2017.09.30

Handelingsgericht werken in passend onderwijs

Auteur: Erik van Meersbergen & Peter de Vries
Titel: Handelingsgericht werken in passend onderwijs
Achtergronden, aanpak en hulpmiddelen
Uitgeverij: Perspectief Uitgevers
Plaats: Utrecht
Jaar: 2017 (Tweede, herziene druk)
Pagina's: 260
ISBN-13: 978-94-9126913-4
Prijs: € 29,90

handelingsgericht werken,handelingsgerichte diagnostiek,inclusief onderwijs,m-decreet,passend onderwijs,hgd,hgwNormaal zal ik niet snel een tweede druk van een boek bespreken op deze blog. Voor dit boek van Erik van Meersbergen en Peter de Vries maak ik echter graag een uitzondering. Waarom? Omdat ik nog meer achter dit boek sta dan bij mijn bespreking van de eerste druk van dit boek in oktober 2015 waar ik schreef:

Om meteen met de deur in huis te vallen: tijdens en na het lezen van dit boek van Erik van Meersbergen en Peter de Vries had ik meteen Noëlle Pameijers Yes-gevoel. Hier kunnen we, mutatis mutandis, heel wat mee in de Vlaamse scholen die vanaf dit schooljaar het M-decreet moeten implementeren. Omdat in het Vlaamse onderwijs het handelingsgericht werken al goed zijn ingang gevonden heeft, kan dit boek zeker helpen bij het scherpstellen en meer uniform maken van de door individuele leerkrachten en schoolteams geleverde inspanningen. Het is de expliciete meerwaarde van het boek om de leerkracht niet alleen vanuit zijn rol als didacticus, maar ook vanuit zijn rol als pedagoog te benaderen. Omdat de leerkracht door de komst van het M-decreet nog meer dan vroeger op deze rol zal aangesproken worden.

Mijn enthousiasme heeft alles te maken met de toevoeging van het hoofdstuk Passend onderwijs: achtergronden en ontwikkelingen. Ook al is het geschreven naar de context van het Nederlandse model voor inclusief onderwijs, is het op heel veel punten ook verhelderend voor de Vlaamse context. De auteurs staan eerst stil bij de grondslagen en de geschiedenis van het passend onderwijs. Aanbod komen onder andere de Salamancaverklaring uit 1994 en de VN-conventie inzake Rechten van Personen met een Beperking uit 2006. De aandachtige lezer leert hier zeker uit dat zowel Nederland als Vlaanderen te kampen hebben met een gapende kloof tussen de VN-conventie en hun invulling en concretisering van het inclusief onderwijs. Wat voor mij dit hoofdstuk bijzonder interessant maakt is de bespreking van het praktijkmodel van Mitchel dat zich laat schrijven als de volgende wiskundige formule:

Passend onderwijs = V + P + 4A’s + T + O + M + L

Waarbij de gebruikte parameters staan voor:

  • Visie
  • Plaatsing
  • Aangepast curriculum
  • Aangepaste toetsing
  • Aangepast onderwijs
  • Acceptatie
  • Toegankelijkheid
  • Ondersteuning en beschikbare expertise
  • Middelen en materialen
  • Leiderschap

En meteen hebben we alle ingrediënten om indien nodig een grondige foutenanalyse te doen en bij te sturen, te remediëren of te compenseren in het geval dat een en ander niet blijkt te werken. Je leest dit deel er maar eens grondig op na.

Uit het deeltje over Arrangeren kunnen de Vlaamse scholen en ondersteuningsnetwerken nog heel wat leren om hun inclusieve werking niet alleen te stroomlijnen maar ook de nodige vitaliteit te geven. Ook de stukjes over de ondersteu-nende leervormen enerzijds en co-teaching anderzijds zijn heel verhelderend.

De andere hoofdstukken uit het boek en de bijpassende instrumenten hebben nog niets van hun kwaliteit uit de eerste druk verloren. Wel integendeel.

