2016.01.17

Samen de online wereld verkennen

Auteur: Niels Baas
Titel: Samen de online wereld verkennen
Een reisgids voor in de klas en thuis
Uitgeverij: Pica|Abimo
Plaats: Huizen|Sint-Niklaas
Jaar: 2015
Pagina's: 224
ISBN-13: 978-94-91806-35-3
Prijs: € 26,95

samen de online wereld verkennen - een reisgids voor in de klas en thuisOuders en leerkrachten die kinderen en jongeren op een verantwoorde en veilige manier willen leren omgaan met het online gebeuren in het algemeen en enkele daaruit voortkomende problemen in het bijzonder, hebben er een belangrijk en bijzonder standaardwerk bij: het boek van Niels Baas. Niels is promovendus aan de universiteit van Twente én de drijvende kracht achter de website www.cyberpestendebaas.nl. Wat Niels en zijn boek zo bijzonder maakt, is het feit dat hij zijn boodschap brengt op een manier die kinderen en jongeren kunnen smaken. Terwijl je het boek leest, kun je je gemakkelijk voorstellen dat je met hem persoonlijk een gesprek voert. Tegelijk is het ook een moedig boek dat een aantal problemen die voortkomen uit het werken met de online wereld met behulp van een aantal specialisten ter zake aankaart en bespreekbaar maakt.

Het boek zelf bestaat uit twee grote delen. In het eerste deel maakt Niels Baas van het woord online een letterwoord dat staat voor:

Ook al ben je het misschien niet, doe positief over de online wereld
Natuurlijk kun jij het ook leren
Laat je rondleiden door kinderen
Instrueer, voor en na verkenning van de online wereld
Nul digi-kennis nodig
En weer opstaan

Deze zes kernboodschappen worden in het eerste deel omstandig uitgewerkt, doorspekt met uitspraken van verschillende (ervarings)deskundigen. Je merkt al meteen dat Niels vertrekt vanuit een positief discours over de online wereld en er geen doemdenkende, ontradende uitspraken over doet. Terecht, aangezien niet het medium op zich slecht is maar wel de manier waarop er soms gebruik van gemaakt wordt.

In het tweede deel komen een aantal dingen aan bod die Niels Baas vanuit zijn positieve discours uitdagingen noemt: cyberpesten, sexting en grooming. Problemen met deze benamingen? Niet erg. Met de hulp van enkele ter zake deskundige personen legt Niels Baas je haarfijn uit waarover het gaat, hoe je ermee kunt omgaan en welke plaats ze hebben in de ontwikkeling van kinderen en jongeren. De taal die hier gebruikt wordt is zeer helder, moedig en eerlijk maar op geen enkel moment culpabiliserend of ongepast relativerend.

Laat me nog even opmerken dat de vele concrete voorbeelden, tips en uitspraken van (ervarings)deskundigen dit boek heel open en toegankelijk maken.

afdrukken

16:30 Gepost door Lieven Coppens in Abimo, Pica | Permalink | Tags: begeleiding, cyberpesten, grooming, ict, internet, pesten, sexting, digitale agressie, leerkrachten, leerlingbegeleiding, ouders | |

2011.05.22

Toolkit Zorgoverleg

Auteur: Ine Spee, Ben Brinkman & Riet Fiddelaers-Jaspers
Titel: Toolkit Zorgoverleg
Uitgeverij: KPC Groep
Plaats: 's-Hertogenbosch
Jaar: 2005
Pagina's: 176 + Cd-rom
ISBN-13: n.v.t.
Prijs: € 30,- 

Toolkit Zorgoverleg - Instrumentarium voor de leerlingbegeleider/zorgcoördinatorHet begrip zorgoverleg is in Vlaanderen een vlag die vele ladingen dekt. Dit is niet echt verwonderlijk, aangezien het zorgoverleg ontstaan is vanuit de door de basis aangevoelde noden. Tegelijk zien we een tendens waarbij men ook binnen het onderwijs wil (moet) werken met een kwaliteitshandboek. Systematische processen zoals handelingsgericht samenwerken, handelingsgerichte diagnostiek, consultatieve leerlingbegeleiding… en uitgewerkte protocollen en procedures krijgen hun plaats in het onderwijs. De voorstellen uit de Integrale Jeugdhulp maken het er bovendien niet eenvoudiger op. Hierdoor laat zich meer en meer de noodzaak voelen om ook het zorgoverleg meer systematiek te geven. Enkel dan kunnen deze processen, protocollen en procedures op een kwaliteitsvolle manier verlopen.

