2016.03.01

Dyslexie en leesproblemen

Auteur: Arga Paternotte & Nikki Oostewechel
Titel: Dyslexie en leesproblemen
Uitgeverij: LannooCampus|Balans
Plaats: Houten|Bilthoven
Jaar: 2015
Pagina's: 176
ISBN-13: 978-94-014-2553-7
Prijs: € 17,99

dyslexie en leesproblemenSommige boeken verdienen het gewoon om gelezen te worden omwille van hun auteur. Net zo’n boek is Dyslexie en leesproblemen van Arga Paternotte en Nikki Oostewechel. Arga Paternotte was jarenlang het boegbeeld van de Nederlandse vereniging voor ouders van kinderen met ontwikkelings- en leerstoornissen, een vereniging die in Vlaanderen noch inhoudelijk, noch kwalitatief haar gelijke kent. Ze is de auteur van heel wat publicaties over ADHD en dyslexie. Eerder bespraken we op deze blog haar boek Houvast bij leesproblemen en dyslexie op de basisschool. Nikki Oostewechel is orthopedagoog en werkzaam in het onderwijs. Daarnaast adviseert ze als vrijwilligster bij Oudervereniging Balans ouders van kinderen met leer- en gedragsproblemen.

Het boek dat we hier bespreken is de opvolger van Houvast bij leesproblemen en dyslexie op de basisschool en is gebaseerd op de Nederlandse protocollen leesproblemen en dyslexie in het basisonderwijs van het Expertisecentrum Nederlands, het bijgestelde protocol voor diagnostiek en behandeling van Blomert en de hernieuwde versie van het laatstgenoemde protocol in het boek Dyslexie 2.0 van Verhoeven, De Jong en Wijnen. Het wil ouders en leerkrachten de noodzakelijke informatie en veel praktische tips meegeven om kinderen met dyslexie en leesproblemen zo goed mogelijk te ondersteunen en te begeleiden.

Het boek behandelt op een zeer grondige en concrete manier verschillende thema’s. Het zou ons te ver leiden om deze thema’s hier allemaal kort te bespreken. Daarom beperk ik me tot een overzicht van de verschillende hoofdstukken zodat de lezer zich een idee kan vormen van de inhoud van het boek:

  • Hoofdstuk 1: De rol van ouders;
  • Hoofdstuk 2: Dyslexie in het kort;
  • Hoofdstuk 3: Voorbereidend lezen in de groepen 1 en 2;
  • Hoofdstuk 4: Leren lezen in groep 3;
  • Hoofdstuk 5: Lezen in groep 4;
  • Hoofdstuk 6: Leesproblemen en dyslexie in de bovenbouw (groepen 5-8);
  • Hoofdstuk 7: Leren spellen in het basisonderwijs;
  • Hoofdstuk 8: Samenwerken met school;
  • Hoofdstuk 9: Naar het voortgezet onderwijs;
  • Hoofdstuk 10: Diagnose en behandeling dyslexie;
  • Hoofdstuk 11: ‘Lezen kan leuk zijn’; over leesbevordering;
  • Hoofdstuk 12: Speciale maatregelen en hulpmiddelen.

Dit boek munt, net zoals zijn voorganger, uit door zijn beknopte volledigheid. In een vlotte stijl worden alle thema's aangebracht in een zeer duidelijke taal. De woorden- en begrippenlijst in bijlage bij dit boek moet daarbij misverstanden en foute interpretaties voorkomen. Daarnaast maken de auteurs gul gebruik van concrete oudervoorbeelden. Dit zorgt voor een herkenbaar geheel. Hoewel de theorie zelden expliciet aan bod komt, is ze toch manifest aanwezig in het boek.

Niet alleen een aanrader voor ouders, maar ook voor professionelen die ouders correcte informatie willen geven over ernstige leesproblemen en dyslexie.

afdrukken

2010.03.07

WinSpelling

Programmeur: JopSoft
Titel: WinSpelling - Om op een speelse wijze de juiste spelling onder de knie te krijgen
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2009
Pagina's: Cd-rom
ISBN-13: -
Prijs: € 49,95

WinSpelling is een volledig aanpasbaar programma om de leerlingen uit de klas op hun eigen tempo te laten oefenen op spelling. Het draait prima in elke netwerkomgeving. WinSpelling is een open programma dat je naast elke bestaande methode kunt gebruiken: je levert zelf de inhoud aan op maat van jouw school of klas. Die inhoud is niet enkel schriftelijk. Je kunt jouw eigen woordpakketten opnemen en door het programma laten uitspreken. Met de stem van de eigen leerkracht. Dus perfect toepasbaar ook in Vlaan-deren. Het Nederlandse idioom kan geen beletsel zijn. Na het oefenen kan de leerkracht van elke leerling afzonderlijk de resultaten zien. Een snelle maar degelijke foutenanalyse is dus mogelijk. En daarmee hebben we de voornaamste kwaliteiten van het programma opgesomd. Tijd dus om de bespreking iets systematischer aan te pakken.

