2008.06.07

Portfolio als leermiddel

Auteur: Wil Meeus (red.)
Titel: Portfolio als leermiddel. Een inspiratieboek voor lesgevers
Uitgeverij: Plantyn
Plaats: Mechelen
Jaar: 2007
Pagina's: 138
ISBN-13: 978-90-301-9250-3
Prijs: € 25,-

portfolio als leermiddelHet portfolio deed enige tijd geleden zijn intrede in het onderwijs. Het kan op drie verschillende manieren aangewend worden: als verzamelmap (verzamelportfolio), als middel bij het beoordelen van de verworven opleidings- of beroepsspecifieke kennis, vaardigheden en/of attitudes (prestatieportfolio) of als middel om de leercompetenties te beoordelen (leerportfolio). De essentie blijft echter steeds hetzelfde: de student is en blijft zelf verantwoordelijk voor zijn leerproces en toont in het portfolio wat hij gepresteerd en geleerd heeft.

In dit boek vind je twaalf praktijkvoorbeelden van het werken met een portfolio:

  • secundair onderwijs:
    • binnen het Project Algemene vakken
    • binnen Maatschappelijke vorming
  • volwassenenonderwijs: 
    • in het tweedekansonderwijs (volwassenenonderwijs)
    • in het talenonderwijs (volwassenenonderwijs)
  • lerarenopleiding:
    • in de geïntegreerde lerarenopleidingen (lerarenopleiding)
    • in de lerarenopleiding kleuteronderwijs (lerarenopleiding)
  • hoger onderwijs:
    • in grafische en digitale media (hoger onderwijs)
    • in de logopedie (hoger onderwijs
    • in de podologie
    • in de verpleegkunde
    • in de academische specifieke lerarenopleiding
    • in de lichamelijke opvoeding

De verschillende auteurs geven telkens een woordje uitleg bij de opleiding en de school en omschrijven de doelgroep. Daarna situeren ze het gebruik van het portfolio binnen de opleiding om tot slot het werken met een portfolio te evalueren.

In het laatste hoofdstuk van dit boek komt de redacteur tot het besluit dat er een enorm grote verscheidenheid bestaat bij het werken met portfolio's. Dit is logisch, zegt hij, want...

... een portfolio is immers niets meer dan een dossier waaraan een didactische functie toegekend wordt. Vorm en inhoud van het dossier worden bepaald door de aard van die functie en de condities waarbinnen die functie waargemaakt kan worden (blz.124).

Verder brengt hij verslag uit over het onderzoek dat gevoerd werd met als bedoeling de verschillende portfolioprojecten uit het boek te evalueren.

Gelet op het voorgaande is dit geen boek geworden met pasklare en te kopiëren projecten. Wel is het een degelijke illustratie geworden van hoe men op de verschillende onderwijsniveaus het werken met een portfolio vorm kan geven. In die zin verdient het boek terecht zijn ondertitel als inspiratieboek voor lesgevers.

afdrukken

16:31 Gepost door Lieven Coppens in Plantyn | Permalink | Tags: volwassenenonderwijs, tweedekansonderwijs, talenonderwijs, portfolio, secundair onderwijs, hoger onderwijs | |

2007.11.17

Begeleid zelfstandig leren in het talenonderwijs

Auteur: Lies Sercu, Leen Pil en Christine Vyncke (red.)
Titel: Begeleid zelfstandig leren in het talenonderwijs
Uitgeverij: Plantyn
Plaats: Mechelen
Jaar: 2007
Pagina's: 166
ISBN-13: 978-90-301-7532-2
Prijs: € 19,90

begeleid zelfstandig leren in het talenonderwijsBegeleid zelfstandig leren. Dat is de opdracht van de moderne leerling. Hij moet zelfstandig leren en werken om de inhouden te verwerven. Daarbij kan hij wel rekenen op begeleiding door de leerkracht. Dit vraagt wel één en ander van hem: hij is immers zelf verantwoordelijk voor zijn leren. Deze verantwoordelijkheid houdt in dat hij weet wat zijn sterke en zwakke kanten zijn en daar rekening mee houdt. Maar ook dat hij inzicht heeft in de manier waarop hij de leerstof moet leren, weet wat hij moet bereiken en ook begrijpt hoe hij zijn kennis kan bewijzen. Daarbovenop komen ook nog eens de nodige attitudes en vaardigheden waarmee hij zijn leerproces kan sturen.

In het boek Begeleid zelfstandig leren in het talenonderwijs kan je als leerkracht lezen en/of leren hoe je dit begeleid zelfstandig leren op jouw taalvak kan toepassen.

In het eerste deel gaat men dieper in op de achtergrond van dit nieuwe concept. Centraal daarbij staat de leerling als zelfverantwoordelijke lerende. Deze zelfverantwoordelijke lerende heeft, zoals eerder gezegd, een aantal essentiële kenmerken:

  • Hij heeft vertrouwen in zijn eigen vaardigheiden om een taal te leren.
  • Hij is zich bewust van verschillende dingen:
    • van zichzelf als leerder
    • van de leerstof.
    • van het leerproces.
    • van zichzelf als iemand die leert binnen een groep.
  • Hij is in staat om zijn leren te sturen.

In datzelfde deel gaat men ook dieper in op de betekenis van het begeleid zelfstandig leren voor de leerling, de leerkracht en de school. Door het invoeren van deze manier van leren worden de onderwijsvoorwaarden en onderwijsrollen immers herschreven.

In het tweede - en meteen ook het meest uitgebreide deel van dit boek -  geven de auteurs concrete voorbeelden van materialen die kunnen gebruikt worden bij het begeleid zelfstandig leren in het talenonderwijs. De voorbeelden komen zowel uit de Nederlandse, de Duitse, de Engelse als de Franse les. Ze worden steeds aangevuld met de ervaringen en bedenkingen van de leerkrachten die het in de praktijk uitvoerden. Juist dit maakt het boek zo waardevol: de lezer krijgt geen perfecte demonstratievoorbeelden voorgeschoteld: hij denk mee met de leerkracht en kan/mag zich laten inspireren.

In het derde en laatste deel wordt benadrukt dat begeleid zelfstandig leren enkel kan slagen als de school bereid is zich blijvend te professionaliseren.

Bij het boek krijg je een cd-rom waarop het concrete lesmateriaal te vinden is. Dit materiaal wordt aangevuld met voorbeelden van werkstukjes van leerlingen. Een inspiratiebron voor iedereen die een en ander wil uitproberen.

afdrukken

20:32 Gepost door Lieven Coppens in Plantyn | Permalink | Tags: talenonderwijs, didactiek, zelfstandig leren, secundair onderwijs, portfolio | |

2007.11.11

Testen en evalueren in het vreemdetalenonderwijs

Auteur: Lies Sercu, Christine Vyncke en Elke Peters
Titel: Testen en evalueren in het vreemdetalenonderwijs
Uitgeverij: Plantyn
Plaats: Mechelen
Jaar: 2003
Pagina's: 120
ISBN-13: 978-90-301-7383-1
Prijs: € 22,34

testen en evalueren in het vreemdetalenonderwijsHet boek Testen en evalueren in het vreemdetalenonderwijs is het vijftiende boek uit de reeks Cahiers voor didactiek bij uitgeverij Plantyn. Ze worden uitgegeven door het Academisch Vormingsinstituut voor Leraren van de Katholieke Universiteit Leuven.

Dit boek benadrukt het belang van het testen in het vreemdetalenonderwijs. Essentieel hierbij is dat het over goede testen gaat. Dit laatste wordt uitgebreid besproken in het eerste deel, waar de auteurs het hebben over het beoordelen van de testbruikbaarheid aan de hand van zes kwaliteitscriteria: betrouwbaarheid, validiteit, authenticiteit, interactiviteit, impact en uitvoerbaarheid. Elk van deze testkwaliteiten wordt uitgebreid toegelicht. De auteurs gaan echter verder dan een opsomming en een verduidelijking. Ze tonen aan dat deze kwaliteiten niet onafhankelijk van elkaar zijn en dat ze steeds moeten bekeken worden in functie van de doelstellingen van de test, de eigenschappen van de taak in niet-testsituaties, de persoon die de test afneemt en de situatie waarin de test wordt afgenomen. Met andere woorden: het gaat over meer dan de zuivere en abstracte psychometrische kwaliteiten van een test.


Hierna gaat het eerste deel in op het proces om een test te ontwikkelen. Hierin onderscheiden de auteurs 3 fasen: de ontwerpfase, de operationaliseringsfase en de implementatiefase. Elke fase wordt omstandig toegelicht. Dit is een zeer belangrijk deel van het boek: in de inleiding op bladzijde 8 lezen we immers:

Dit cahier wil een handleiding zijn voor professionele testontwikkeling en voor professioneel testgebruik. Het laat zien dat testen een gespecialiseerde bezigheid is die steunt op wetenschappelijke inzichten. Het verduidelijkt aan welke criteria testen moeten voldoen opdat zij bruikbaar en kwalitatief hoogstaand zouden zijn. Het reikt criteria aan die docenten kunnen hanteren voor het beoordelen van bestaande tests. Daarnaast biedt het richtlijnen voor het ontwerpen en ontwikkelen van nieuwe tests.

Wie het beheersen van een taal test, moet testen op twee domeinen. Enerzijds het domein van de woordenschat en de spraakkunst, anderzijds het domein van de lees-, schrijf-, spreek- en luistervaardigheid. Aan de hand van een zee aan praktijkvoorbeelden wordt aangetoond hoe relevant de kwaliteitscriteria, zoals die in het eerste deel beschreven werden, zijn. Aan de hand van de taxonomie van Valette & Disick wordt het taalgedrag van de studenten vreemde talen gesitueerd op de niveaus van de kennis, de transfer en de communicatie.

Tenslotte gaat het derde deel in op recente tendensen bij het evalueren in het vreemdetalenonderwijs. Aan bod komen de zelfevaluatie, het evalueren aan de hand van portfolio's en het computerondersteunend testen. Elk van deze vormen wordt uitgebreid toegelicht en verduidelijkt aan de hand van concrete voorbeelden.