De Toolkit Zorgoverleg van de Nederlandse KPC-groep kan hierin een ondersteunende rol spelen, mits men deze op een creatieve manier vertaalt naar de Vlaamse situatie. Hier te lande hebben we immers andere (overkoepelende) structuren. Deze die er zijn (zoals de lokale overlegplatforms), zijn niet altijd even sterk in alle regio’s verankerd. Wie echter de moeite doet om de begripsverklaringen uit de Toolkit Zorgoverleg grondig door te nemen, zal zeker veel gelijkenissen ontdekken tussen de Nederlandse en Vlaamse situatie. Oorspronkelijk geschreven naar het voortgezet (secundair) onderwijs toe, is veel ervan ook toe te passen binnen de context van het basisonderwijs. De Toolkit Zorgoverleg beoogt immers het bevorderen van de afstemming tussen de interne en externe leerlingbegeleiding.

Om deze afstemming te bevorderen, biedt de map heel wat concrete instrumenten. Deze vind je allemaal in het bestandformaat Microsoft Word op de bijhorende cd-rom. Je kunt ze dus naar wens aanpassen. Deze instrumenten hebben te maken met:

  • de te volgen diagnostische procedure;
  • samenwerkingsovereenkomsten tussen de interne en externe leerlingbegeleiding;
  • werkwijzen en methodieken;
  • vastgestelde procedures in verband met het respecteren van de privacy en het doorverwijzen;
  • de rol van de ouders;
  • de aanmelding in het zorgteam;
  • het bewaken van de afspraken.

Kortom, een zeer inspirerende map voor mensen die op beleidsniveau werken aan systematische zorg in het onderwijs.

afdrukken

18:39 Gepost door Lieven Coppens in KPC-groep | Permalink | Tags: leerlingbegeleiding, methodiek, zorg, zorgbeleid, zorgoverleg | |

2011.01.29

Gedist?

Auteur: Debby Dacier, Annemiek Fransen & Hans Puper
Titel: Gedist. Antwoord op grensoverschrijdend gedrag in het onderwijs
Website: CPS
Plaats: Amersfoort
Jaar: 2011
Pagina's: 80
ISBN-13: 978-90-6508-632-7
Prijs: € 26,50

gedist - antwoord op grensoverschrijdend gedrag in het onderwijsHoe ga je als leerkracht in de klas om met de jongerencultuur van jouw leerlingen? Hoe reageer je op hun soms grensoverschrijdend gedrag? Dit is ongetwijfeld een vraag die menig leerkracht uit het secundair of voortgezet onderwijs in Vlaanderen en Nederland zich al heeft gesteld. De drie auteurs van dit boek geven hierop een antwoord. Niet pasklaar, maar wel eerlijk en positief. En bruikbaar zowel in Vlaanderen als in Nederland. De vele concrete voorbeelden (die door iedere leerkracht zeker kunnen aangevuld worden), maken het boek daarenboven tot een belangrijk tijdsdocument. De vele reflectiemomenten die in het boek zijn opgenomen maken het verder tot een uniek ‘leer’-boek voor leerkrachten.

Eerst een woordje uitleg: het hiphopwoord dissen, dat nog niet in onze woordenboeken te vinden is, is ontleend aan het Engelse to dis(s). Deze verkorting van het Engelse to disrespect ontstond in de jaren tachtig. Het heeft de betekenis van afkraken, minachten, te kijk zetten.