Net zoals bij de eerste druk komt dit boek met een heus instrumentarium, inbegrepen in de aanschafprijs. Dit instrumentarium kun je via de code in het boek bekijken en gebruiken op www.hgWINpassendonderwijs.nl.

Een tweede herziene druk die er voor een keer wel mag wezen!

afdrukken

22:13 Gepost door Lieven Coppens in Perspectief Uitgevers | Permalink | Tags: handelingsgericht werken, handelingsgerichte diagnostiek, inclusief onderwijs, m-decreet, passend onderwijs, hgd, hgw | |

2016.10.08

Samen lesgeven

Auteur: Dian Fluijt, Elke Struyf & Cok Bakker
Titel: Samen lesgeven
Co-teaching in de praktijk
Uitgeverij: Pelckmans Pro
Plaats: Antwerpen
Jaar: 2016
Pagina's: 29
ISBN-13: 978-94-6337-033-2
Prijs: € 26,50

samen lesgeven - co-teaching in de praktijkCo-teaching is een begrip dat momenteel in Vlaamse en Nederlandse onderwijskringen heel actueel is. In het kader van het inclusief en passend onderwijs wordt het meer en meer gezien als een goed antwoord op de versnelde diversifiëring van de klassen. Het heet dat co-teaching de leeromgeving meer inclusief kan maken. Wat men echter niet mag vergeten is dat co-teaching zoveel meer is dan met twee leerkrachten in dezelfde klas staan. Dit blijkt al meteen uit de omschrijving die de auteurs in de inleiding op dit boek geven:

Meerdere onderwijsprofessionals werken op gestructureerde wijze samen, gedurende een langere periode, op basis van een gedeelde visie, en nemen daarbij gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor goed onderwijs en de ontwikkeling van alle leerlingen in de groep.

Het is dus een proces dat uit verschillende bouwstenen bestaat, met name:

  • Meerdere professionals;
  • Een gestructureerde wijze van werken;
  • Een langere periode;
  • Een gedeelde visie;
  • Een gezamenlijke verantwoordelijkheid;
  • Alle leerlingen.

De auteurs werken deze omschrijving verder uit en staan uitgebreid stil bij wat er momenteel bekend is over de opbrengsten en effecten van co-teaching. Het is belangrijk om goed te beseffen dat zij ervan uitgaan dat het bij co-teaching niet enkel gaat over een leerkracht uit het reguliere onderwijs die samenwerkt met een collega uit het speciaal- of buitengewoon onderwijs. Zij zien nog heel wat meer zinvolle vormen van samenwerking mogelijk. Dit is zeker voor Vlaanderen belangrijk: co-teaching kan dus niet ge-(mis-)bruikt worden om de systemische begeleiding vanuit het geïntegreerd onderwijs te legitimeren, laat staan exclusief te maken.

Aangezien co-teaching nagenoeg een chemisch proces vereist tussen de co-leerkrachten, zien deze teams en hun leidinggevenden zich voor een aantal ernstige uitdagingen geplaatst. Deze komen aan bod in het eerste hoofdstuk. Het zal niemand verwonderen dat het woord professionalisering in veel van deze uitdagingen voorkomt.

In het tweede hoofdstuk brengen de auteurs die kaders onder het voetlicht die volgens hen inspirerend zijn voor de vereiste professionalisering van de co-leerkrachten. Die kaders hebben te maken met:

  • Een goede menselijke ontwikkeling;
  • Goed onderwijs;
  • Goede co-teachers.

Dit hoofdstuk biedt een heel interessante kijk op een aantal inter- en intramenselijke vaardigheden die goede co-leerkrachten moeten bezitten.

In het derde hoofdstuk wordt de onderzoeksopzet van het boek verduidelijkt. Want het gaat inderdaad over een (praktijk)onderzoek met als centrale vraag:

Wat ervaren goede functionerende co-teaching teams als belangrijk in hun werk met betrekking tot goed onderwijs en goede samenwerking, en welke ontwikkelingspunten signaleren zij?

