2016.03.01

Dyslexie en leesproblemen

Auteur: Arga Paternotte & Nikki Oostewechel
Titel: Dyslexie en leesproblemen
Uitgeverij: LannooCampus|Balans
Plaats: Houten|Bilthoven
Jaar: 2015
Pagina's: 176
ISBN-13: 978-94-014-2553-7
Prijs: € 17,99

dyslexie en leesproblemenSommige boeken verdienen het gewoon om gelezen te worden omwille van hun auteur. Net zo’n boek is Dyslexie en leesproblemen van Arga Paternotte en Nikki Oostewechel. Arga Paternotte was jarenlang het boegbeeld van de Nederlandse vereniging voor ouders van kinderen met ontwikkelings- en leerstoornissen, een vereniging die in Vlaanderen noch inhoudelijk, noch kwalitatief haar gelijke kent. Ze is de auteur van heel wat publicaties over ADHD en dyslexie. Eerder bespraken we op deze blog haar boek Houvast bij leesproblemen en dyslexie op de basisschool. Nikki Oostewechel is orthopedagoog en werkzaam in het onderwijs. Daarnaast adviseert ze als vrijwilligster bij Oudervereniging Balans ouders van kinderen met leer- en gedragsproblemen.

Het boek dat we hier bespreken is de opvolger van Houvast bij leesproblemen en dyslexie op de basisschool en is gebaseerd op de Nederlandse protocollen leesproblemen en dyslexie in het basisonderwijs van het Expertisecentrum Nederlands, het bijgestelde protocol voor diagnostiek en behandeling van Blomert en de hernieuwde versie van het laatstgenoemde protocol in het boek Dyslexie 2.0 van Verhoeven, De Jong en Wijnen. Het wil ouders en leerkrachten de noodzakelijke informatie en veel praktische tips meegeven om kinderen met dyslexie en leesproblemen zo goed mogelijk te ondersteunen en te begeleiden.

Het boek behandelt op een zeer grondige en concrete manier verschillende thema’s. Het zou ons te ver leiden om deze thema’s hier allemaal kort te bespreken. Daarom beperk ik me tot een overzicht van de verschillende hoofdstukken zodat de lezer zich een idee kan vormen van de inhoud van het boek:

  • Hoofdstuk 1: De rol van ouders;
  • Hoofdstuk 2: Dyslexie in het kort;
  • Hoofdstuk 3: Voorbereidend lezen in de groepen 1 en 2;
  • Hoofdstuk 4: Leren lezen in groep 3;
  • Hoofdstuk 5: Lezen in groep 4;
  • Hoofdstuk 6: Leesproblemen en dyslexie in de bovenbouw (groepen 5-8);
  • Hoofdstuk 7: Leren spellen in het basisonderwijs;
  • Hoofdstuk 8: Samenwerken met school;
  • Hoofdstuk 9: Naar het voortgezet onderwijs;
  • Hoofdstuk 10: Diagnose en behandeling dyslexie;
  • Hoofdstuk 11: ‘Lezen kan leuk zijn’; over leesbevordering;
  • Hoofdstuk 12: Speciale maatregelen en hulpmiddelen.

Dit boek munt, net zoals zijn voorganger, uit door zijn beknopte volledigheid. In een vlotte stijl worden alle thema's aangebracht in een zeer duidelijke taal. De woorden- en begrippenlijst in bijlage bij dit boek moet daarbij misverstanden en foute interpretaties voorkomen. Daarnaast maken de auteurs gul gebruik van concrete oudervoorbeelden. Dit zorgt voor een herkenbaar geheel. Hoewel de theorie zelden expliciet aan bod komt, is ze toch manifest aanwezig in het boek.

Niet alleen een aanrader voor ouders, maar ook voor professionelen die ouders correcte informatie willen geven over ernstige leesproblemen en dyslexie.

afdrukken

2016.01.24

Handboek technisch lezen in de basisschool

Auteur: Karin van de Mortel & Aafke Bouwman
Titel: Handboek technisch lezen in de basisschool
Instructie en didactiek in de doorgaande lijn
Uitgeverij: CPS
Plaats: Amersfoort
Jaar: 2015
Pagina's: 396
ISBN-13: 978-90-6508-661-7
Prijs: € 69,-

handboek technisch lezen in de basisschool - instructie en didactiek in de doorgaande lijnSommige dingen, zoals goede en effectieve instructie geven en een goede didactiek bezitten, moet je als leerkracht gewoon onder de knie hebben. Helaas zijn deze vaardigheden door het competentiedenken dat de laatste jaren in de lerarenopleidingen manifest aanwezig is, stevig in de verdrukking geraakt. Getuige daarvan de didactische en instructionele onbekwaamheid van heel wat kandidaat-leerkrachten op het moment dat ze effectief voor de klas staan. Een handboek zoals dit van Karin van de Mortel en Aafke Bouwman is dan ook een fantastisch antwoord op dit fenomeen.

