2010.08.29

VoorSprong - Spelenderwijs woorden leren

Auteur: Lienke van Dijk & Cobi Visser
Titel: VoorSprong - Spelenderwijs woorden leren op school en thuis
Website: CPS
Plaats: Amersfoort
Jaar: 2009
Pagina's: Activiteitenboek: 216
Ringkalender: 18
ISBN-13: 978-90-6508-614-3
Prijs: € 42,50

voorsprong - spelenderwijs woorden leren op school en thuisVoorSprong is een speelleerpakket. De Nederlandse Stichting voor landelijk onderwijs aan varende kleuters ontwikkelde deze methodiek waarbij ouders en school intensief samenwerken. De ouders geven hun kind les aan boord met behulp van het materiaal van de Stichting. Daarbij kunnen zij rekenen op een mentor voor de ondersteuning. Deze vorm van onderwijs werkt. Onderzoek wees dit uit.

Het pakket stimuleert de ontwikkeling van peuters door hun woordenschat uit te breiden. Dit gebeurt op een betekenisvolle manier door kernwoorden in een herkenbare en zinvolle context aan te bieden en aan te leren. Daarvoor creëert het een rijke leeromgeving. Ik citeer uit het activiteitenboek:

VoorSprong gaat uit van het principe van betekenisvol leren. Dit houdt in dat woorden in een herkenbare en zinvolle context worden aangeboden en aangeleerd. Zo wordt aangesloten bij het gegeven dat leren betekenis moet hebben, relevant en functioneel moet zijn. Uitgaan van betekenisvolle leersituaties en een rijke leeromgeving, maakt dat kinderen ook willen ontdekken en leren.
In VoorSprong worden kinderen op een volwaardige manier betrokken bij hun eigen leerproces. Ook dit gebeurt in levensechte situaties, passend bij hun eigen belevingswereld. Daarbij wordt ruimte geboden aan het gegeven dat situaties vanuit meerdere invalshoeken benaderd kunnen worden. Overleg, samenwerking en interactie krijgen in alle activiteiten daadwerkelijk gestalte, waarbij ook de reeds aanwezige kennis geïntegreerd wordt in de nieuwe leerstof (blz.216).

In het programma komen 8 thema’s aan bod. Aan elk thema wordt er vier weken gewerkt. Daarna volgt er telkens een vijfde “checkweek”. Hierin gaat men na of de kinderen zich de aangebrachte woordenschat eigen hebben gemaakt. De ringkalender bevat voor elk van deze thema’s een praatplaat voor de kinderen en de lijst met kernwoorden per thema. De kalender kan zo opgezet worden dat de peuter de praatplaat ziet en de ouder de kernwoordenkaart. De thema’s zijn:

  • ik
  • eten en drinken
  • gezond en ziek
  • dieren
  • boodschappen
  • op stap
  • feest
  • naar school

Elk thema begint als het ware met een didactisch moment voor de ouders. Hierin geven de auteurs op een eenvoudige wijze een stukje theoretische, pedagogische en/of didactische achtergrond. In gewone taal helpen ze hen op weg. Hierdoor overstijgt VoorSprong het “oefenen om te oefenen”.

Per thema vind je in het activiteitenboek 20 verschillende activiteiten. Elke activiteit is op dezelfde manier uitgewerkt:

  • Wat heb je nodig: Een overzicht van het benodigde materiaal en de aan te brengen woorden.
  • Wat kun je doen: Een duidelijke omschrijving van de activiteiten met concrete aanpaktips.
  • Samen praten: Een overzicht van de sleutelzinnen die in het spel moeten verwerkt worden met in een kader opnieuw een aantal aandachtspunten voor de begeleidende ouder.