Deze bespreking gebeurt het beste aan de hand van de uitgebreide mogelijkheden van het programma. Deze zijn toegankelijk via het hart van WinSpelling, het menu met de instellingen (zie afbeelding hierna).

instellingen van winspelling

Zoals je ziet, kun je in dit menu heel wat instellen.

  • Je kunt het [Wachtwoord] dat toegang geeft tot de instellingsmogelijkheden - laten we het voor het gemak de leerkrachtenmodule noemen - veranderen.
  • Je kunt bij [Hoe vaak goed?] aangeven hoe vaak een woordje van een dictee achtereen goed moet geschreven worden (1 tot en met 3 maal).
  • Je kunt via [Herhaling] het programma de fout gemaakte woorden opnieuw laten aanbieden.
  • In de rubriek [Weergave] bepaal je of de woorden los worden gedicteerd of in zinsverband.
  • Bij [Map voor leerlingenlijsten] geef je de plaats op waar het programma de leerlingenlijsten die je daar kunt maken, moet bewaren.
  • Bij [Map voor dictees] geef je de plaats op waar het programma de dictees die je daar kunt maken, moet bewaren. Je kunt er via het aankruisen van [Groepsfilter ingeschakeld] ook aangeven of de leerling enkel de dictees voor zijn leerjaar te zien krijgt of alle dictees.

De leerkrachtoptie bij uitstek is echter de rubriek [Resultaten]. Hier krijgt de leerkracht voor elke leerling afzonderlijke de toegang tot de volgende informatie:

  • Welk dictee de leerling gemaakt heeft.
  • Hoeveel keer achtereen een woord goed moest gemaakt worden.
  • Over hoeveel woorden het ging.
  • Of die woorden in zinsverband werden aangeboden of niet.
  • Hoe lang de leerling over het dictee gedaan heeft.
  • Of de leerling extra hulp heeft gevraagd en hoeveel keer.
  • Of de oefenbeurt onderbroken werd of niet.
  • Welke woorden fout werden geschreven en hoeveel keer. Hierbij toont het programma ook om welke foute schrijfwijze het ging. Hierdoor is de foutenanalyse per leerling mogelijk.
  • De score die de leerling behaalde, uitgedrukt in procenten.

Terwijl de leerling oefent, beschikt hij in zijn scherm nog over vier knoppen. Deze helpen hem op de een of andere manier vooruit:

het woord opnieuw beluisteren

De leerling krijgt het woord opnieuw te horen.

de motiverende geluiden uitschakelen

De leerling schakelt de motiverende geluiden uit.

de juiste schrijfwijze bekijken

De leerling krijgt de juiste schrijfwijze van het woord te zien.

de oefensessie onderbreken

De leerling onderbreekt de oefensessie.

Tijdens het oefenen kan de leerling zichzelf controleren. Door op het groene vinkje naast het invulvak te klikken. Wanneer hij hetzelfde woord tweemaal na elkaar fout schreef, verschijnt de juiste schrijfwijze in een afzonderlijk kadertje. Bij het afsluiten van de oefenbeurt krijgt de leerling feedback over zijn prestaties.

Het programma sluit aan bij de principes van de retentietraining. Lees daarover het meer dan interessante artikel van Anneke Smits dat je via de website van Eduforce kunt binnenhalen.

Niet onbelangrijk om te weten is dat het programma, door zijn open karakter, ook kan gebruikt worden om de spelling van vreemde talen te oefenen. Ik probeerde het zelf uit met Franse woorden en zinnen. Dit lukte zonder problemen. Het programma kan overweg met specifieke karakters zoals é, è, ê en ç.

Een belangrijke tip voor personen die Windows Vista op de computer hebben: voer het programma uit als administrator. Ik heb gemerkt dat je anders geen toegang krijgt tot bepaalde essentiële functies.

Een even belangrijke tip voor de uitgever: waarom op de website bij WinSpelling geen platform maken waarop mensen hun eigen ingetikte woordpakketten en dictees met elkaar kunnen uitwisselen? Het aantal methoden is immers beperkt en het kan enorm tijdsbesparend zijn als niet iedereen op eigen houtje alles moet invoeren.

