2017.05.13

Gedragsproblemen in de klas in het voortgezet onderwijs

Auteur: Anton Horeweg
Titel: Gedragsproblemen in de klas in het voortgezet onderwijs
Een praktisch handboek
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Houten
Jaar: 2015
Pagina's: 352
ISBN-13: 978-94-014-2578-0
Prijs: € 29,99

gedragsproblemen in de klas in het voortgezet onderwijs - een praktisch handboekOver Gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs van dezelfde auteur schreef ik vorig jaar op deze blog dat het een laagdrempelig en praktisch boek over gedragsproblemen was voor leerkrachten. Een boek dat heel ruim tegemoetkwam aan die leerkrachten die een grote behoefte hadden aan praktische en direct toepasbare informatie. Over het boek dat Anton Horeweg schreef over gedragsproblemen in het secundair onderwijs, kan ik op zijn minst hetzelfde zeggen. Op zijn minst, omdat de auteur de versie voor het secundair onderwijs nog een meerwaarde meegaf door bij een aantal van de problemen die hij bespreekt een aantal extra’s toe te voegen die wel aan de orde zijn in het voortgezet onderwijs, maar nog niet relevant waren om te vermelden in het boek voor het basisonderwijs. Ik som er een aantal op:

  • ADHD en verslaving;
  • ADD en drugsgebruik;
  • ASS en gameverslaving;
  • De jongere en een gewelddadige relatie;
  • Straatcultuur.

Ook nu begint het boek met een algemeen hoofdstuk. Hierin wordt er eerst en vooral een onderscheid gemaakt tussen een gedragsprobleem en gedragsstoornis. Vanuit de visie dat een gedragsprobleem een interactieprobleem is tussen de jongere en zijn omgeving wordt er ook stilgestaan bij de rol van de leerkracht en andere preventieve maatregelen. Tot slot beschrijft de auteur wat je kunt doen als er dan toch gedragsproblemen voorkomen.

In de volgende hoofdstukken komt er telkens een specifiek probleemgebied aan bod. Elk probleemgebied wordt verkend vanuit dezelfde gemeenschappelijke vragen telkens aangevuld met andere informatie specifiek voor dit probeem. Zo ontstaat er een goed onderbouwd en praktisch beeld. De probleemgebieden die aan bod komen zijn de volgende:

  • Adhd;
  • Add;
  • Autismespectrumstoornis;
  • ODD;
  • Problematische gehechtheid;
  • Probleemgedrag met een speciale oorzaak;
  • Angststoornissen, depressie, compulsieve, trauma en stress gerelateerde stoornissen;
  • Faalangst;
  • Syndroom van Gilles de la Tourette;
  • Dcd;
  • Nld;
  • Hoogbegaafdheid en probleemgedrag;
  • Agressie;
  • Pestgedrag;
  • Straatcultuur in je klas;
  • Executieve functies.

Hierbij verdient het hoofdstuk over straatcultuur in de klas dat het (ook) door Vlaamse leerkrachten met extra veel aandacht gelezen wordt.

Wie denkt dat dit boek voor het voortgezet onderwijs een kopie is van het boek dat Anton Horeweg schreef voor het basisonderwijs, slaat de bal mis. Dit boek is er het logische vervolg op. De auteur heeft echt de moeite gedaan om het geheel te herschrijven in functie de noden van het voortgezet onderwijs en de evolutie die de gedragsproblemen hebben doorgemaakt naar mate de kinderen en jongeren ouder worden.

Een naslagwerk met karakter!

naslagwerk met karakter afdrukken

2016.10.22

Gedragsproblemen in scholen

Auteur: Kees van der Wolf en Tanja van Beukering (en Theo Veldkamp)
Titel: Gedragsproblemen in scholen
Het denken en handelen van leraren
Succesvol omgaan met gedragsproblemen
Trainingsmateriaal bij Gedragsproblemen in scholen. Het denken en handelen van leraren
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven|Den Haag
Jaar: 2014
Pagina's: 320 (boek)
170 (trainingsmateriaal)
ISBN-13: 978-90-334-7498-9 (boek)
978-90-334-9538-0 (trainingsmateriaal)
Prijs: € 31,80 (boek)
€ 29,50 (trainingsmateriaal)
€ 55,00 (boek + trainingsmateriaal)


gedragsproblemen in scholen - het denken en handelen van leraren + succesvol omgaan met gedragsproblemen - trainingsmateriaal bij gedragsproblemen in scholen - het denken en handelen van lerarenAf en toe krijg je een boek over een bepaald thema te lezen dat er op een heel positieve manier uitspringt door de manier waarop de auteurs het thema benaderen. Van zodra je dit als lezer doorhebt, weet je meteen dat dit boek al jouw aandacht verdient: hier valt immers veel te leren. Gedragsproblemen in scholen is zo’n boek. Het laat je als leerkracht niet onberoerd. Het doet je diep nadenken over jouw visie, houding, overtuigingen en gevoelens ten opzichte van gedragsproblemen en over de strategieën die je in de klas gebruikt om problemen te voorkomen, in te perken of zelfs helemaal op te lossen. Helemaal mooi wordt het wanneer de auteurs daarenboven zelf trainingsmateriaal ontwikkelen om de leerkrachten en schoolteams te stimuleren om op een probleemoplossende manier te denken en te handelen bij gedragsproblemen.