Het vierde hoofdstuk bevat de 12 praktijkportretten uit zowel het basis- als het voortgezet onderwijs die een antwoord moeten helpen formuleren op de onderzoeksvraag. Uit die titels bij elk praktijkportret blijkt meteen over welk belangrijk aspect of welke fundamentele waarde het gaat.

In het vijfde en laatste hoofdstuk geven de auteurs heel concreet aan wat de praktijkportretten hun vertelden en formuleren ze een antwoord op de onderzoeksvraag. Dit antwoord koppelen ze meteen terug aan de inspirerende kaders die ze in het tweede hoofdstuk beschreven.

Een krachtig en inspirerend boek dat beroep doet op het (zelf-)reflecterend vermogen van leerkrachten, co-leer-krachten, schoolteams en schoolleiders.

afdrukken

21:42 Gepost door Lieven Coppens in Pelckmans Pro | Permalink | Tags: co-teaching, inclusie, inclusief onderwijs, m-decreet, methodiek, passend onderwijs | |

2016.10.01

Instrumenten voor begeleiden in passend onderwijs

Auteur: Peter de Vries & Peter de Vries
Titel: Instrumenten voor begeleiden in passend onderwijs
Uitgeverij: Perspectief Uitgevers
Plaats: Utrecht
Jaar: 2016
Pagina's: 327
ISBN-13: 978-94-9126912-7
Prijs: € 39,90

instrumenten voor begeleiden in passend onderwijsHandelingsgericht vormgeven aan het M-decreet (Vlaanderen) of Passend onderwijs (Nederland), hoe doe je dat? Niet met grote filosofische traktaten of met het alom bekende je-m’en-foutisme van het-zal-mijn-tijd-wel-duren. Wel door het ontwikkelen van een schoolbrede visie op inclusie waarop je een krachtig instrumentarium kunt enten. Wie het boek van (Peter de Vries)2 leest, zal al gauw merken dat hij daarmee beide in handen heeft. Omdat beide auteurs nu eenmaal een grote affiniteit hebben met het handelingsgericht werken en het inclusie-denken, elk vanuit hun eigen referentiekader. Ik schrijf bewust (Peter de Vries)2 en niet (Peter de Vries + Peter de Vries) omdat het groeipotentieel dat uit dit samenwerkingsverband tussen beide naamgenoten voortkomt groter is dan de som van de kennis van beide auteurs. Dit blijkt niet in het minst uit het feit dat andere deskundigen zoals onder andere Kees van Overveld, Noëlle Pameijer en Tanja van Beukering hun eigen bijdragen aan dit boek leverden. Nogmaals, in dit boek krijg je twee dingen voor de prijs van één: een (aanzet tot) schoolbrede visie en het bijpassende instrumentarium. De ideale combinatie.

Concreet worden de meer dan 70 stevig onderbouwde en uitgeteste instrumenten verdeeld in zeven categorieën. Voor de duidelijkheid geef ik bij elke categorie een voorbeeld van een instrument als warmmaker:

Categorie Voorbeeld van een instrument
Begeleiden van leerlingen Functioneringsgesprek met een leerling
Begeleiden in passend onderwijs Ontwikkeling volgen van leerling met beperking
Begeleiden in samenwerken met ouders Format creëren van buddy’s tussen ouders
Begeleiden van leraren Observeren van effectieve leertijd
Begeleiden van complex gedrag Observatie van relatie leren en gedrag
Begeleiden bij schoolontwikkeling OP PAD: met het team bouwen aan de toekomst
Begeleiden bij externe ondersteuning Checklist ouderbetrokkenheid en zorg

Alle instrumenten uit het boek worden grondig toegelicht en zijn voorzien van een duidelijke gebruikersinstructie. Hierdoor kunnen ze met inzicht en effectief ingezet worden. Wie nog zou twijfelen aan de inhoudelijke onderbouw van het aangeboden instrumentarium, verwijs ik graag naar de uitgebreide literatuurlijst achteraan in het boek.