Een programma dat elke eurocent meer dan waard is!

afdrukken

14:55 Gepost door Lieven Coppens in Eduforce | Permalink | Tags: schrijven, spelling, taal, zorg, remedieren, leerprobleem, spellingprobleem | |

2010.01.16

Spellingchecker - Voor de juiste spelling

Auteur: Nicole Neels
Titel: Spellingchecker - Voor de juiste spelling
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2009
Pagina's: 119 + 28 (handleiding voor de leerkracht)
ISBN-13: -
Prijs: € 24,95 (quantumkorting mogelijk)

spellingcheckerDe Spellingchecker van uitgeverij Eduforce doet meer dan de titel belooft. Het is een geïntegreerde spelling- en schrijfgids. Hij laat de leerlingen toe om zelfstandig correct gespelde en opgebouwde werkstukken af te leveren. Geen spelling om de spelling dus, maar correct spellen met een doel. Geen schrijven-in-het-wilde-weg, maar strategisch schrijven. Voor veel leerlingen maakt dit een wereld van verschil. Minimaal op het vlak van de motivatie. Maximaal op het vlak van het schrijfinzicht.

Het stappenplan gaat uit van vier woordsoorten die gebaseerd zijn op de vier hoofdprincipes waarop de Nederlandse spelling is gebaseerd. Elke woordsoort krijgt een eigen kleur en een pictogram. Het zijn:

  • Het principe van de fonologie of de hoorwoorden (rood).
  • Het principe van de morfologie of de net-als-woorden (geel).
  • Het principe van de regels of de regelwoorden (blauw).
  • Het principe van de etymologie of de weetwoorden (groen).

In de spellingchecker vindt de leerling voor elk van de woordsoorten een aantal bladzijden met de toe te passen strategieën. Deze zijn gemakkelijk te herkennen aan de gekleurde rand. Het eerste blad van elke woordsoort bevat een overzicht van de mogelijke moeilijkheden.

Via de stappen in het schema leren de kinderen om de woorden te analyseren en te groeperen. Ze moeten zich eerst oriënteren op de spellingmoeilijkheid die in het woord zit. Op basis daarvan bepalen ze dan welk strategie ze moeten toepassen om het woord correct te schrijven.

In het kort komt het hier op neer. De leerling spreekt het woord uit en beluistert het. Hij zoekt de moeilijke stukken in het woord op (of zoekt het woord op of vraagt het als hij de moeilijkheid niet weet). Hierna bepaalt hij tot welke woordsoort het hoort. Hij kijkt dan op het eerste blad van elke woordsoort met welk voorbeeldwoord het overeenkomt. Op de aangegeven bladzijde vindt hij dan de juiste schrijfwijze.

Verderop in de spellingchecker vindt de leerling een aantal denkkaarten (met paarse rand). Deze begeleiden hem in het nadenken over specifieke problemen zoals:

  • De open en gesloten lettergreep (gebaseerd op het principe van de klankgroepen).
  • Het schrijven van samenstellingen (tussen -n- of niet).
  • Het schrijven van g of ch.
  • De werkwoordspelling.
  • De codekaart.

Die codekaart is een zeer handig instrument voor leerkracht en leerling. De leerkracht corrigeert immers niet. Hij geeft enkel aan dat de leerling nog eens moet nadenken over wat hij schreef. Deze codes hebben niet alleen te maken op de spelling, maar ook met andere facetten van het schrijven.

Want daar is het om te doen. De spelling te integreren in het stelonderwijs. In de handleiding voor de leerkracht staan de fases van het schrijfproces beschreven:

  • Plannen.
  • Schrijven.
  • Reviseren.

De handleiding biedt een aantal kopieerbladen voor het strategisch schrijven binnen het stelonderwijs:

  • Een stappenplan voor het schrijven van een tekst.
  • Een ontwerpblad voor het schrijven van een tekst.
  • Een schrijfblad voor een verhaaltekst.
  • Een schrijfblad voor een informatieve tekst.
  • Een schrijfblad voor het definitieve schrijfproduct.

Een zesde blad verdient extra aandacht: het blad Tips en Tops. De methodiek gaat er van uit dat de kladversie van een tekst door een medeleerling, het schrijfmaatje, gelezen wordt. Op dit blad geeft hij adviezen (tips) en complimenten (tops). Door deze communicatie over en weer brengen de leerlingen elkaars schrijfproducten op een hoger niveau.

Deze spellingchecker en de daarachter liggende methodiek kun je klassikaal gebruiken voor het spelling- en schrijfonderricht. Hij kan echter ook een krachtig maatje zijn voor leerlingen met ernstige schrijf- en spellingproblemen. Een dergelijke gids stelt het toepassen van dispenserende maatregelen op een verantwoorde manier uit.