Gedragsproblemen in scholen is te lezen als een handboek. In het eerste hoofdstuk zetten de auteurs het thema van dit boek op de (school)kaart. Ze hebben het over het voorkomen van gedragsproblemen en de criteria om de ernst van een probleem te bepalen (de criteria van Rutter). Ze tonen ook aan dat gedragsproblemen geen hedendaags fenomeen zijn. Heel boeiend wordt het als ze het hebben over de manieren waarop leerkrachten probleemgedrag verklaren en ze het ecologisch model van Bronfenbrenner en enkele interactiemodellen introduceren.

In het tweede hoofdstuk behandelen de auteurs de verschijningsvormen, de classificatie en de contextuele factoren van gedragsproblemen. Hier leer je als lezer hoe van der Wolf en van Beukering tegen gedragsproblemen aankijken: je moet de kindkenmerken bij de interactionele en transactionele benaderingen van probleemgedrag betrekken. In het derde hoofdstuk positioneren ze de leerkracht als iemand die de situatie in zijn klas moet kunnen lezen en daar snel, flexibel en accuraat moet kunnen op reageren. Een frontliniewerker zonder vastgelegd strijdplan dus. Ze gaan ook in op de verantwoordelijkheid van de leraar. Ze tonen heel concreet aan dat de leerkracht een heel belangrijke rol kan spelen bij het voorkomen en oplossen van probleemgedrag omdat hij als frontliniewerker nu eenmaal enkele voordelen heeft in vergelijking met wat je zou kunnen noemen de eerste- en tweedelijnswerkers.

In het vierde hoofdstuk besteden de auteurs aandacht aan de relatie tussen cognitie, motivatie en emotie. Ze gaan op zoek naar het antwoord op de vraag wat eigenlijk de oorzaken zijn van probleemgedrag. Hun conclusie is belangrijk: er is geen sprake van duidelijke oorzaak-gevolg relaties. Wel belangrijk is hun conclusie dat goed onderwijs (en je leert in dit hoofdstuk wat ze daarmee bedoelen) de meest effectieve preventie biedt voor gedragsproblemen. Ze vullen dit in het vijfde hoofdstuk aan met een aantal pedagogische concepten, richtlijnen en methoden in verband met de preventie van gedragsproblemen.

Aangezien goed onderwijs niet in alle gevallen gedragsproblemen kan voorkomen, bekijken de auteurs in het zesde hoofdstuk met hun lezers wat er kan gedaan worden bij hardnekkig probleemgedrag. Ze staan stil bij thema’s als straffen als pedagogische maatregel, het gericht oefenen van gewenst gedrag en het leren om conflicten te hanteren. Ook de geen-verliesmethode Gordon en de tienstappenaanpak voor leraren van Glasser krijgen hier een plaats. Lees zeker ook het stukje over het samenwerken met collega’s en deskundigen.

De auteurs deden ook een kwalitatief onderzoek. In het zevende hoofdstuk bespreken ze de resultaten ervan in termen van probleemgedragingen, stressreacties en strategieën. Dit laat zich hier niet samenvatten en moet integraal gelezen worden.

Het achtste en laatste hoofdstuk handelt over interpersoonlijke vaardigheden bij gedragsproblemen. Ze beschrijven hoe (zelf)reflectie door de leerkracht een goede interventie kan zijn. Ze doen dat aan de hand van de metafoor van de Zuid-Indische apenval. In het kort komt het hierop neer: het durven loslaten van een door waarden bepaalde kijk op een probleem kan het inzicht geven dat een probleem niet zo groot is als men oorspronkelijk dacht. De auteurs introduceren een aantal instrumenten die beroep doen op de inzichten en reflecties van leraren en schoolteams en het mogelijk maken om op een andere manier naar de eigen praktijk te kijken.

Het boek sluit af met enkele nabeschouwingen die verschillende thema’s uit het boek nog eens kort of soms wat uitgebreider onder de aandacht brengen. Hierdoor wordt een en ander indien nodig nog duidelijker.