In het eerste hoofdstuk breken de auteurs een lans voor een heldere rolverdeling tussen leerkracht en leerling. Ze noemen dit de rolvastheid van de leerkracht. De relatie tussen leraar en leerling is steeds een afhankelijkheidsrelatie met de leraar in de leidinggevende positie. Door duidelijke grenzen aan te geven, zorgt de leerkracht er, vanuit de gedragscode die bij zijn rol hoort, voor dat de leerlingen in alle veiligheid kunnen leren. Met andere woorden: een duidelijke rolverdeling is een voorwaarde voor goed onderwijs. Is de leerling gelijkwaardig aan de leerkracht, dan betekent dit nog niet dat hij zijn gelijke is. De leerkracht leidt, de leerling volgt. Juist die afhankelijkheidsrelatie biedt de veiligheid die de leerling nodig heeft om te groeien. Maar deze afhankelijkheidsrelatie houdt ook enkele risico’s in. De auteurs reiken hier oplossingen voor aan.

In het tweede hoofdstuk leert de lezer hoe de leerkracht zijn rolvastheid waarmaakt. Dit heeft alles te maken met het creëren van een goede sfeer, het maken en bewaken van goede afspraken, het adequaat reageren op ongewenst gedrag en het goed afsluiten van een les. Wie wil weten wat het fluitketeleffect is, moet dit hoofdstuk zeker lezen!

Het derde hoofdstuk laat de leerkracht nadenken over zijn professionaliteit. Hierbij benadrukken de auteurs dat hij een voorbeeldfunctie heeft en een lid is van een schoolteam. En een schoolteam is altijd meer dan de som van de delen. Maar of je dat in iedere school vindt? Nochtans zijn professionaliteit en schoolteam een onverbrekelijk duo. Klagen helpt niet, als leerkracht jouw verantwoordelijk opnemen wel. Verder gaan de auteurs in op het verschil tussen de school- en de straatcultuur. Deze straatcultuur wordt door een aantal leerlingen binnen de school gebracht. De auteurs zijn zeer formeel: dit is ieders probleem! Een stevig woordje uitleg over het fenomeen straatcultuur en de manier waarop je er als leerkracht mee om moet gaan, besluit dit hoofdstuk.

In hoofdstuk vier zijn de gevaren van de virtuele wereld (lees: sociale netwerken, cyberpesten, digitale agressie) aan de orde. De auteurs geven een keur aan praktische tips om je als leerkracht hiervoor te beschermen. Maar is daarom alles negatief? Neen! Ze tonen ook aan dat de virtuele wereld heel wat leerkansen biedt.

In het vijfde hoofdstuk staat de seksualiteit van de leerlingen centraal. Na een korte inleiding over jongeren en seksualiteit gaan de auteurs dieper in op de volgende thema’s:

  • Hoe kan je als leerkracht reageren op een liefdesverklaring van een leerling? Geintje, provocatie of intimidatie?
  • Wat te doen als een leerling verliefd is op een leerkracht? Verliefd op de docent.
  • Wat te doen als je als leerkracht verliefd bent op een leerling? Verliefd op een leerling.
  • Hoe omgaan met grensoverschrijdend seksueel gedrag van leerlingen? Hormonen in de klas.

Heel duidelijke voorbeelden en ad rem reflectievragen zorgen voor heel wat leerkansen voor de lezer.

Een boek dat gevoelig bijdraagt tot de professionaliteit van de leerkracht secundair en voortgezet onderwijs. Tevens een aanrader voor iedereen met een schoolondersteunende (begeleidings)opdracht.

