klein eerst door te nemen: http://www.cesmoo.be/docs/basistekst__misc_200905.pdf. In de volgende hoofdstukken van dit eerste deel ontwikkelt de auteur haar visie op spel en schetst ze de spelontwikkeling van het kind. Dit eerste deel sluit ze af met haar ideeën over het ontwikkelen van een spelvriendelijke omgeving.

In het tweede deel staat de spelbegeleiding centraal. Vanuit het handelingsgericht werken gaat men eerst op een systematische wijze op zoek naar de onderwijsbehoeften van het kind en de ondersteuningsbehoeften van de leer-kracht. Er worden doelen geformuleerd en een begeleidingsplan opgesteld. Dit begeleidingsplan wordt uitgevoerd en geëvalueerd. Dit alles legt Miet Fournier concreet uit in het eerste hoofdstuk van het tweede deel. Hoe je die extra spelbegeleiding realiseert en je er de ouders bij betrekt, is het onderwerp van de volgende hoofdstukken. Alles wordt heel duidelijk in het achtste hoofdstuk dat ingenomen wordt door een praktijkvoorbeeld. De laatste hoofdstukken van het boek zijn eerder aanvullend: ze gaan kort in op het spel als middel en andere vormen van spelbegeleiding. Het boek sluit af met een achttal bijlagen.

Meer zorg voor kleuters is een boek dat heel wat kleuterleidsters enorm zal inspireren.

afdrukken

16:38 Gepost door Lieven Coppens in LannooCampus | Permalink | Tags: kleuters, mediatie, ouders, peuters, spelbegeleiding, spelen, spelontwikkeling, zorg, zorgbeleid | |

Werkhouding bij kleuters

Auteur: Kaat Timmerman
Titel: Werkhouding bij kleuters
Toegepast in de klas en thuis
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Leuven
Jaar: 2011
Pagina's: 136
ISBN-13: 9789020977240
Prijs: € 19,99

werkhouding bij kleuters - toegepast in de klas en thuisKaat Timmerman is voor velen al lang geen onbekende meer. Daar staan onder andere haar boeken over kinderen met aandachts- en werkhoudingsproblemen, ruimtelijk-visuele problemen en geheugen en inprentingsproblemen garant. Deze boeken hadden als doelgroep voornamelijk de kinderen uit de lagere school. Met dit boek richt Kaat Timmerman zich expliciet op de kleuters.

Haar uitgangspunt is dat, terwijl het kleuteronderwijs de kinderen schrijf-, kijk-, luister- en rekenoefeningen geeft ter voorbereiding van het lager onderwijs, het minstens even belangrijk is dat kleuters een intensieve voorbereiding krijgen op de werkhouding die het lager onderwijs van hen verwacht. Dit moet volgens haar systematisch gebeuren. Men mag er immers niet van uit gaan dat kleuters die werkhouding uit zichzelf verwerven. In dit boek beschrijft ze een methode die men daarvoor zowel thuis als in de klas kan gebruiken. Ze ziet deze ingebed in een leerlijn leren-leren.

In het eerste hoofdstuk definieert ze het begrip werkhouding en argumenteert ze dat men er bij jonge kinderen al aan moet werken omdat die werkhouding er nu eenmaal niet vanzelf komt. In het tweede hoofdstuk beschrijft ze haar methode die uit vijf verschillende blokken bestaat. In elk van deze blokken komen er één of meer vaardigheden aan bod. Schematisch ziet deze er als volgt uit:

Blok Inhoud Aan te leren vaardigheid
1 Algemene werkhouding en respect Ik zit stil
Ik zwijg
Ik steek mijn vinger op
2 Een nauwkeurige kijk- en luisterhouding Ik kijk goed
Ik luister goed
3 Verkennen en probleembesef Ik verken de opdracht
4 Systematisch en nauwkeurig werken ik werk systematisch: ik leg mijn materiaal klaar
ik werk systematisch: ik maak mijn werkplan
ik maak mijn taakje nauwkeurig af
Ik kijk mijn werk na
5 Geheugen en geheugenstrategie Ik papegaai
Ik oefen mijn geheugen

Hierna wordt elk blok uitgewerkt in een afzonderlijk hoofdstuk. Na een algemene duiding worden de vaardigheden aan de hand van een stappenplan aangebracht. Als visuele ondersteuning is er gekozen voor tekeningen van het – gloednieuwe – ijsbeertje Tom. Een en ander wordt verder verduidelijkt aan de hand van tips voor de ouders en/of concrete oefenvoorbeelden.

Het zal niemand, die het werk van Kaat Timmerman kent, verwonderen dat de beertjes van Meichenbaum nooit ver weg zijn. Persoonlijk vind ik het heel positief dat Kaat Timmerman in dit werk gekozen heeft voor het ijsbeertje Tom. Het is immers zo dat de beertjes van Meichenbaum door het veelvuldige en vaak oneigenlijke gebruik een leven zijn gaan leiden dat los staat van hun achtergrondtheorie en dat ver staat van hun oorspronkelijke bedoeling.