Bij dit boek hoort ook het trainingsmateriaal Succesvol omgaan met gedragsproblemen. Hiermee kan men leraren en schoolteams op een professionele manier toeleiden naar de inhoud van het boek Gedragsproblemen in scholen. Ik laat de achterflap van het boek met trainingsmateriaal voor zich spreken:

flaptekst

Een absolute aanrader voor alle scholen die zich als team willen versterken in het voorkomen, verminderen of oplossen van gedragsproblemen.

afdrukken

2016.09.25

Gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs

Auteur: Anton Horeweg
Titel: Gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs
Een praktisch handboek
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Houten
Jaar: 2015
Pagina's: 318
ISBN-13: 978-94-014-3218-4
Prijs: € 29,99

gedragsproblemen in de klas in het basisonderwijs - een praktisch handboekEen laagdrempelig en praktisch boek over gedragsproblemen voor leerkrachten. Zo kunnen we het boek van Anton Horeweg het beste omschrijven. Voeg daaraan toe dat Kees van Overveld, de Nederlands specialist in verband met gedragsproblemen (Zie Groepsplan gedrag en Groepsplan gedrag in het Voortgezet Onderwijs) er zich toe leende om het voorwoord te schrijven en je weet dat het hier gaat om een boek dat de moeite meer dan waard is.

Het boek begint met een algemeen hoofdstuk. Hierin wordt er eerst en vooral een onderscheid gemaakt tussen een gedragsprobleem en gedragsstoornis. Vanuit de visie dat een gedragsprobleem een interactieprobleem is tussen het kind en zijn omgeving wordt er ook stilgestaan bij de rol van de leerkracht en andere preventieve maatregelen. Tot slot beschrijft de auteur wat je kunt doen als er dan toch gedragsproblemen voorkomen.

In de volgende hoofdstukken komt er telkens een specifiek probleemgebied aan bod. Elk probleemgebied wordt verkend vanuit dezelfde gemeenschappelijke vragen telkens aangevuld met andere probleem specifieke informatie. Zo ontstaat er een goed onderbouwd en praktisch beeld van het probleem in kwestie. De probleemgebieden die aan bod komen zijn de volgende:

  • Adhd;
  • Add;
  • Autismespectrumstoornissen;
  • Disruptieve stoornissen;
  • Hechtingsproblemen;
  • Probleemgedrag met een speciale oorzaak;
  • Angststoornissen en depressie bij kinderen;
  • Faalangst;
  • Syndroom van Gilles de la Tourette;
  • Dcd;
  • Nld;
  • Hoogbegaafdheid en probleemgedrag;
  • Agressie;
  • Pestgedrag;
  • Executieve functies.

Het is daarbij telkens weer heel interessant om te lezen welke impact dit probleem heeft op het leren van de leerling en wat je als leerkracht concreet in jouw klas kunt doen.

Inhoudelijk heel sterk onderbouwd (zie de uitgebreide literatuurlijst die in het boek is opgenomen), komt dit boek heel ruim tegemoet aan de leerkracht met een grote behoefte aan praktische en direct toepasbare informatie.

afdrukken

2016.01.17

Samen de online wereld verkennen

Auteur: Niels Baas
Titel: Samen de online wereld verkennen
Een reisgids voor in de klas en thuis
Uitgeverij: Pica|Abimo
Plaats: Huizen|Sint-Niklaas
Jaar: 2015
Pagina's: 224
ISBN-13: 978-94-91806-35-3
Prijs: € 26,95

samen de online wereld verkennen - een reisgids voor in de klas en thuisOuders en leerkrachten die kinderen en jongeren op een verantwoorde en veilige manier willen leren omgaan met het online gebeuren in het algemeen en enkele daaruit voortkomende problemen in het bijzonder, hebben er een belangrijk en bijzonder standaardwerk bij: het boek van Niels Baas. Niels is promovendus aan de universiteit van Twente én de drijvende kracht achter de website www.cyberpestendebaas.nl. Wat Niels en zijn boek zo bijzonder maakt, is het feit dat hij zijn boodschap brengt op een manier die kinderen en jongeren kunnen smaken. Terwijl je het boek leest, kun je je gemakkelijk voorstellen dat je met hem persoonlijk een gesprek voert. Tegelijk is het ook een moedig boek dat een aantal problemen die voortkomen uit het werken met de online wereld met behulp van een aantal specialisten ter zake aankaart en bespreekbaar maakt.

Het boek zelf bestaat uit twee grote delen. In het eerste deel maakt Niels Baas van het woord online een letterwoord dat staat voor:

Ook al ben je het misschien niet, doe positief over de online wereld
Natuurlijk kun jij het ook leren
Laat je rondleiden door kinderen
Instrueer, voor en na verkenning van de online wereld
Nul digi-kennis nodig
En weer opstaan

Deze zes kernboodschappen worden in het eerste deel omstandig uitgewerkt, doorspekt met uitspraken van verschillende (ervarings)deskundigen. Je merkt al meteen dat Niels vertrekt vanuit een positief discours over de online wereld en er geen doemdenkende, ontradende uitspraken over doet. Terecht, aangezien niet het medium op zich slecht is maar wel de manier waarop er soms gebruik van gemaakt wordt.

In het tweede deel komen een aantal dingen aan bod die Niels Baas vanuit zijn positieve discours uitdagingen noemt: cyberpesten, sexting en grooming. Problemen met deze benamingen? Niet erg. Met de hulp van enkele ter zake deskundige personen legt Niels Baas je haarfijn uit waarover het gaat, hoe je ermee kunt omgaan en welke plaats ze hebben in de ontwikkeling van kinderen en jongeren. De taal die hier gebruikt wordt is zeer helder, moedig en eerlijk maar op geen enkel moment culpabiliserend of ongepast relativerend.

Laat me nog even opmerken dat de vele concrete voorbeelden, tips en uitspraken van (ervarings)deskundigen dit boek heel open en toegankelijk maken.

afdrukken

16:30 Gepost door Lieven Coppens in Abimo, Pica | Permalink | Tags: begeleiding, cyberpesten, grooming, ict, internet, pesten, sexting, digitale agressie, leerkrachten, leerlingbegeleiding, ouders | |

2015.11.15

Alles over pesten

Auteur: Mieke van Stigt
Titel: Alles over pesten
Uitgeverij: Boom
Plaats: Amsterdam
Jaar: 2014
Pagina's: 224
ISBN-13: 978-90-8953-251-0
Prijs: € 24,95

alles over pestenEen boek met een ambitieuze titel. Dat is het minste dat je kunt zeggen over Alles over pesten van Mieke van Stigt. De literatuurlijst liegt er alvast niet om: de auteur heeft heel wat literatuur verzameld en doorgenomen voor het schrijven van dit boek. En los van de vraag of Mieke van Stigt nu ‘alles’ heeft gezegd over pesten – het laatste woord hierover zal wellicht nooit gezegd worden, is dit de conclusie: dit boek verdient het om de nodige aandacht te krijgen. Het combineert immers wetenschappelijke inzichten over pesten met de beleving en ervaringen van ouders en kinderen die met pesten te maken hebben. Hierdoor is hetgeen de auteur in dit boek brengt zeer herkenbaar zowel voor professionele hulpverleners als voor leerkrachten, ouders en kinderen.

In zes hoofdstukken, die telkens afgesloten worden met een beknopte samenvatting én concrete tips voor scholen, ouders en slachtoffers, diept Mieke van Stigt het thema uit. Het boek komt echt goed op gang na het eerste, obligate, hoofdstuk waarin ze het begrip pesten definieert en verder uitwerkt.

In het tweede hoofdstuk benadrukt Mieke van Stigt het belang van het terecht kunnen bij volwassenen als een kind gepest wordt. Alles afschuiven op het kind dat gepest wordt, is daarbij geen optie. De boodschap van dit hoofdstuk is zowel confronterend als duidelijk: pesten wordt allereerst veroorzaakt door de mentaliteit en de veiligheid van de groep, pas daarna spelen kenmerken van het slachtoffer of zijn ouders een rol.

Het derde hoofdstuk leert ons wat iemand tot een buitenbeentje maakt. Hierin sprak het stuk rond aangeboren of aangeleerde kwetsbaarheid mij sterk aan. Maar ook de conclusies aan het einde van dit hoofdstuk zijn niet mis: stof tot nadenken!

Hoofdstuk vier beschrijft het pesten als een onderdeel van de dynamiek in groepen. En bevat tegelijk een belangrijke waarschuwing: dit mag geen reden zijn om de collectieve verantwoordelijkheid om pesten te stoppen van zich af te schudden en pesten te verklaren als iets dat er nu eenmaal bij hoort. Het vijfde hoofdstuk gaat echter nog verder: het situeert pesten in zijn (maatschappelijke) context en legt de klemtoon op het belang van goed leiderschap en het scheppen van een veilige omgeving.

In het zesde en laatste hoofdstuk geeft Mieke van Stigt aan hoe men pesten actief op de agenda kan plaatsen en wat men er al dan niet kan aan doen.

Samengevat: het boek van Mieke van Stigt is zeker niet nog maar eens een boek over pesten. Het steekt boven de gemiddelde literatuur over dit thema uit.

afdrukken

10:34 Gepost door Lieven Coppens in Boom | Permalink | Tags: pesten, aangeleerde kwetsbaarheid, kwetsbaarheid, sociale vaardigheden, weerbaarheid | |