2018.03.03

Breinvriendelijk onderwijs

Auteur: Spencer Kagan
Titel: Breinvriendelijk onderwijs
Feiten, praktische tips en coöperatieve structuren
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Rotterdam
Jaar: 2017
Pagina's: 360
ISBN-13: 978-94-6118-239-5
Prijs: € 59,00

Vooraf eerst dit: het is de verdienste van Dook Kopmels van uitgeverij Bazalt om door zijn onvermoeibare, jarenlange zoektocht naar steeds nieuwe relevante internationale onderwijsboeken deze voor het Nederlandstalige taalgebied beschikbaar te stellen. Het past hier dan ook om hem daarvoor hartelijk te danken en hem een virtueel erelint toe te kennen.

breinvriendelijk onderwijs - feiten, praktische tips en coöperatieve structurenSpencer Kagan, een van de belangrijkste pleitbezorgers van het coöperatief leren, gaat in dit boek op zoek naar, zoals de titel het zegt, breinvriendelijk onderwijs. Hiervoor maakte hij gebruik van het talrijke onderzoek dat de afgelopen jaren gedaan werd naar de werking van de hersenen. Waarom? Omdat je door deze kennis te gebruiken in de klas, je onderwijs kunt geven dat aansluit op de natuurlijke behoeften van het brein. Op basis van die onderzoeken van hersenwetenschappers kwam Spencer Kagan tot de volgende principes van breinvriendelijk onderwijs:

  • [Principe 1: Voeding] Het brein heeft voedsel nodig;
  • [Principe 2: Veiligheid] Het brein zoekt veiligheid;
  • [Principe 3: Sociaal] Het brein is een sociaal orgaan;
  • [Principe 4: Emotie] Het brein reageert op emoties;
  • [Principe 5: Aandacht] Het brein kan alleen dingen onthouden waaraan aandacht is besteed;
  • [Principe 6: Prikkels] Het brein pikt van nature uit bepaalde prikkels gemakkelijker op dan andere.

En meteen heb ik hiermee de structuur van het boek zelf aangegeven. Het is volledig opgebouwd rond deze 6 zes principes en houdt daarbij steeds een vaste structuur aan: elk principe krijgt zijn eigen deel in het boek met daarin telkens de volgende rubrieken:

  • Een kort en zeer toegankelijk theoretisch stuk dat het fundament is van het principe;
  • Een aantal instrumenten (tools) die ook verantwoord worden vanuit het wetenschappelijk onderzoek;
  • Ingekaderde concrete tips, tekstjes of hersenweetjes die de aangereikte instrumenten nog meer laten leven;
  • Verhelderende tabellen en grafieken;
  • Een positief-opiniërende conclusie;
  • Werkbladen om de inhoud verder te verduidelijken en/of te verwerken.

Het boek besluit met een overzicht van 27 didactische structuren die door Spencer Kagan werden uitgewerkt en in het boek voorkomen. Het gaat hier vanzelfsprekend over coöperatieve structuren die een effectief middel zijn om de in dit boek vermelde principes van breinvriendelijk onderwijs, in een aantal gevallen zelfs simultaan, toe te passen.

Het boek van Spencer Kagan heeft een directe en indirecte meerwaarde. Het steunt de leerkracht om zijn onderwijs nog beter af te stemmen om de (hersen)ontwikkeling van zijn leerlingen en brengt hem, indirect en op een zeer toegankelijke wijze, heel wat neurologische kennis bij. Een verplicht leerboek voor de leerkrachtenopleiding?

afdrukken

21:42 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: brein, breinvriendelijk onderwijs, coöperatieve structuren, coöperatieve werkvormen, neurologie, neuroplasticiteit | |

2017.03.12

Growth mindset - Pocketboek

Auteur: Barry Hymer & Mike Gershon
Titel: Growth mindset
Pocketboek
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Rotterdam
Jaar: 2017
Pagina's: 128
ISBN-13: 978-94-6118-229-6
Prijs: € 16,-

growth mindset - pocketboekPlus est en vous. De Brugse Lodewijk van Gruuthuse (1422 – 1492) wist het al. Er zit meer in u, je kunt altijd groeien. Als je daar zelf maar in gelooft. In die zin zou je kunnen stellen dat Carol Dweck haar theorie over de growth en de fixed mindset geïnspireerd heeft op de wapenspreuk van een Vlaamse middeleeuwer. Maar dit zou wellicht te chauvinistisch zijn. Maar goed. Het is een feit dat de laatste jaren de theorie van Dweck haar ingang heeft gevonden in onder andere het Vlaamse en Nederlandse onderwijs. Als het dan de verdienste is van de auteurs om op een heel aangename en enthousiasmerende manier het concept van de growth mindset inhoudelijk en praktisch aan leerkrachten over te brengen, dan is het (nog maar eens) de verdienste van de mensen van uitgeverij Bazalt om dit boekje op het spoor te komen en naar het Nederlands te vertalen. Zelf ben ik al een tijdje bezig met Carol Dwecks theorie rond de growth en fixed mindset en ik moet zeggen: dit boekje springt er voor mij uit.

Waarom? Omdat de auteurs de theorie van Carol Dweck beknopt maar heel juist naar de leerkrachten (en ouders) brengen en onmiddellijk vertalen in heel wat praktische strategieën om meteen mee aan de slag te gaan. Ze formuleren een krachtig antwoord op de vraag van veel leerkrachten en ouders: ‘Hoe maak ik van dit kind/deze jongere een gemotiveerde leerling die ervan overtuigd is dat hij alleen maar beter kan worden in de dingen die hij leert en onderneemt?’

Het boek bestaat uit de volgende zeven delen die ik hieronder gewoon weergeef, omdat de titels van elk deeltje perfect voor zich spreken:

  • Deel 1: Wat is mindset?
  • Deel 2: Met vallen en opstaan
  • Deel 3: Gerichte inzet
  • Deel 4: Feedback beter dan compliment en beloning
  • Deel 5: Metacognitieve vaardigheden
  • Deel 6: Let op je taalgebruik
  • Deel 7: Een growth mindset voor de groep

Elk deel bestaat uit korte heel leesbare stukjes die het thema kort, nuchter en zonder omwegen benaderen. Je hebt meteen een duidelijk en juist beeld. Concrete voorbeelden en praktische suggesties brengen alles tot leven.

En wat het allemaal nog beter maakt: het boek in de Nederlandse vertaling is, mits de leerkracht de nodige ondersteuning geeft, perfect behapbaar door kinderen uit de hogere jaren van het basisonderwijs en leerlingen uit het middelbaar onderwijs. Een creatieve leerkracht maakt er immers direct een leuk en leerrijk werkboekje van. Onder die vorm heeft het dan ook een sterke psycho-educatieve waarde.

Een naslagwerk met karakter!

naslagwerk met karakter afdrukken

19:43 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: fixed mindset, groei mindset, growth mindset, maakbare brein, mindset, neurologie, neuroplasticiteit, neuropsychologie | |

2017.02.11

Je fantastische elastische brein vormen & rekken

Auteur: JoAnn Deak
Titel: Je fantastische elastische brein vormen & rekken
Uitgeverij: Bazalt
Plaats: Rotterdam
Jaar: 2017
Pagina's: 32
ISBN-13: 978-94-6118-232-6
Prijs: € 14,95

Je fantastische elastische brein vormen & rekkenVeel neurologisch onderzoek van de afgelopen tijd heeft aangetoond dat onze hersenen zich gedurende ons leven ontwikkelen en aanpassen. Iedereen heeft bij de geboorte een ongeveer gelijk brein, maar gedurende het leven past het brein en zijn ontwikkeling zich aan op basis van onze handelingen, zintuiglijke waarnemingen, onze gedachten en onze verbeelding. Dit fenomeen wordt aangeduid met de term neuroplasticiteit.  Deze ontwikkeling, deze aanpassing is geen acuut fenomeen maar het resultaat van een lang proces.

De hersenen kunnen zich reorganiseren doordat ze het vermogen hebben om verbindingen te maken tussen de hersencellen. Dit is geen overbodige luxe, aangezien er iedere dag miljoenen hersencellen afsterven en de hersenen zich daardoor moeten vernieuwen door het aanmaken van nieuwe cellen. Het is dus een continu proces. Hierbij hebben externe factoren wel degelijk een invloed op de mate en de intensiteit van de neuroplasticiteit. Zo maakt een kind dat naar school gaat en veel nieuwe dingen leert heel veel nieuwe cellen aan in onder andere deze hersengebieden die instaan voor de taal- en rekenvaardigheid.

Dit gegeven van de neuroplasticiteit sluit zeer mooi aan op Carol Dwecks theorie van de growth en fixed mindset, die stelt dat de manier waarop iemand naar zijn eigen vaardigheden en talenten kijkt en er mee omgaat in hoge mate bepaalt hoe hij zal leren en ontwikkelen. De growth mindset is de overtuiging dat iedereen, ongeacht waar hij nu staat, beter kan worden en dat inspanning en training noodzakelijk zijn om beter te worden. De fixed mindset is de overtuiging dat jouw talenten en intelligentie aangeboren zijn en nagenoeg niet veranderbaar. Met een growth mindset leer je beter, presteer je beter, heb je betere gevoelens en werk je beter samen. Met een fixed mindset leer je oppervlakkiger, zijn falen en fouten maken een sterk ontmoedigende ervaring en ga je uitdagingen uit de weg waardoor je minder leert en minder bereikt en daardoor bevestigd wordt in je vermoeden dat je het niet kunt.

Je fantastische en elastische brein vormen & rekken is een prentenboek voor kinderen van ‘6 tot 88’ jaar (of hoe staat dat nu weer op de gezelschapspelen vermeld?) over deze neuroplasticiteit van het brein en helpt om zowel de ‘jongste’ als de ‘oudste’ lezers ervan te overtuigen om zich een growth mindset aan te meten.

Wat dit prentenboek zo uitzonderlijk maakt is dat het de complexe materie van de neuroplasticiteit aan de hand van een goed geformuleerde uitleg en zeer mooie illustraties heel toegankelijk maakt zonder de vaktermen te vermijden of te vervallen in een infantiliserend taaltje. Met andere woorden: het neemt de lezer ernstig.

Een prentenboek om ‘U’ tegen te zeggen.

afdrukken

19:53 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: fixed mindset, groei mindset, growth mindset, maakbare brein, mindset, neurologie, neuroplasticiteit, neuropsychologie | |

2012.11.01

Breinlink voor ouders

Auteur: Gerjanne Dirksen & Hulda Möller
Titel: Breinlink voor ouders
Je kind helpen leren
Uitgeverij: Scriptum
Plaats: Schiedam
Jaar: 2011
Pagina's: 184
ISBN-13: 9789055948208
Prijs: € 19,95

breinlink voor ouders - je kind helpen lerenEvidence based. Dit is wel het minste wat je van dit boek kan zeggen. De auteurs hebben tijd nog moeite gespaard om de recente wetenschappelijke inzichten in verband met de ontwikkeling van de hersenen toe te passen op het begeleiden van kinderen bij het huiswerk en het motiveren tot leren. Ouders – want voor hen is dit boek bedoeld – die zich zorgen maken over het in het boek gebruikte vakjargon en/of de abstract-theoretische taal, kunnen we meteen geruststellen. Die is er nagenoeg niet. Het weinige jargon dat men toch gebruikt, wordt daarenboven zo concreet uitgelegd dat het al na de eerste lezing duidelijk is. In die zin maken de auteurs hun belofte om een brug te slaan tussen de wetenschappelijke kennis over het brein en het dagelijkse leven van ouders meer dan waar. Ik kan me goed voorstellen dat het, omwille van de realistische manier waarin in en ander beschreven werd, voor sommige ouders ook heel confronterend kan zijn: bij momenten worden ze immers rechtstreeks door de auteurs aangesproken of worden ze , door de aard van de zaak, als het ware gedwongen om over zichzelf als lerende te reflecteren. Daaren-boven is het, omwille van de zorgvuldig gekozen afbeeldingen (foto’s en cartoons) en de talrijke Tips om uit te proberen een zeer handig werkinstrument voor professionelen die aan ouders moeten uitleggen hoe ze hun kind kunnen begeleiden bij het maken van huiswerk en het leren van lessen.

Het boek is opgebouwd rond de theorie van het BreinCentraal Leren (BCL) . In het eerste hoofdstuk leggen de auteurs uit dat het brein zeer plastisch is en gevormd wordt door wat de eigenaar van het brein doet, denkt en voelt. Naarmate deze ervaringen groter en intenser zijn, is de verandering van het brein ook groter. Wie leert, vormt als vanzelf sterke en uitgebreide netwerken. Deze netwerken zijn de snelwegen naar de kennis. Belangrijk daarmee is dat leerlingen goede voorbeelden krijgen van volwassenen: via de spiegelneuronen komen deze voorbeelden ook in het brein van het kind of de jongere terecht. Weet boven alles dat het brein van pubers nog lang niet uitgerijpt is. Hierdoor kan het zichzelf nog veel te weinig sturen en is er een externe sturing van volwassenen noodzakelijk. Pas rond het 23e levensjaar is het brein uitgerijpt. Elk brein houdt er zijn eigen rijpingsschema op na. Dat maakt het juist uniek. Er bestaat wel zekerheid over het feit dat het brein van jongens overwegend later uitrijpt dan dat van mensen. Hierbij spreekt men van een verschil van ongeveer 2 jaar.

Samengevat komt het tweede hoofdstuk er op neer dat de volwassenen de kinderen ervan moeten overtuigen dat hun brein plastisch is: leren is niet iets dat hen overkomt en waar weinig aan te doen is. Men kan dus wel degelijk de verantwoordelijkheid voor het eigen leren opnemen. Daarbij is het belangrijk dat je als ouder goed beseft dat jouw eigen verwachtingen voor een kind ontwikkelend of verstarrend kunnen zijn. Centraal staat hier immers het begrip mindset of iemands persoonlijke Overtuiging Over Ontwikkelbaarheid: als ouder kun je deze mindset positief of negatief benoemen. Het derde hoofdstuk sluit hier zeer nauw op aan door het belang en de invloed van feedback te benadrukken.

In het vierde hoofdstuk worden de zes basisprincipes van het BreinCentraal Leren (BCL) volledig uit de doeken gedaan. Het zijn de volgende:

  • Maak het aandachtig, nuttig, voorstelbaar en realistisch [Focus];
  • Maak het spannend en wees een dopaminedealer [Emotie];
  • Herhaal om niet te vergeten en vergeet niet te spreiden [Herhaal];
  • Creatie: actief aan de slag en dieper laten nadenken; [Creatie];
  • Voortbouwen: activeer voorkennis en helpende associaties [Voortbouwen];
  • Zintuiglijk rijk, zet zoveel mogelijke zintuigen in [Zintuiglijk rijk].

Heel belangrijk hierbij zijn de blauw gerande kadertjes die heel veel nuttige oudertips bevatten. Deze principes kun je stuk voor stuk inzetten bij huiswerkbegeleiding. In het vijfde en laatste hoofdstuk van het boek worden als tips en werkvormen om een kind bij het huiswerk te begeleiden nog eens op een rijtje gezet.

Bij het boek wordt er een gratis boekje meegeleverd voor kinderen over de werking van het brein en met huiswerktips.

afdrukken

09:54 Gepost door Lieven Coppens in Scriptum | Permalink | Tags: hersenen, leren, leren leren, leren studeren, neurologie, neuropsychologie, ontwikkeling | |

2012.01.15

De ontdekking van het puberbrein

Auteur: Sheryl Feinstein
Titel: De ontdekking van het puberbrein
Nieuwe methodes om de hedendaagse puber te bereiken en te onderwijzen
Uitgeverij: Bazalt/HCO
Plaats: Vlissingen/Den Haag
Jaar: 2009
Pagina's: 114
ISBN-13: 9789074233897
Prijs: € 46,-

de ontdekking van het puberbrein - nieuwe methodes om de hedendaagse puber te bereiken en te onderwijzenOver een boek als dit zou je niets mogen prijsgeven. De inhoud ervan is immers zo verrassend en rijk dat elke bespreking er wel onrecht moet aan doen. Alleen werkt dit niet zo goed. Zeker niet als je zoveel mogelijk mensen wil aanzetten om het toch te lezen. Bij sommige boeken schrijf je dan dat ze elke euro die je moet betalen, waard zijn. Bij dit boek zou ik zeggen: elke eurocent. Dit boek moet verplichte literatuur worden, zowel voor de leerkrachten in opleiding als de leerkrachten in de praktijk van het secundair onderwijs.

De wetenschap staat tegenwoordig voor weinig. Zo ook de neurowetenschappen. Door het gebruik van de nieuwste technieken heeft men het brein van de puber aan een grondig onderzoek kunnen onderwerpen. Met als resultaat een heel belangrijk besluit. Je moet het cliché van ‘het zijn de hormonen’ achter jou laten. Waarom? Omdat uit het wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat het brein niet in de kinderjaren voltooid wordt. Net in de puberteit ondergaan de hersenen een grote en tumultueuze verandering. Met alle gevolgen van dien. Dus: weg hormonen, maatschappij en koppigheid en welkom puberende hersenen.

Sheryl Feinstein gidst de lezer door de wetenschappelijk vastgelegde veranderingen in het puberbrein. En legt het verband met de eigen-aardigheid van de puber. De wetenschap neemt dan ook in dit boek een centrale plaats in. Op een eenvoudige maar duidelijke manier leer je stap voor stap welke veranderingen er plaats vinden in het puberbrein en wat de gevolgen ervan zijn voor de jongere. De titels van de hoofdstukken twee tot en met zes leren je meteen om welk facetten het gaat:

  • Cognitie en leren in de puberteit;
  • Het sociale brein;
  • Communicatie en het onvoltooide brein;
  • Het zelfbeeld onder vuur;
  • Het roekeloze brein.

Wat het boek zo sterk maakt is niet alleen de duidelijke verwoording van de wetenschappelijke bevindingen. De kaders met als titel ‘Pedagogische en didactische actie’ of ‘Ontdekking’ zorgen voor een herkenbaarheid en een praktische waarde die maar weinig boeken bereiken.

De educatieve uitgaven van Bazalt worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

14:18 Gepost door Lieven Coppens in Bazalt | Permalink | Tags: hersenen, neurologie, ontwikkeling, pubers, evidence based | |