Dit boek moet gelezen worden als een handleiding of als een naslagwerk. Het vraagt lezers met een professionele achtergrond. Aanbevolen voor iedereen die wil nadenken over zijn toetspraktijk en deze eventueel wil verbeteren of aanpassen aan de gewijzigde kijk op evalueren. 

afdrukken

20:24 Gepost door Lieven Coppens in Plantyn | Permalink | Tags: secundair onderwijs, hoger onderwijs, evaluatie, zelfevaluatie, portfolio, vreemdetalenonderwijs, didactiek | |

2007.09.28

Anders evalueren

Auteur: Filip Dochy, Wouter Schelfhout en Steven Janssens (Red.)
Titel: Anders evalueren. Assessment in de onderwijspraktijk
Uitgeverij: LannooCampus
Plaats: Leuven
Jaar: 2003
Pagina's: 136
ISBN-13: 978-90-209-5348-0
Prijs: € 14,95

anders evaluerenEr heeft een tijd bestaan waarin onderwijs slechts één doel had: het overdragen van kennis. In die tijd was evalueren relatief eenvoudig: men moest enkel nagaan of de leerlingen en studenten de kennis verworven hadden.

Tegenwoordig is de visie op onderwijs grondig veranderd. De basiskennis wordt nog bijgebracht, maar daarnaast worden er ook vaardigheden bijgebracht dit de leerlingen en studenten moeten helpen om te overleven in het informatietijdperk. Het is immers even belangrijk - zoniet belangrijker - geworden om niet alleen kennis te bezitten, maar ook te weten waar je de benodigde kennis kunt vinden en hoe je die kritisch moet beoordelen.  Iedereen zal in deze snel evoluerende kennismaatschappij zijn hele leven lang moeten leren. Dat houdt in dat zelfstandig en probleemoplossend leren noodzakelijke vaardigheden zijn geworden.

Door deze evolutie moet men in het onderwijs op een andere manier dan vroeger de leerlingen en studenten evalueren. Niet alleen de leeropbrengst moet bekeken worden, maar ook het individuele leerproces. Nog anders gezegd: in het onderwijs is men geëvolueerd van een louter kwantitatieve naar een kwalitatieve evaluatie. De evaluatie is niet langer enkel gericht op het geven van punten maar ook op het opsporen van de sterke en zwakke punten in het leerproces van de leerling of student.

Uit de geschetste evolutie blijkt dat de leerkracht niet enkel meer de instructor is, maar ook de mediator. De leerling is niet langer alleen de receptor, maar wordt meer en meer de verantwoordelijke voor het eigen leren.

Het boek Anders evalueren. Assessment in de onderwijspraktijk biedt een praktische leidraad om de evaluatie aan te passen aan deze gewijzigde onderwijsvisie. Het gaat dan ook niet over het opstellen van goede toetsen. Het geeft wel een antwoord op de vraag hoe men de klassieke toetsen kan aanvullen met methodes die ook de kwaliteit van het (zelfstandig) leerproces nagaan. Dit houdt in dat men ook kijkt naar de metacognitieve, sociale en dynamisch affectieve vaardigheden van de leerlingen en studenten.

In het eerste deel tonen de auteurs hoe men in vier stappen kan komen tot een gepaste evaluatiemethode. Hierbij staan de volgende vragen centraal:

  • wat ga je evalueren?
  • waarom ga je het evalueren?
  • wie gaat het evalueren?
  • hoe gaat de evaluatie verlopen?

Aan de hand van concrete voorbeelden en werkschema's geven de auteurs aan op welke manier(en) men een antwoord op de verschillende vragen kan vinden.

In het tweede deel worden verschillende soorten van assessment uitgelegd. Aan bod komen:

  • vaardigheidsassessment
  • overall assessment
  • authentiek assessment
  • portfolio
  • self-assessment
  • peer-assessment
  • co-assessment

Met concrete uitleg en praktische werkschema's krijgt men opnieuw een goed idee van de eigenheid van de verschillende vormen en hun voor- en nadelen.

Het derde deel gaat over het geven van feedback. Er is niet alleen aandacht voor het geven van mondelinge feedback tijdens het werken en het geven van punten achteraf, maar ook over het rapporteren aan de ouders. De auteurs reiken concrete voorbeelden aan van rapportagemogelijkheden en gaan dieper in op het evalueren zonder punten.

In een laatste deeltje geeft men aan hoe men kan vermijden dat assessment de werkdruk voor de leerkracht verhoogt.

Dit boek is duidelijk een "werk"- en "doe"-boek voor de leerkrachten uit het basis-, secundair en voortgezet onderwijs. De nadruk ligt op de praktijk: geen uitgebreide theoretische beschouwingen maar praktische en concrete tips en werkschema's aangevuld met duidelijke voorbeelden. Bij het boek hoort een website waar men de gebruikte formulieren en instrumenten kan downloaden.

afdrukken

23:12 Gepost door Lieven Coppens in LannooCampus | Permalink | Tags: evaluatie, assessment, portfolio, basisonderwijs, secundair onderwijs, hoger onderwijs | |