Rest me nog te zeggen dat alle instrumenten uit het boek zonder bijbetaling van het Internet kunnen worden afgehaald.

Een naslagwerk met karakter!

naslagwerk met karakter afdrukken

18:32 Gepost door Lieven Coppens in Perspectief Uitgevers | Permalink | Tags: inclusie, inclusief onderwijs, instrumenten, m-decreet, passend onderwijs | |

2015.10.17

Handelingsgericht werken in passend onderwijs

Auteur: Erik van Meersbergen & Peter de Vries
Titel: Handelingsgericht werken in passend onderwijs
Achtergronden, aanpak en hulpmiddelen
Uitgeverij: Perspectief Uitgevers
Plaats: Utrecht
Jaar: 2013
Pagina's: 200 + cd-rom
ISBN-13: 978-94-9126907-3
Prijs: € 29,90

handelingsgericht werken in passend onderwijs - achtergronden, aanpak en hulpmiddelenOm meteen met de deur in huis te vallen: tijdens en na het lezen van dit boek van Erik van Meersbergen en Peter de Vries had ik meteen Noëlle Pameijers Yes-gevoel. Hier kunnen we, mutatis mutandis, heel wat mee in de Vlaamse scholen die vanaf dit schooljaar het M-decreet moeten implementeren. Omdat in het Vlaamse onderwijs het handelingsgericht werken al goed zijn ingang gevonden heeft, kan dit boek zeker helpen bij het scherpstellen en meer uniform maken van de door individuele leerkrachten en schoolteams geleverde inspanningen. Het is de expliciete meerwaarde van het boek om de leerkracht niet alleen vanuit zijn rol als didacticus, maar ook vanuit zijn rol als pedagoog te benaderen. Omdat de leerkracht door de komst van het M-decreet nog meer dan vroeger op deze rol zal aangesproken worden.

In het eerste hoofdstuk staan de auteurs stil bij het handelingsgericht werken in de praktijk. Naast het herhalen van de definitie en de uitgangspunten van het handelingsgericht werken leggen ze onder andere ook het verband met het passend onderwijs. Ook de grondhouding en de competenties die dit vereist van de leerkracht komen aan bod. Heel boeiend is zeker het stukje over de ecologische pedagogiek en de gevolgen ervan voor de onderwijspraktijk. Het tweede hoofdstuk is dan een uitgediepte herhaling van de cyclus en de uitvoering van het handelingsgericht werken op zich.

Het derde hoofdstuk vind ik persoonlijk het sterkste. Omdat het niet enkel gaat over de taak van de leerkracht als pedagoog, maar ook over zijn taal. Als we ouders én leerlingen meer bij het onderwijs- opvoedings- en leerproces willen betrekken, dan zullen we, net zoals John Hattie dat altijd en overal herhaalt, een voor iedereen toegankelijke en hanteerbare taal moeten spreken. De in dit hoofdstuk naar voren gebrachte modellen en concrete voorbeelden tonen aan dat dit een eenduidige oplossingsgerichte en probleemomschrijvende taal moet zijn die voor de leerkracht tegelijk ook een aanzet moet zijn tot een positief-kritische zelfreflectie: bezit hij over de nodige kennis, attitudes en vaardigheden om als eerst aanwezige pedagoog de onderwijsbehoeften van de individuele leerlingen zichtbaar te maken en er verder mee om te gaan?

Het vierde hoofdstuk staat integraal stil bij het handelingsgericht werken binnen het domein van leren en gedrag. Centraal hierbij staat de vraag hoe de individuele leerkracht maar ook de school kijken naar en aandacht hebben voor het gedrag en de gedragsproblemen bij leerlingen.