De auteurs vertrekken vanuit een doorgaande lijn voor het technisch lezen die geldt voor het gewoon en – mutatis mutandis – speciaal basisonderwijs. Deze doorgaande lijn begint in het kleuteronderwijs (groep 1|2de kleuterklas) en loopt zonder cesuur door tot het einde van de lagere school (groep 8|6de leerjaar). Deze doorgaande lijn kwam trouwens al eerder op deze blog ter sprake:

Het ultieme doel van dit boek is om van iedere leerling een vloeiende lezer te maken die kan lezen om te leren. Met vloeiend lezen bedoelen de auteurs het vlotte, nauwkeurige en met expressie lezen.

In het eerste hoofdstuk zetten de auteurs hun visie op leesvaardigheid uiteen. Deze bevat een drievoudige gelaagdheid:

  • Vlot lezen;
  • Vloeiend lezen;
  • Verdiepend lezen.

Elk niveau wordt uitgebreid besproken en toegelicht. De uiteenzetting over het verband met de Nederlandse referentie-niveaus is voor Vlaanderen toch relevant omdat ze voor de Vlaamse leerkrachten en scholen heel inspirerend kan zijn. Tot slot van dit eerste hoofdstuk wordt het tijdspad van deze doorgaande lijn heel duidelijk in kaart gebracht.

Het tweede hoofdstuk staat in het teken van het effectief leesonderwijs. Het schetst er zeer concreet de zes essentiële kenmerken van. Het derde hoofdstuk dat aangeeft hoe men het technisch lezen in het speciaal (buitengewoon) basisonderwijs kan aanpakken, sluit hier heel dicht op aan. De hoofdstukken vier tot en met zeven schetsen hoe het technisch lezen in groep 1 en 2 (2de en 3de kleuterklas), groep 3 (1ste leerjaar), groep 4 en 5 (2de en 3de leerjaar) en groep 6, 7 en 8 (4de, 5de en 6de leerjaar) zowel op het vlak van instructie als van didactiek moet aangepakt worden. Daarbij besteden ze ruim aandacht aan de kleuters en leerlingen voor wie het allemaal niet zo vlot loopt.

Het achtste hoofdstuk bespreekt de vaardigheden die de doorgaande lijn voor technisch lezen verwacht van de leerkracht. Onderwerpen die aan bod komen zijn:

  • Het belang van de leraar;
  • Pedagogische ondersteuning en motivatie;
  • Instructie, begeleide oefening en feedback;
  • Organisatie en klassenmanagement;
  • Planning;
  • Leesplezier en leesbevordering.

Het negende hoofdstuk sluit dit boek af en staat helemaal in het teken van het leesbeleid van de school.

Dit is een boek dat je moet gelezen hebben. Het biedt zowel een preventieve, curatieve als proactieve kijk op het technisch leesonderwijs zonder de band met het begrijpend lezen te verwaarlozen. De zorg voor de zwakke lezers is prominent aanwezig. Daarenboven reiken de auteurs heel wat extra informatie en instrumenten aan in de talrijke bijlagen bij het boek.

Een naslagwerk met karakter!

naslagwerk met karakter afdrukken

2013.12.08

Dyslexie en moderne vreemde talen

Auteur: Wim Tops & Gitte Boons
Titel: Dyslexie en moderne vreemde talen
Gids voor leerkrachten, hulpverleners en ouders
Uitgeverij: Garant
Plaats: Antwerpen|Apeldoorn
Jaar: 2013
Pagina's: 138
ISBN-13: 978-90-441-2977-9
Prijs: € 22,90

dyslexie en moderne vreemde talen - gids voor leerkrachten, hulpverleners en ouders

Het leren van een moderne vreemde taal is voor leerlingen met dyslexie uit het basis- en secundair onderwijs lang geen sinecure. Heel veel leerkrachten, hulpverleners en ouders zijn dan ook bijna voortdurend op zoek naar tips, adviezen en hulpmiddelen om deze leerlingen te ondersteunen. Het boek van Wim Tops en Gitte Boons kan op veel van deze vragen een antwoord geven.