Bij elk thema zijn er enkele noodzakelijke bijlagen en een woordenwijzer voor de evaluatie van de vijfde week. Hoe deze moet gebeuren, staat stap voor stap uitgelegd in het activiteitenboek. Belangrijk is dat elke woordenwijzer aangeeft hoeveel woorden de peuter effectief moet beheersen. Dit komt neer op minimaal 80% van de aangebrachte woorden. Soms is er extra materiaal nodig. Dat kun je vinden op de website Zelf les geven.

Gemaakt voor kinderen van binnenschippers, biedt dit programma heel wat perspectieven om zowel binnen als buiten de kleuterschool te gebruiken voor taalarme en/of taalzwakke kinderen. Het kan dus zeker ook gebruikt worden voor kinderen die het Nederlands niet als moedertaal hebben. De meerwaarde van het programma ligt in het feit dat het fonemisch bewustzijn van de kinderen enorm ontwikkeld wordt. Dit is zeer belangrijk om later met succes te leren lezen.

Voor de Vlaamse scholen die in de 2e en 3e kleuterklas al met de map Fonemisch bewustzijn van het CPS werken, geef ik graag nog een suggestie. VoorSprong is een ideaal pakket om ook in de eerste kleuterklas op een leuke manier aan taalstimulering te doen. Het is de extra investering meer dan waard. Dit materiaal beveel ik zeker aan voor de opleiding tot kleuterleerkracht!

De boeken van uitgeverij CPS worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

2010.06.13

Jonge risicokinderen

Auteur: G.M. van der Aalsvoort & A.J.J.M. Ruijssenaars (red.)
Titel: Jonge risicokinderen. Achtergronden, onderkenning, aanpak en praktijk
Uitgeverij: Lemniscaat
Plaats: Rotterdam
Jaar: 2000
Pagina's: 192
ISBN-13: 978-90-5637-328-3
Prijs: € 27,50

jonge risicokinderen - achtergronden, onderkenning, aanpak en praktijkSommige boeken blijven verrassend actueel. Zelfs als ze tien jaar oud zijn. Dit is het geval met het boek Jonge risicokinderen. De redacteurs stellen in dit boek de wetenschappelijke kennis over jonge kinderen met een risicovolle ontwikkeling beschikbaar. Ze mochten daarvoor rekenen op auteurs die een autoriteit zijn op hun vakgebied, zoals Miriam Baltussen (KPC-groepNL), Adriana Bus (Universiteit LeidenNL), Paul Leseman (Universiteit van AmsterdamNL), Luc Stevens (Universiteit UtrechtNL) en Ludo Verhoeven (Katholieke Universiteit NijmegenNL).

In het eerste hoofdstuk, de algemene inleiding op het boek, beschrijft Geerdina "Diny" van der Aalsvoort (Hogeschool UtrechtNL) het ontstaan van jonge risicokinderen als afzonderlijke groep. Ze omschrijft deze doelgroep op basis van wetenschappelijk onderzoek en komt - niet onbelangrijk - tot een begripsafbakening. In het tweede hoofdstuk beschrijft ze de ontwikkeling van kinderen. Ze gaat eerst dieper in op de ontwikkeling van afzonderlijke ontwikkelingsgebieden, zoals:

  • de cognitieve ontwikkeling
  • de ontwikkeling van de taalvaardigheid
  • de emotionele ontwikkeling
  • de sociale ontwikkeling

Ze eindigt dit hoofdstuk met een woordje uitleg over het bio-ecologisch model dat de ontwikkeling van het kind benadert als een complexe, wederzijdse beïnvloeding van kenmerken van het kind en de omgeving. Het is dit kader dat de basis vormt voor de verdere hoofdstukken uit dit boek.

Het derde hoofdstuk over het opvoeden van jonge risicokinderen schreef Diny van der Aalsvoort samen met Luc Stevens. Na een beschrijving van opvoeding als maatschappelijk verschijnsel, waarin het transactionele model een voorname plaats inneemt, komen ze tot een driedeling van opvoeding:

  • opvoeding in het gezin
  • opvoeding in de kinderopvang
  • opvoeding op school

De auteurs leggen hier de term Problematische Opvoedingssituatie (POS) nog eens duidelijk uit. Daarna beschrijven ze de rol die de kinderopvang en de leerkracht op school in de opvoeding van kinderen spelen. Terwijl het stukje over de kinderopvang sterk geënt is op de Nederlandse situatie, kan men in Vlaanderen met het deel over de rol van de school bij de opvoeding van jonge (risicokinderen) wel veel doen.