Deze spellingchecker kun je naast om het even welk leerplan en methode gebruiken. Dit maakt hem tot een sterk remediëringsmaatje Hij is eveneens een ideale aanvulling op taalmethodes waarbij er te weinig nadruk op het spellingonderwijs ligt. En geloof me, die bestaan!

Zeer warm aanbevolen!

afdrukken

19:31 Gepost door Lieven Coppens in Eduforce | Permalink | Tags: schrijven, spelling, taal, dyslexie, zorg, stellen, remedieren, methodiek, spellingprobleem, strategisch schrijven | |

2008.09.14

Als spelling een kwelling is

Auteur: Anny Cooreman en Marleen Bringmans
Titel: Als spelling een kwelling is. Boek 1: Spelend spellen
Uitgeverij: De Boeck
Plaats: Antwerpen
Jaar: 2007
Pagina's: 166
ISBN-13: 978-90-455-1700-1
Prijs: € 12,40
x x
Titel: Als spelling een kwelling is. Boek 2: Spellen met succes
Uitgeverij: De Boeck
Plaats: Antwerpen
Jaar: 2007
Pagina's: 334
ISBN-13: 978-90-455-1699-8
Prijs: € 15,50
x x
Het pakket  
ISBN-13: 978-11-640-0091-4
Prijs: € 25,70

spellen met successpelend spellenAls spelling een kwelling is bestaat al een hele tijd. De naam is een begrip geworden in het onderwijs. Toch valt het me in de dagelijkse praktijk op dat er nog betrekkelijk veel scholen en leerkrachten zijn die het werk niet kennen en/of gebruiken. Terwijl het een prima pakket is om spellingproblemen te remediëren of zelfstandig aan te pakken, en dit niet alleen op het niveau van het basisonderwijs. De meerwaarde van het boek ligt in het feit dat de aanpak ervan werd toegepast en goed bevonden bij leerlingen van het *Eureka* onderwijs te Kessel-Lo, de school voor begaafde leerlingen met leerstoornissen en structuurproblemen. Kortom, het is een boek dat in elke orthotheek een plaats verdient.

In het eerste boek, Spelend spellen, komen de spellingregels aan bod tot en met het vierde leerjaar. Het is geschreven voor leerkrachten, begeleiders en ouders van leerlingen tot 10 jaar. Zij moeten het kind actief begeleiden doorheen alle onderdelen van het leerproces. In dit boek krijgen de leerlingen de blokkenmethode aangereikt, waarbij de blokken gaandeweg kleiner worden (woorden à lettergrepen of klankgroepen à letters of klanken). Men brengt eerst de basiskennis in verband met de letters en klanken aan om daarna stil te staan bij de eerste spellingregels. Tot slot worden de weetwoorden voor de onderbouw van het basisonderwijs (au/ou, ei/ij, g/ch) aangebracht.

Het tweede boek, Spellen met succes, is bedoeld voor kinderen vanaf 10 jaar, maar kan evengoed gebruikt worden door volwassenen die hun kennis van de spelling willen opfrissen. Het herneemt de basisvaardigheden uit het eerste deel en vult deze aan met nieuwe regels en onthoudwoorden. Concreet komen de volgende onderdelen aan bod:

  • Aanvullende regels over de open en gesloten lettergrepen.
  • Aanvullende regels over afleidingen.
  • Aanvullende regels over samenstellingen.
  • Werkwoordspelling.
  • Weetwoorden.
  • Homofonen (woorden die hetzelfde klinken maar anders geschreven worden (bv. wei, wij).
  • Onthoudwoorden voor zwakke spellers.
  • Onthoudwoorden voor gevorderde spellers.
  • Het juiste gebruik van de hoofdletters.
  • De tussenklanken -s- en -n-.
  • Het juiste gebruik van de leestekens.

Hoewel de begeleider belangrijk blijft bij het aanleren en inoefenen van de regels, is het de bedoeling dat de leerling geleidelijk aan zelfstandig met het boek leert werken. Hierbij nemen het stappenplan en de onthoudfiches een zeer belangrijke plaats in.