In het eerste hoofdstuk geven de auteurs een beknopt en helder overzicht van de recente wetenschappelijke inzichten over dyslexie. Wie vertrouwd is met de literatuur over dyslexie, zal het met mij eens zijn dat dit overzicht vrij accuraat is. In het tweede hoofdstuk beschrijven ze dan weer de verschillen tussen het moedertaalonderwijs en het onderwijs van een vreemde moderne taal. Hierdoor dringen ze snel door tot de kern van het probleem bij het aanleren van moderne vreemde talen. Het meer theoretische deel van dit boek eindigt met een hoofdstuk over het begeleiden van leerlingen met dyslexie. Hier gaan de auteurs op een heel genuanceerde manier in op het toepassen van sticordi-maatregelen. Kort samengevat komt dit laatste er op neer dat ze oog hebben voor zowel de voordelen als de nadelen. In een tijd waarin de discussie over het gebruik van sticordi-maatregelen af en toe op een polarisatie van de  verschillende standpunten dreigt uit te lopen, kan ik dat alleen maar waarderen.

In het tweede deel van dit boek gaan de auteurs heel concreet in op de hulpmiddelen die aan de leerlingen met dyslexie kunnen aangeboden worden bij het aanleren en (sic) (zelfstandig) studeren van moderne vreemde talen. Voor mij mogen de haakjes rond het woord ‘zelfstandig’ weggelaten worden. Juist die zelfstandigheid is voor mij een belangrijk criterium om de waarde van om het even welke sticordi-maatregel aan af te toetsen. In dit tweede deel maken de auteurs een onderscheid tussen kennis en de vaardigheden (luisteren, spreken, lezen en schrijven). Het zou me te ver leiden om al deze tips, adviezen en hulpmiddelen de revue te laten passeren. Laat het volstaan dat ik puntsgewijs aangeef wat ik bijzonder gewaardeerd heb in dit deel:

  • De aandacht voor metacognitieve aspecten
  • De aanzet voor het maken van screeningsinstrumenten
  • De aandacht voor het remediëren van het begrijpend lezen waarbij de auteurs duidelijk rekening houden met de recente wetenschappelijke inzichten op dit vlak
  • De herwaardering van het spellingschrift
  • De fiches voor de metacognitieve vaardigheden

Een boek dat ik heel warm aanbeveel omwille van de frisse en degelijke aanpak van het thema. Ik kan alleen maar hopen dat daar snel een vervolg aan gebreid wordt.

afdrukken

2013.02.02

Gl&SCHR

Auteur: Peter Depessemier & Caroline Andries
Titel: Gl&SCHR
Test voor gevorderd lezen & schrijven
Uitgeverij: Garant
Plaats: Antwerpen|Apeldoorn
Jaar: 2009
Pagina's: 160
ISBN-13: 978-90-441-2388-3
Prijs: € 150

gletschr - test voor gevorderd lezen & schrijvenDe publicatie van de Gl&SCHR zorgt er sinds 2009 voor dat er genormeerd Nederlandstalig materiaal is om dyslexie bij jongeren ouder dan zestien jaar te diagnosticeren. De meerwaarde van deze Gl&SCHR ligt niet alleen in het ter beschikking stellen van dit testmateriaal: het theoretisch model dat aan de basis van deze testprocedure ligt, is nog veel belangrijker. Dit model voor gevorderd lezen en schrijven maakt het immers mogelijk om de signalen van dyslexie bij jongeren ouder dan zestien jaar te objectiveren. Voordien werd de diagnose van dyslexie bij deze groep meestal gesteld op basis van de subjectieve ervaring van de therapeut die bestaande signalen en theorieën extrapoleerde. Dit professionele nattevingerwerk behoort nu gelukkig tot het verleden.

In het eerste hoofdstuk van dit boek wordt de theorie achter de Gl&SCHR uit de doeken gedaan. Centraal staat hier het model van gevorderd lezen en schrijven dat uit vier essentiële met elkaar interagerende deelvaardigheden bestaat:

  • herkennen;
  • snelheid;
  • begrijpen;
  • geheugen.

