BOEKetje onderwijs

Eerder op deze boekenblog besprak ik de Ouderhulpkaarten Taal en lezen. Wie de bespreking gelezen heeft, weet waarschijnlijk nog dat ik er zeer enthousiast over was. Deze map kreeg nu een vervolg voor ouders van kinderen van nul tot vier jaar. Ze wil deze ouders ondersteunen bij het stimuleren van de ontwikkeling van hun kind. Laat je hierbij niet misleiden door de gebruikte Nederlandse terminologie: ‘kinderopvang’ en ‘peuterspeelzaal’. In Vlaanderen kunnen deze hulpkaarten zonder problemen meegegeven worden met de ouders van de peuters en kleuters van 2 jaar 6 maanden tot en met 4 jaar en aan de ouders van peuters en kleuters met een (grote) ontwikkelingsachterstand. Daarenboven doen ook de mensen van de verschillende Vlaamse kinderopvangdiensten er hun voordeel mee.

Deze ouderhulpkaarten zijn opnieuw een schot in de roos. De map bestaat uit 18 verschillende kaarten die men kan meegeven met de ouders. Op elke kaart staat een volledig uitgewerkt onderwerp in verband met één van de drie thema’s. Deze thema’s en onderwerpen zijn:

• Sociaal-emotionele ontwikkeling;
• De basis;
• Huilen;
• Scheidingsangst;
• Praten;
• Ongehoorzaamheid;
• Spelen;
• Spelontwikkeling:
• Samen met uw kind;
• Ontwikkeling van spel;
• Spelen met speelgoed;
• De ontwikkeling van de motoriek;
• Bewegen en muziek;
• Buiten spelen;
• Taalontwikkeling:
• De eerste woordjes;
• Voorlezen;
• Spraak- en taalontwikkeling;
• Woordenschat vergroten;
• Begrijpend luisteren;
• Rekenen in taal.

Op de voorzijde van iedere ouderkaart staat nagenoeg altijd hetzelfde:

• Een korte situering met verwijzing naar de leeftijd van het kind;
• Een rubriek ‘Wat je als ouder kunt doen!’ met daarin heel korte en praktische suggesties;
• Een concrete tip in verband met het onderwerp van de kaart.

Op de achterzijde van elke kaart vind je voorbeelden van oefeningen die de ouder met zijn kind kan doen. Ook hier krijg je een concrete tip. Deze heeft dan wel iets te maken met de voorgestelde oefeningen.

De verschillende ouderhulpkaarten vormen samen een coherent geheel, ook al zijn ze perfect los van elkaar te gebruiken. Dit maakt het geheel tot een sterk instrument.

Het is de bedoeling dat de leerkracht een hulpkaart meegeeft met een ouder. Het kan gebeuren dat men dezelfde kaart aan meerdere ouders tegelijk wil doorgeven. Dat is niet direct een probleem. Elk ouderhulpkaart zit vijf keer in de map. Een handige uitleenkaart houdt het geheel overzichtelijk.

Ik kan deze map opnieuw aanbevelen. Niet alleen omwille van de inhoud, maar ook omdat de ouders concreet betrokken worden op de ontwikkeling van hun jonge kind. Ze helpt hen om met bepaalde problemen om te gaan en geeft hen zicht op de ontwikkeling van hun kind. Opnieuw een map die de investering waard is.

Door verveling, gebrek aan structuur en/of niet kunnen spelen, loopt het voor veel kinderen fout op de speelplaats. Het speelkwartier is voor hen niet langer een moment van ontspanning. Sommigen spannen zich enkel in om het speelkwartier te "overleven". Zij staan letterlijk en figuurlijk aan de zijkant toe te kijken. Anderen bouwen spanning op die zich moet ontladen. Zij zijn vaak betrokken bij conflicten en pestsituaties.

Door kinderen te leren spelen en/of speelsuggesties aan te bieden, kun je veel oplossen. Denk maar aan vroeger: je had het "knikkerseizoen", het "tikkertjesseizoen", het "hinkelseizoen", het "touwtje-springen-seizoen" ... ja, bij jongens zelfs het speelse "vechtseizoen" (Waarbij de kemphanen op een enthousiaste opzwepende, "hoi-hoi-hoi"-roepende groep toeschouwers kon rekenen. Tot de leerkracht van dienst hen uit elkaar haalde. Om kort daarna bij weer andere kemphanen hetzelfde te doen.)

Elk seizoen startte op een min of meer willekeurig moment en duurde tot een ander "seizoen" de bovenhand kreeg. De leerlingen gaven zelf structuur aan hun "speeltijd". Kinderen van nu leven in een nagenoeg eeuwigdurend "beeldschermseizoen". Ze verleren snel het echte spelen.

De oplossing van Jos Dohle is even creatief als doeltreffend: leer alle kinderen opnieuw te spelen. Geef hen suggesties waarmee ze meteen aan de slag kunnen. Hij koos voor een kaartspel. Omdat hiermee verschillende kinderen tegelijk aan de slag kunnen. Ze kiezen een spel en krijgen op de kaart meteen alle noodzakelijke informatie. En kunnen dus onmiddellijk spelen.

Het kaartspel bestaat uit 4 soorten spelen die gemakkelijk aan de kleur van de kaart en het bijbehorende symbool te herkennen zijn:

• 8 balspelen;
• 8 tikspelen;
• 8 groepspelen;
• 8 overige spelen.

Op elke kaart staat slechts één spel beschreven. Elke kaart heeft dezelfde rubrieken:

• hoe speel je het spel;
• wat heb je er voor nodig;
• met hoeveel speel je het spel;
• hoe maak je het spel eenvoudiger;
• hoe maak je het spel moeilijker.

Dit kaartspel biedt de leerkracht heel veel mogelijkheden om zijn leerlingen aan het spelen te krijgen. Hij kan kinderen niet alleen vrij laten kiezen uit het aanbod van de kaarten. Hij kan ook "speelseizoenen" introduceren door enkel een soort kaarten aan te bieden. Of hij kan minder speelvaardige kinderen motiveren toch mee te doen door de gemakkelijke variant te laten spelen. Of "niveaugroepjes" maken waardoor zowel de motorische zwakke als sterke leerlingen ook op de speelplaats aan hun trekken komen. Tegelijk bewaakt hij hiermee het sociale en emotionele welzijn van elke leerling. En stimuleert hij de spelontwikkeling van alle leerlingen in het basisonderwijs.

Jos Dohle is een Nederlandse groepsleerkracht (klastitularis). Hij specialiseerde zich als motorisch remedial teacher.

Een kaartspel dat in elke klas moet aanwezig zijn!