De boeken van uitgeverij CPS worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

22:48 Gepost door Lieven Coppens in CPS | Permalink | Tags: cyberpesten, digitale agressie, gedrag, grensoverschrijdend gedrag, leerkrachten, leerlingbegeleiding, loverboy, secundair onderwijs, seksualiteit | |

2008.03.08

De docent als coach

Auteur: Karin Scager & Bart Thoolen
Titel: De docent als coach in het hoger onderwijs.
Uitgeverij: Noordhoff
Plaats: Groningen
Jaar: 2006
Pagina's: 85
ISBN-13: 978-90-017-0018-7
Prijs: € 24,60

de docent als coachVroeger kon een docent in het hoger onderwijs zich beperken tot het les geven ex cathedra. Deze tijd laten we meer en meer achter ons. Werkvormen als probleemgestuurd, actief en begeleid zelfstandig leren hebben hem definitief van achter de leerstoel weggehaald. Daarnaast heeft de leerling- en studentenbegeleiding op alle niveaus ook een nieuwe dimensie aan zijn opdracht gegeven: hij is niet langer enkel lesgever, hij is ook coach geworden.

In het boekje De docent als coach in het hoger onderwijs hebben de auteurs hun jarenlange expertise op het gebied van het coachen van studenten samengebracht.

Het eerste hoofdstuk gaat precies over deze veranderde rol van de docent. Hiermee onderlijnen ze dat de vakdeskundigheid even belangrijk blijft als vroeger, maar dat er momenteel ook vraag is naar iets er bovenop. Lesgeven is immers een interactief proces geworden tussen docent en student. Het afstandelijke karakter van hun relatie is vervangen door een relatie waarin persoonlijk contact belangrijk is geworden. Nu moeten ze immers ook actief (groeps)-processen en keuzeproblemen begeleiden. Deze nieuwe functie vraagt naast deskundigheid ook nieuwe kwaliteiten van de docent, te weten ondersteunende, structurerende en motiverende vaardigheden.

Coaching vindt plaats door middel van gesprekken. Dit vraagt van de docent een bepaalde houding waarbij hij de problemen niet voor de student oplost maar hem helpt om zelf de oplossing te vinden. Hiervoor is het belangrijk dat elk coachingsgesprek een bepaalde structuur heeft. Deze structuur wordt in het tweede hoofdstuk uitgewerkt. Evenals de drie dimensies die een goed coachingsgesprek heeft.

In het derde hoofdstuk komen de noodzakelijke gespreksvaardigheden aan bod. Heel verrijkend in dit deel zijn de kadertjes met concrete tips bij de verschillende vaardigheden. Sommige lezers zullen hier misschien veel herkennen vanuit een eerdere (basis-)opleiding, maar de manier waarop één en ander belicht wordt, maakt het voor hen zeker ook de moeite waard om dit stuk niet over te slaan.

Het vierde hoofdstuk pakt het coachen van individuele studenten aan. Verschillende soorten coachingsgesprekken passeren de revue, van oriënteringsgesprekken over voortgangsgesprekken naar beoordelingsgesprekken. Het vijfde hoofdstuk gaat hierop verder en belicht het aanpakken van bepaalde specifieke problemen in een coachingsgesprek, zoals daar zijn uitstelgedrag, keuzeproblemen en dergelijke.

De hoofdstukken zes en zeven herhalen de opzet van het vierde en vijfde hoofdstuk, maar nu op het niveau van een groep. In het zesde hoofdstuk komen de meer algemene thema's aan bod zoals het begeleiden van een groepsgesprek, aspecten van groepsontwikkeling en dergelijke meer. Het zevende hoofdstuk pakt enkele specifieke problemen aan zoals conflicten en motivatieproblemen.

In de bijlagen van dit boekje zit er een zeer interessante vragenlijst die de docent laat nagaan op welke manier hij in overleg treedt met een groep. Daarnaast is ook het stukje over de typologie van de uitsteller heel verrijkend.