Hoe je de veranderingen waartoe het handelingsgericht werken je verplicht binnen het schoolbeleid introduceert en verankert, is het thema van het vijfde hoofdstuk. De auteurs kiezen als leidraad voor verandering de veranderstijlen zoals die door de kleurentheorie van De Caluwé en Vermaak [DE CALUWE, L., VERMAAK, H., Leren veranderen. Een handboek voor de veranderkundige, Kluwer, Alphen aan den Rijn, 2006, 496 blz]. beschreven worden.

In het zesde hoofdstuk wordt er dieper ingegaan op het handelingsgerecht werken en de eisen vanuit de omgeving. Het kind en de ouders nemen hier een belangrijke plaats in. Tegelijk wordt er ook een verband gelegd tussen het werk van John Hattie en het handelingsgericht werken. Tot slot beschrijft hoofdstuk zeven de op de cd-rom meegeleverde concrete instrumenten zeer uitgebreid.

Een denk- en doe boek voor gemotiveerde scholen!

afdrukken

16:38 Gepost door Lieven Coppens in Perspectief Uitgevers | Permalink | Tags: handelingsgericht werken, handelingsgerichte diagnostiek, inclusief onderwijs, m-decreet, passend onderwijs, hgd, hgw | |

2015.03.29

Differentiëren is te leren - Voortgezet onderwijs

Auteur: Meike Berben & Mirjam van Teeseling
Titel: Differentiëren is te leren
Omgaan met verschillen in het voortgezet onderwijs - Praktische handreiking voor docenten
Uitgeverij: CPS
Plaats: Amersfoort
Jaar: 2014
Pagina's: 128
ISBN-13: 978-90-6508-657-0
Prijs: € 29,90

differentiëren is te leren - omgaan met verschillen in het voortgezet onderwijs - praktische handreiking voor docentenM-decreet in Vlaanderen, Passend Onderwijs in Nederland… een ding hebben ze alvast gemeen: de absolute voor-waarde tot differentiëren in de klas. Waar differentiatie lange tijd de status had van onderwijsmethodiek, is deze nu opgewaardeerd naar het niveau van docentattitude. Zowel in het basis- als secundair/voortgezet onderwijs. Van docenten wordt verwacht dat ze het differentiëren voortaan in- en uitademen. En deze verwachting zorgt er voor dat dit boek met recht en reden een noodzakelijke verrijking van elke docent kan genoemd worden. Want ook al ben je er van overtuigd dat je al voldoende differentieert, dan nog kun je van dit boek veel leren.

Wat kunt u van dit boek verwachten? Precies dat wat de ondertitel belooft: een praktische handreiking voor docenten. Dit betekent dat de auteurs geen oneindig lang essay over differentiatie hebben geschreven maar zich in de eerste drie hoofdstukken hebben beperkt tot het uitleggen van wat differentiatie is, het situeren van differentiatie in de onderwijsactualiteit en de vaardigheden die docenten moeten hebben om goed te kunnen differentiëren. De daaropvolgende hoofdstukken zijn dan gericht op de praktijk en gaan dieper in op de volgende thema’s:

  • Hoe beginnen met differentiëren;
  • Het differentiëren in instructie;
  • Het differentiëren in leerstof;
  • Het differentiëren in leertijd;
  • Het differentiëren op grond van leervoorkeuren.

Daarnaast gaan de auteurs de vraag die bij veel docenten leeft, niet uit de weg: hoe kan men toetsen en evalueren als de leerlingen een gediffentieerd traject hebben gevolgd? Een hoofdstuk dat je als bevlogen docent zeker niet mag missen. In het laatste hoofdstuk bespreken de auteurs dan hoe men ook schoolbreed kan differentiëren op drie niveaus:

  • Strategisch niveau;
  • Tactisch niveau;
  • Operationeel niveau.

Dit boek verdient het gewoon om binnen de docentenopleiding als basishandboek gebruikt te worden.

afdrukken

12:06 Gepost door Lieven Coppens in CPS | Permalink | Tags: didactiek, differentiatie, inclusie, inclusief onderwijs, m-decreet, methodiek, passend onderwijs, secundair onderwijs, voortgezet onderwijs | |