Op basis van dit model geven de auteurs daarna het begrip dyslexie een plaats. Dit is geen overbodige luxe omdat je de aannames over dyslexie zoals die in het basisonderwijs gelden nu eenmaal niet zonder meer voor jongeren uit deze leeftijdsgroep kunt overnemen.

In het besluit van dit hoofdstuk pleiten de auteurs dan ook terecht voor een gelaagde diagnostiek van hoofd- en bijtests. Die gelaagdheid vind je dan vanzelfsprekend ook terug in de Gl&SCHR.

In het tweede hoofdstuk van het boek wordt de constructie van de Gl&SCHR beschreven. Naast het testoverzicht vind je er de psychometrische kenmerken van deze testbatterij gedetailleerd terug:

  • normering;
  • betrouwbaarheid;
  • validiteit.

De handleiding bij de afname maakt het onderwerp uit van het derde hoofdstuk. Hierbij wil ik er op wijzen dat er extra aandacht is besteed aan de standaardisatie. Zo werkt men bijvoorbeeld met een aantal geluidsbestanden en presentaties die garant staan voor een juiste afname van de desbetreffende onderdelen. In het vierde hoofdstuk lees je waar je op het Internet deze bestanden vindt en hoe je de andere onderdelen op de website, zoals het scoreformulier, moet gebruiken. In het vijfde en laatste hoofdstuk beschrijven de auteurs hoe je de resultaten op de Gl&SCHR kunt interpreteren.

naslagwerk met karakter afdrukken

13:36 Gepost door Lieven Coppens in Garant | Permalink | Tags: diagnostiek, dyslexie, leesprobleem, lezen, psycho-educatie, spelling, spellingprobleem, taal | |

2012.06.24

Psycho-educatie bij dyslexie

Auteur: Nadja Brocatus & Kathleen Vermeersch
Titel: Psycho-educatie bij dyslexie
Uitgeverij: Garant
Plaats: Antwerpen/Apeldoorn
Jaar: 2012
Pagina's: 192
ISBN-13: 9789044129045
Prijs: € 40,00

psycho-educatie bij dyslexieAls psycho-educatie een methodiek is in de hulpverlening die verwijst naar een reeks educatieve of opvoedkundige interventies om mensen te leren omgaan met hun beperkingen door het verwerven van kennis, vaardigheden in de omgang, meer zelfvertrouwen en door psychologische verwerking, dan verdient dit boek van Brocatus en Vermeersch de vermelding Psycho-educatiePLUS. Deze PLUS verwijst dan naar het feit dat de auteurs het begrip psycho-educatie – niet onterecht trouwens – wel heel ruim en doelgericht hebben opgevat. Het feit dat de map expliciet geconcipieerd is om aan de slag te gaan met beginnende lezers bij wie het leren lezen niet vlot verloopt, brengt ze op het niveau van dat andere magnum opus van de psycho-educatie, Jesse heeft dyslexie. Daarenboven toont de bibliografie met recente bronnen aan dat de auteurs het geheel goed theoretisch onderbouwd hebben.

Deze theoretische achtergrond vind je meteen terug in het eerste hoofdstuk. Doordat de auteurs hun bronnen door en door kennen, zijn ze er in geslaagd het fenomeen dyslexie op een beknopte maar toch volledige manier uit te leggen waarbij er ook aandacht is voor de impact van deze leesstoornis op het kind en zijn omgeving.

Het tweede hoofdstuk heb je nodig om de opbouw van het programma te begrijpen. Je leert er immers vanuit welk psycho-educatiemodel de auteurs de verschillende activiteiten hebben uitgewerkt. Deze eenduidigheid in de gebruikte termen zorgt ervoor, samen met het derde hoofdstuk waarin de opbouw en de uitgangspunten van deze map verder geëxpliciteerd worden, dat de lezer – of zeg ik beter: de gebruiker – onmiddellijk de verschillende onderdelen van het programma begrijpt in hun bedoeling en in hun chronologie.

In het vierde en laatste hoofdstuk worden de activiteiten bij de verschillende werkbladen als gesneden brood aange-boden. Je vindt er telkens de triade van doel-aanpak-opdracht. De werkbladen vind je in de bijlagen, maar kun je ook afhalen van het Internet via de verwijzing en met de unieke code uit het boek.

Een werkmap die elke eurocent waard is.

afdrukken

19:21 Gepost door Lieven Coppens in Garant | Permalink | Tags: dyslexie, leesprobleem, lezen, psycho-educatie, spelling, spellingprobleem, taal | |