Dit boekje gaat in sneltreinvaart in op het thema van het coachen van individuele studenten en groepen. In korte stukjes worden de verschillende aspecten verduidelijkt. Als kennismaking kan dit tellen als een vrij volledig overzicht doorspekt met concrete tips en voorbeelden die één en ander heel helder maken. Hierin ligt dan ook de meerwaarde van dit boekje: op weinig bladzijden is de theorie en de context van het coachen helder samengebracht. Het toont niet alleen de meerwaarde van het coachen aan, maar ook de noodzaak van de professionalisering van de docent: niet iedere docent wordt immers met de beschreven kwaliteiten en vaardigheden geboren. Het boekje is specifiek naar het hoger onderwijs geschreven. Dit neemt niet weg dat leerlingenbegeleiders uit het secundair onderwijs hier ook heel veel kunnen aan hebben. Het stuk over het coachen van studenten met specifieke problemen is eveneens relevant voor schoolexterne leerlingenbegeleiders, bijvoorbeeld uit de centra voor leerlingenbegeleiding.

afdrukken

18:29 Gepost door Lieven Coppens in Noordhoff | Permalink | Tags: hoger onderwijs, coachen, leerlingbegeleiding, studentenbegeleiding | |

2007.08.23

De AD(H)D Survivalgids

Auteur: ohn Taylor
Titel: De AD(H)D Survivalgids
Uitgeverij: Abimo/Schoolsupport
Plaats: Sint-Niklaas/Zuidhorn
Jaar: 2007
Pagina's: 120
ISBN-13: 978-90-593-2343-8
Prijs: € 9,95

de adhd survivalgidsDeze Survivalgids is een boekje dat geschreven werd voor kinderen en jongeren van 8 tot 14 jaar. Het is de bedoeling dat het ook gelezen wordt door hun ouders of een andere volwassene. Op die manier worden ADHD en ADD bespreekbaar.

In dit boekje wordt eerst zeer helder uitgelegd wat AD(H)D nu eigenlijk is. Dit gebeurt aan de hand van vier soorten kenmerken die kort beschreven en toegelicht worden met concrete uitspraken van kinderen met ADHD of ADD: hyperactiviteit, onaandachtigheid, impulsiviteit en besluiteloosheid. Deze worden nog eens extra samengebracht op een checklist waarbij de kinderen hun gedrag concreet in kaart kunnen brengen. Ook de positieve kenmerken en talenten van kinderen met AD(H)D komen aan bod. Heel waardevol is het tweede hoofdstukje Iedere dag een stukje beter. Hier krijgen de kinderen en jongeren een strategie aangereikt waarmee ze hun zelfbeeld positief kunnen ondersteunen. Mooi is ook de herdefiniëring van een fout als Leerzaam, Normaal, Accidenteel en Pareltjes van inspanning. Het derde hoofdstukje gaat over het hulpzoeken bij ADHD en ADD. Het gebruik van medicatie wordt hier zeer duidelijk uitgelegd, met aandacht voor de voor- en nadelen. Het vierde hoofdstukje vult dit aan door het belang van een juiste voeding te onderstrepen. Hoofdstukken 5, 6 en 7 geven de kinderen en jongeren heel wat concrete tips mee over het (over-)leven thuis en op school en het maken van vrienden. Tips van allerlei aard passeren de revue. Deze gaan van "opschieten met broers en zussen" over "samenwerken met leerkrachten en hulpverleners" naar "zeven manieren om vrienden te maken... en te blijven". Aan dat laatste wordt er trouwens een volledig hoofdstuk besteed. Het laatste hoofdstuk geeft tips om met sterke gevoelens om te gaan. 

Alle moeilijke woorden en afkortingen die in het boekje voorkomen zijn achteraan opgenomen in de verklarende woordenlijst. Een katern met een boodschap voor ouders, leerkrachten en zorgverleners sluit het boekje af. In deze katern worden tips gegeven om de inhoud van het boekje met de kinderen en jongeren te bespreken.

In de praktijk van de leerlingenbegeleiding is er heel wat nood aan dergelijke werkjes. Ze verschaffen inzichten en inhouden aan kinderen, jongeren en volwassenen en maken het thema op een constructieve manier bespreekbaar.

afdrukken

18:47 Gepost door Lieven Coppens in Abimo, Schoolsupport | Permalink | Tags: add, adhd, leerlingbegeleiding | |