Een boek dat snel zijn weg naar het kleuteronderwijs mag vinden.

afdrukken

12:14 Gepost door Lieven Coppens in LannooCampus | Permalink | Tags: kleuters, methodiek, ouders, werkhouding, werkvaardigheden | |

2012.10.06

Werkmap Fonemisch bewustzijn

Auteur: Mariët Förrer & Susanne Huijbregts
Titel: Werkmap Fonemisch bewustzijn
Aan de slag met klanken en letters in groep 1 en 2
Website: CPS
Plaats: Amersfoort
Jaar: 2011 (Derde, licht herziene druk)
Pagina's: 272
ISBN-13: 9789065085986
Prijs: € 92,50

werkmap fonemisch bewustzijn - aan de slag met klanken en letters in groep 1 en 2 Ik breng graag deze uitgave van het Nederlandse CPS over Fonemisch bewustzijn terug onder de aandacht. Ik heb niet de bedoeling mijn eerdere bespreking nog eens dunnetjes over te doen. Wat ik wel wil, is duidelijk maken dat deze licht herziene druk toch een belangrijke meerwaarde heeft meegekregen. Ik haal er vooral die elementen uit die ook voor het Vlaamse onderwijs (sorry, Nederlandse lezers) zeer relevant zijn.

Eerst en vooral is daar het zeer uitgebreide schema over de taalontwikkeling van de kleuter waar de doelen beschreven staan die aan het einde van de derde kleuterklas zou moeten behaald worden. Deze doelen zijn verdeeld over drie ontwikkelingsgebieden met elk hun specifieke onderdelen:

  • Mondelinge taalvaardigheid;
  • Ontluikende en beginnende geletterdheid;
  • Taalbeschouwing.

Daarnaast is de toevoeging van de zes kenmerken van effectief leesonderwijs (zoals Kees Vernooy ze in 2006 beschreef) een sterke troef van deze vernieuwde map. Deze kenmerken zijn:

  • Het stellen van duidelijke, toetsbare, hoge doelen;
  • Voldoende tijd besteden aan (voorbereidend) leesonderwijs en extra tijd voor risicoleerlingen;
  • Doorgaande lijn in het aanbod;
  • Het geven van effectieve en kwalitatief goede instructie;
  • Convergente differentiatie toepassen;
  • Vroegtijdig signaleren en reageren (monitoring).

Wie meer wil te weten komen over de verdere invulling van deze map, verwijs ik graag naar mijn vorige bespreking. Persoonlijk vind ik deze herziene druk meer dan verantwoord.

De boeken van uitgeverij CPS worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

2012.03.04

Als kleuters leren meten

Auteur: Marije Bakker, Aafke Bouwman, Jarise Kaskens & Anneke Noteboom
Titel: Als kleuters leren meten
De ontwikkeling van meten en meetkunde bij jonge kinderen
Website: CPS
Plaats: Amersfoort
Jaar: 2011
Pagina's: 90
ISBN-13: 9789065086402
Prijs: € 45,00

als kleuters leren meten - de ontwikkeling van meten en meetkunde bij jonge kinderenMeten en meetkunde zijn twee wiskundedomeinen die, naast het tellen en het getalbegrip, al van in de kleuterschool belangrijk zijn. Kleuters moeten er concrete ervaringen mee opdoen. Zo leggen ze alvast de basis voor de inzichten, kennis en vaardigheden waaraan men vanaf het eerste leerjaar bouwt. Op het niveau van de kleuterschool betekent dit voor het meten dat het opdoen van meetervaringen bijdraagt tot het ontluiken van het maatbesef. De meetkundige aspecten helpen de kleuter dan weer om hun ruimtelijke omgeving beter te begrijpen. Kleuters die ervaringen opdoen met deze meetkundige aspecten hebben een basis waarop het ruimtelijk voorstellings- en redeneervermogen zich ontwikkelen. In deze map komen meten en meetkunde exclusief aan bod. Uitgaande van peilingen brengt men de ontwikkeling van de kleuter op deze twee domeinen in kaart. Waar nodig kan men de kleuter stimuleren.

In het eerste hoofdstukje vertellen de auteurs wat de lezer van deze map kan verwachten. Een leeswijzer geeft heel beknopt weer hoe een en ander moet gelezen worden.

Hoofdstuk twee schetst de ontwikkeling van de kleuter op het vlak van meten en meetkunde. Heel interessant hierbij zijn de minimumdoelen zoals ze in Nederland aan het einde van groep 2 (3e kleuterklas) moeten gekend zijn. Hoewel anders geformuleerd, zien we toch veel overeenkomsten met de Vlaamse eindtermen en hun vertaling naar de Vlaamse leerplannen wiskunde. De delen over het peilen en stimuleren op het gebied van meten en meetkunde enerzijds en de tabellen met daarin per onderdeel de aangewezen leerevolutie in de tweede en derde kleuterklas anderzijds vind ik persoonlijk heel belangrijk.

Het derde hoofdstuk geeft meer uitleg bij de speelse activiteiten die de leerkracht met de kleuters kan doen om te bepalen hoever ze staan in hun meet- en meetkundige ontwikkeling. Je kunt dit zien als een soort diagnostisch gesprek waarbij hij op systematische manier de verschillende deelaspecten van het meten en de meetkunde onderzoekt.

Het vierde hoofdstuk bevat enkele voorstellen om kinderen te ondersteunen. Hoofdstuk 5 bevat de uitgewerkte peilingactiviteiten voor de kleuters. Het benodigde materiaal is meegeleverd in bijlage.

Dit is een voorbeeld van het soort kleutermateriaal waarvan we er in Vlaanderen veel te weinig hebben.

De boeken van uitgeverij CPS worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken