BOEKetje onderwijs

Over een boek als dit zou je niets mogen prijsgeven. De inhoud ervan is immers zo verrassend en rijk dat elke bespreking er wel onrecht moet aan doen. Alleen werkt dit niet zo goed. Zeker niet als je zoveel mogelijk mensen wil aanzetten om het toch te lezen. Bij sommige boeken schrijf je dan dat ze elke euro die je moet betalen, waard zijn. Bij dit boek zou ik zeggen: elke eurocent. Dit boek moet verplichte literatuur worden, zowel voor de leerkrachten in opleiding als de leerkrachten in de praktijk van het secundair onderwijs.

De wetenschap staat tegenwoordig voor weinig. Zo ook de neurowetenschappen. Door het gebruik van de nieuwste technieken heeft men het brein van de puber aan een grondig onderzoek kunnen onderwerpen. Met als resultaat een heel belangrijk besluit. Je moet het cliché van ‘het zijn de hormonen’ achter jou laten. Waarom? Omdat uit het wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat het brein niet in de kinderjaren voltooid wordt. Net in de puberteit ondergaan de hersenen een grote en tumultueuze verandering. Met alle gevolgen van dien. Dus: weg hormonen, maatschappij en koppigheid en welkom puberende hersenen.

Sheryl Feinstein gidst de lezer door de wetenschappelijk vastgelegde veranderingen in het puberbrein. En legt het verband met de eigen-aardigheid van de puber. De wetenschap neemt dan ook in dit boek een centrale plaats in. Op een eenvoudige maar duidelijke manier leer je stap voor stap welke veranderingen er plaats vinden in het puberbrein en wat de gevolgen ervan zijn voor de jongere. De titels van de hoofdstukken twee tot en met zes leren je meteen om welk facetten het gaat:

• Cognitie en leren in de puberteit;
• Het sociale brein;
• Communicatie en het onvoltooide brein;
• Het zelfbeeld onder vuur;
• Het roekeloze brein.

Wat het boek zo sterk maakt is niet alleen de duidelijke verwoording van de wetenschappelijke bevindingen. De kaders met als titel ‘Pedagogische en didactische actie’ of ‘Ontdekking’ zorgen voor een herkenbaarheid en een praktische waarde die maar weinig boeken bereiken.

De educatieve uitgaven van Bazalt worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

Dit actuele boek is een zeer toegankelijk naslagwerk voor iedereen die professioneel in aanraking komt met kinderen met neurologische problemen. De auteurs hebben een inventaris gemaakt van de meest voorkomende aandoeningen bij kinderen en deze aangevuld met een aantal meer zeldzame ziekten. De volgende aandoeningen komen onder andere aan bod:

• Te vroeg en/of te licht geboren
• Cerebrale parese (hersenverlamming)
• Spina bifida (open rug)
• Hydrocefalus (waterhoofd)
• Meningitis (hersenvliesontsteking)
• Encefalitis (hersenontsteking)
• Herseninfarcten en hersenbloedingen
• Hersentumoren en cerebrale leukemie
• Traumatisch hersenletsel
• Epilepsie 

Voor ze de verschillende aandoeningen van nabij bekijken, formuleren de auteurs in een inleidend gedeelte de uitgangspunten bij hun boek. Hierdoor kan wat ze schrijven niet verkeerd begrepen worden. Ook het stukje over de instrumenten (tests) die gebruikt worden bij het onderzoek van de cognitie en het gedrag is zeer verhelderend. Het schema waarbij deze tests verbonden worden met alle hoofdstukken van het boek waarin ze voorkomen is van grote waarde.

In het boek wordt elke aandoening eerst bondig beschreven in een rubriek Hoofdzaken. In deze rubriek krijgt men zeer kernachtig de essentie te lezen. Hierbij is de verwijzing naar de schoolse context en het schoolse leren nooit veraf. Ook de prognose voor de toekomst krijgt hier een plaats.

Na deze rubriek met hoofdzaken wordt het hoofdstuk verder uitgewerkt. Dit houdt in dat de gebruikte terminologie verklaard wordt en eventuele definities uitgelegd en toegelicht worden. De kenmerken van de aandoening worden uitgebreid en duidelijk in kaart gebracht. De lezer krijgt tegelijk ook een zicht op de mate van voorkomen van de aandoeningen. Het grootste gedeelte van het hoofdstuk is steeds gewijd aan de gevolgen van de aandoening op de ontwikkeling van het kind in zijn verschillende aspecten, gedifferentieerd naar de verschillende leeftijdsgroepen.

• De lichamelijke ontwikkeling
• De cognitieve ontwikkeling: hieronder vallen onder andere de intelligentie, de taalontwikkeling, de aandacht, de executieve functies en dergelijke.
• De ontwikkeling van het psychosociaal functioneren: hieronder vallen gegevens over de schoolloopbaan, het gedrag en de sociale aanpassing van het kind.

Tussentijdse samenvattingen helpen de lezer om bij de zaak te blijven en hebben daardoor een groot leereffect. Afbeeldingen, tabellen en schema's zijn weloverwogen gekozen en zijn daardoor altijd verhelderend en snel interpreteerbaar. Ook het presenteren van gegevens uit wetenschappelijk onderzoek als bewijsvoering zijn een sterke troef. Verder besteden de auteurs waar dat relevant is ook aandacht aan de diagnostiek en behandeling van de aandoeningen en de eventuele gevolgen en restverschijnselen ervan.

Bij een eerste lezing oogt de inhoud van het boek moeilijker dan hij in werkelijkheid is. De auteurs gebruiken overal de juiste terminologie, maar deze wordt altijd concreet uitgelegd met woorden, beelden en onderzoeksgegevens. Hierdoor is het boek vlot te lezen. De auteurs hebben een goed evenwicht gevonden tussen wetenschappelijke juistheid enerzijds en begrijpelijkheid anderzijds.

Tot slot moeten we de uitgebreide bibliografie, de goede bronvermeldingen en het uitgebreid en gemakkelijk te doorzoeken register van het boek vermelden als grote troeven.

Een boek dat zeker aan te raden is als naslagwerk voor iedereen die beroepsmatig meer wil weten over deze aandoeningen of in aanraking komt met ouders die vragen hebben over de aandoening van kind.