Het vierde hoofdstuk schreef Diny van der Aalsvoort samen met Paul Leseman. Samen maken ze de inventaris op van de risicofactoren in de ontwikkeling van een kind. Zoals je dat vanuit het bio-ecologisch model kunt verwachten, maken ze daarbij onderscheid tussen risicovolle omgevingskenmerken en risicovolle kenmerken van het kind.

Hoe je omgaat met jonge risicokinderen bij een opvoedingsprobleem thuis, in de kinderopvang of op school beschrijft Diny van der Aalsvoort in het vijfde hoofdstuk. Hiervoor maakt ze gebruik van de diagnostische cyclus van De Bruyn en de behandelingscyclus van Ruijssenaars. Personen die vertrouwd zijn met handelingsgerichte diagnostiek en handelingsgericht samenwerken zullen zich beslist in dit hoofdstuk herkennen. Dit hoofdstuk legt meteen een cesuur in het boek: de volgende hoofdstukken richten zich elk op een specifieke risicosituatie: de taalontwikkeling bij kinderen die Nederlands niet als eerste taal leren (hoofdstuk 6), stagnaties in beginnend lezen (hoofdstuk 7) en stagnaties in beginnend rekenen (hoofdstuk 8). Ludo Verhoeven, Adriana Bus en Miriam Baltussen geven hierbij, elk op hun eigen manier, hun gefundeerde kijk op deze situatie en doen daarbij een aantal aanbevelingen voor de praktijk.

Een boek dat geschreven is door mensen die een autoriteit zijn op hun vakgebied, staat garant voor een sterke theoretische onderbouw. Als deze de theorie dan nog bevattelijk weergeven en ze weten aan te vullen met een reeks aanbevelingen voor de praktijk, dan heb je een naslagwerk in handen zoals er nog te weinig zijn. Warm aanbevolen!

afdrukken

23:54 Gepost door Lieven Coppens in Lemniscaat | Permalink | Tags: lezen, taal, ouders, ontwikkeling, behandeling, rekenen, anderstaligen, zorg, taalontwikkeling, diagnostiek, leerprobleem, nt2, geletterdheid | |

2009.10.31

Makkelijk boek zoekt lezers

Auteur: Martine Cammaert & Marina Marissen
Titel: Makkelijk boek zoekt lezers. Keuzelijst voor laaggeletterde jongeren en volwassenen.
Uitgeverij: Leesweb vzw
Plaats: Antwerpen
Jaar: 2008
Pagina's: 112
ISBN-13: -
Prijs: € 10,- + € 2,5 administratie en verzendingskosten (€ 5,- buitenland)

makkelijk boek zoekt lezers - keuzelijst voor laaggeletterde jongeren en volwassenenZowel in Nederland als in Vlaanderen zijn er nog (te) veel laaggeletterde jongeren en volwassenen. Dit zullen de mensen uit onder andere de centra voor basiseducatie je grif bevestigen. Laaggeletterden zijn mensen met een leesachterstand die om uiteenlopende redenen slechts zeer eenvoudige teksten aan-kunnen. Enkele van die redenen zijn:

  • een lees-, leer- of ontwikkelingsstoornis
  • anderstaligheid,
  • een onvolledige of sterk geaccidenteerde schoolloopbaan
  • geen interesse om te lezen