Beide boeken eindigen met een uitgebreide wegwijzer die aangeeft hoe er met Als spelling een kwelling is kan gewerkt worden.

afdrukken

17:20 Gepost door Lieven Coppens in De Boeck | Permalink | Tags: remedieren, taal, spelling, basisonderwijs, secundair onderwijs, stimuleren, compenseren, schrijven, zorg | |

2008.02.02

Houvast bij leesproblemen & dyslexie op de basisschool

Auteur: Arga Paternotte (red.)
Titel: Houvast bij leerproblemen & dyslexie op de basisschool. Leidraad voor ouders.
Uitgeverij: Balans
Plaats: Bilthoven
Jaar: 2007 (speciale herziene druk)
Pagina's: 132
SBN-13: 978-90-806-6745-7
Prijs: € 12,95

houvast bij leesproblemen & dyslexie op de basisschoolVoor ouders met een kind met dyslexie is dit een boek dat ze zeker moeten lezen. Zowel in Nederland als Vlaanderen. Omdat ik tot nu toe nog niet veel andere boeken las die leesproblemen en dyslexie zo helder en volledig benaderen vanuit het standpunt van de ouders.

Ouders kunnen, zo blijkt uit het eerste hoofdstuk, wel degelijk het verschil maken voor hun kind met ernstige leesproblemen of dyslexie. Niet alleen door het voortdurend aan te moedigen en te helpen waar nodig, maar ook op drie andere belangrijke gebieden. Eerst en vooral kunnen zij er voor zorgen dat het probleem van hun kind zeer vroeg (al in de fase van het beginnende lezen) ontdekt wordt. Op die manier kan een eventuele leerachterstand vermeden of beperkt worden, evenals een verlies aan zelfvertrouwen. Daarbij kom dat de hersenen op jonge leeftijd nog zeer kneedbaar zijn en indien nodig problemen nog kunnen overwinnen. Verder hebben vader en moeder ook een belangrijke taak bij het bewaken van de hulpverlening.  Alle vormen van hulpverlening moeten immers goed op elkaar afgestemd zijn en blijven. Tot slot zullen de ouders  de belangen van hun kind met dyslexie voortdurend moeten verdedigen. Dit zullen ze des te beter kunnen naarmate ze voldoende en juiste kennis hebben over dyslexie.

Deze kennis wordt onder andere aangereikt in het tweede hoofdstuk van het boek. Dat staat stil bij de omschrijving van het probleem, maar ook bij andere thema's zoals de comorbiditeit met andere stoornissen, dwaalwegen in de behandeling en de verschillende verschijningsvormen van dyslexie, om er maar enkele te noemen.

In de hoofdstukken 4 tot en met 6 wordt het proces van het leren lezen chronologisch behandeld. Hierbij onderscheidt men de volgende leerlingengroepen:

  • groepen 1 & 2  (2e en 3e kleuterklas)
  • groep 3 (1e leerjaar)
  • groep 4 (2e leerjaar)
  • groepen 5 tot en met 8 (3e tot 6e leerjaar)

Men gaat telkens in op de essentie van het leren lezen bij die leeftijdsgroep en hoe die kan getoetst of geobserveerd worden. Daarbij wordt er steeds vermeld wat de school kan doen voor de kinderen met leesproblemen. De school en de ouders krijgen ook tips over de aanpak van het probleem op die leeftijd. In het stuk over leesproblemen in de bovenbouw (groepen 5 tot en met 8) staat men ook nog eens expliciet stil bij de compenserende en dispenserende maatregelen en de dyslexiepas (equivalent aan het Vlaamse gemotiveerde verslag dyslexie). Men heeft er eveneens aandacht voor de emotionele gevolgen van dyslexie.

In het zevende hoofdstuk wordt er expliciet stilgestaan bij de overgang naar het voortgezet (secundair) onderwijs. Er wordt uitgelegd hoe je die overstap als ouder samen met jouw kind kunt voorbereiden en hoe je deze overstap begeleidt.

De hoofdstukken 8 tot en met 10 staan stil bij bepaalde aspecten van de begeleiding van een kind met dyslexie, vanuit het standpunt van de ouders. Deze aspecten zijn:

  • Een open en eerlijke communicatie, zowel naar het kind als zijn (klas-)omgeving toe.
  • Een goede samenwerking met de school.
  • Het stimuleren en bevorderen van het lezen en het leesplezier.

In het laatste hoofdstuk bespreekt men dan een aantal maatregelen en hulpmiddelen die kunnen aangewend worden bij ernstige leesproblemen en dyslexie.

Dit boek munt uit door zijn beknoptheid en zijn volledigheid. In een vlotte stijl worden alle thema's verduidelijkt in een zeer duidelijke taal. Niet alleen een aanrader voor ouders, maar ook voor professionelen die ouders informatie willen geven over ernstige leesproblemen en dyslexie.

afdrukken

15:31 Gepost door Lieven Coppens in Balans | Permalink | Tags: leesprobleem, dyslexie, lezen, schrijven, spelling, taal | |