In Moeilijk boek zoekt lezers geven de auteurs een overzicht van boeken voor jongeren vanaf 12 jaar en volwassenen die om de een of andere reden uit de leesboot zijn gevallen. Van elk boek krijg je meer dan de volledige referentie met ISBN-nummer. Je vindt er ook een beknopte samenvatting van de inhoud terug. Een leeftijdsaanduiding, trefwoorden en (waar toepasselijk) het AVI-niveau vervolledigen het plaatje. Alle boeken zijn samengebracht in één van de volgende categorieën:

  • Reeksen voor moeilijke lezers
  • Toegankelijke boeken voor moeilijke lezers
  • Luisterboeken en verfilmde boeken
  • Kranten, tijdschriften en brochures

Een lijst met interessante websites maakt het geheel volledig. Registers op hoofd- en trefwoorden brengen je snel bij het juiste boek.

Een keuzelijst voor iedereen die beroepsmatig bezig is met laaggeletterde jongeren en volwassenen

afdrukken

2008.01.12

Nederlands in structuren

Auteur: An Wuyts
Titel: Nederlands in structuren. Socratische grammatica NT2 met oefeningen.
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Voorburg
Jaar: 2007
Pagina's: 192
ISBN-13: 978-90-334-6619-9
Prijs: >€ 21,80

nederlands in structurenEen taal leren bestaat niet uit het beheersen van de woordenschat alleen. Je moet ook de spraakkunst kennen om die woorden op de juiste manier tot een zin, een tekst, ... met elkaar te verbinden. Maar het leren van deze spraakkunst is vaak een saaie bedoening. In het boek dat door An Wuyts geschreven is, is dat niet zo.

An Wuyts heeft er voor gekozen om haar leerlingen de grammatica zelfs te laten ontdekken. Centraal hierbij staat de Socratische methode. De structuren van het Nederlands komen door de gerichte vragen en de antwoorden erop aan de oppervlakte. Deze structuren zijn:

  • zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden
  • voornaamwoorden
  • er/daar
  • hoofdzinnen
  • bijzinnen
  • werkwoorden: de tijden
  • werkwoorden: speciale vormen
  • werkwoorden: zou
  • passieve zinnen
  • negatieve zinnen

Het uitgangspunt van elke les is telkens een tekst met een meerwaarde: hij is informatief, humoristisch of aanleiding tot een gesprek. Hierdoor is het voor de cursist gemakkelijker om zich op de tekst te blijven concentreren én de geleerde structureren beter te onthouden.

De vragen die over de tekst gesteld worden zijn van die aard dat ze de cursist doen nadenken over de structuur. Op die manier ontdekken ze zelf het hoe, wat en waarom van deze structuur. Als deze kennis is opgedaan, wordt ze meteen ingeoefend. Deze oefeningen variëren in moeilijkheidsgraad. Achteraan het boek staan in bijlage de juiste oplossingen, dus onmiddellijke correctie is mogelijk. Dit is geen boek voor beginners. De cursisten moeten al een basiskennis hebben van de spraakkunst: het boek helpt hen verder om bij het spreken en schrijven de juiste vorm te gebruiken.

Het boek is geschreven voor NT2-cursisten die al een basisinzicht hebben in de spraakkunst. Niets verhindert echter dat het ook, en zeker de erin beschreven didactiek, ook gebruikt wordt bij andere doelgroepen. Ook taalzwakke jongeren en volwassenen die het Nederlands hebben als moedertaal zullen er zeker ook veel aan hebben.

De meerwaarde van het boek ligt voor mij in het feit dat de cursist ernstig genomen wordt als een persoon met een eigen leervermogen. Zijn weten, kennen en kunnen wordt aangesproken om zelf tot een oplossing te komen.

afdrukken

15:49 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: didactiek, nt2, anderstaligen, volwassenenonderwijs, grammatica | |

2007.12.29

Verstaanbaarheid in de praktijk

Auteur: Elske Everaert, Saskia Janssens, Marleen Lobelle & Sylvia Peeters
Titel: Verstaanbaarheid in de praktijk. Lessenpakket auditieve discriminatie voor anderstaligen.
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Voorburg
Jaar: 2007
Pagina's: 192
ISBN-13: 978-90-334-6630-4
Prijs: € 24

verstaanbaarheid in de praktijkHet boek Verstaanbaarheid in de praktijk is een lessenpakket voor auditieve discriminatie voor anderstaligen. Het werd geschreven door vier medewerksters van het Centrum voor volwassenenonderwijs (CVO) Antwerpen-Zuid. Alle auteurs maken daar deel uit van de werkgroep Verstaanbaarheid.

De reden waarom dit boek geschreven is, staat duidelijk vermeld op de achterflap: uit de prakrijk is gebleken dat bij de cursisten NT2 de verstaanbaarheid onvoldoende vanzelf evolueert. Deze verstaanbaarheid is echter een belangrijke voorwaarde voor het vlot leren lezen, schrijven, spreken en luisteren. De auditieve discriminatie is één van de vereisten om tot een goede verstaanbaarheid te komen. Daarom hebben de auteurs besloten hiervoor een lessenpakket samen te stellen dat zowel in groep als individueel kan gebruikt worden.

In een korte algemene inleiding schetsen de auteurs waarom ze het boek geschreven hebben en wat zij verstaan onder auditieve discriminatie. Deze auditieve discriminatie neemt een vooraanstaande plaats in bij het leren van een taal. Ze is immers belangrijk voor:

  • de spraakperceptie en het taalverstaan
  • de controle van het eigen spraakproduct
  • de foneem-grafeemkoppeling bij het lezen en schrijven

Hierbij dient wel vermeld te worden dat de auteurs er van uitgaan dat de auditieve discriminatie in de eigen taal geen probleem vormt: het gaat over problemen die ontstaan doordat er klankverschillen zijn tussen de moedertaal van de cursist en het Nederlands. Het boek kan dus niet gebruikt worden als een remediëringspakket voor mensen die problemen hebben met de auditieve discriminatie op zich.

In een tweede korte hoofdstuk wordt overlopen hoe de verschillende klanken uit het Nederlands gearticuleerd worden. Dit stukje theorie wordt toegelicht met duidelijke schema's en afbeeldingen.

Het lessenpakket zelf bestaat uit zes grote delen:

  • de discriminatie tussen korte en lange klinkers (a/aa, e/ee, i/ie o/oo, u/uu)
  • de discriminatie tussen klinkers en tweeklanken (i/e, ie/ee, oo/eu, ee/ei, ee/ij, oe/uu/u)
  • de discriminatie van de tweeklanken (oe/eu/ui, ou/au, ij/ei)
  • de specifieke discriminatie- en articulatieproblemen (b/v/w, v/w, sch/sj, g/h (ch), m/n/ng/nk, nk/ng, n/m/nk/ng)
  • de discriminatie tussen stemloze en stemhebbende (p/b, t/d, f/v, s/z, ch/g)
  • de discriminatie van individuele problemen (l/r, f/p)

De lesjes zelf zijn niet zo lang (15'). Ze gaan altijd uit van het principe dat de cursist de verschillen eerst moet kunnen horen (receptieve training) voor hij ze zelf kan uitspreken en gebruiken als controle van zijn eigen spraakproduct. Bij elke les staat duidelijk aangegeven voor welk minimumniveau ze bedoeld is, wat niet wegneemt dat ze ook voor hogere niveaus kan gebruikt worden. De volgorde van de lesjes zelf ligt niet vast, tenzij waar dat noodzakelijk is omdat het ene voorbouwt op het andere.

Het volledige pakket bestaat uit:

  • de handleiding (hier besproken)
  • een oefenboek met cd voor de cursist (€ 12)
  • klankplaten en grafeemkaarten (gratis te downloaden op http://www.uitgeverijacco.be)

Een heel praktisch boek dat zijn doel zeker niet zal missen.

afdrukken

17:33 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: anderstaligen, nt2, auditieve discriminatie, cvo, volwassenenonderwijs, didactiek | |