2016.03.17

Ik leer een woord

Auteur: Marja Borgers
Titel: Ik leer een woord
Woordenschatspeel-, leer- en voorleesboek voor jonge kinderen
Uitgeverij: Garant
Plaats: Antwerpen|Apeldoorn
Jaar: 2015
Pagina's: 136
ISBN-13: 978-90-441-3327-1
Prijs: € 23,-

ik leer een woord - woordenschatspeel-, leer- en voorleesboek voor jonge kinderenEen goede woordenschat is een heel belangrijke voorwaarde om het op school goed te kunnen doen. Kinderen die om een bepaalde reden met een beperkte woordenschat aan de onderwijsstartlijn komen, krijgen vaak heel snel problemen bij het leren lezen en later eveneens bij het begrijpend lezen.  Marja Borgers heeft dit fenomeen zeer goed beschreven in de inleiding van dit boek:

Veel kinderen hebben te maken met een taalachterstand. Deze achterstand kan verschillende oorzaken hebben, waaronder een (taal)ontwikkelingsstoornis, meertaligheid of een gebrekkig taalaanbod uit de omgeving. Een taalachterstand kan zich manifesteren in diverse domeinen van de taal, zoals in de ontwikkeling van klanken, woorden en zinnen. Vaak is er bij taalachterstand sprake van een woordenschatachterstand oftewel een (te) kleine woordenschat in relatie tot de leeftijd van de kinderen. Een te kleine woordenschat leidt tot een beperkt taalbegrip en brengt het risico met zich mee dat kinderen ook een achterstand ontwikkelen in het lezen, met alle gevolgen van dien. Het is daarom zinvol om de woordenschat bij kinderen te vergroten.

Daarbij komt nog het feit dat het hier niet gaat over om het even welke woordenschat, maar wel over een goede basis- en schooltaalwoordenschat. De introductie van de nieuwe AVI-procedure, en meer bepaald één onderdeel daarvan (de Cito-toets Leestechniek), heeft mij geleerd dat veel kinderen juist over die woordenschat struikelen. Het is volgens mij dan ook belangrijk – en dit zeg ik niet voor het eerst – dat we in de kleuterjaren het occasionele en vaak willekeurige woordenschatonderwijs vervangen door een systematisch ingepland onderwijs gericht op die basis- en schoolwoorden-schat. Ook in het kader van de kansenbevordering is dit essentieel.

Het boek van Marja Borgers komt hier volledig aan tegemoet en kan gebruikt worden door ouders, leerkrachten en professionele begeleiders. Ook al heeft het niet de pretentie om alle woorden aan te brengen die een kind moet beheersen in het eerste leerjaar, geeft het alvast een sterke aanzet om de betekenis van woorden achterna te gaan. Hiervoor zijn ook de werkvormen uit het boek zorgvuldig gekozen: ze zijn allemaal gebaseerd op deskundige inzichten in verband met de manier waarop men het beste de betekenis van woorden aanleert. Bovendien krijgt de gebruiker duidelijk uitgelegd wat de uitgangspunten zijn bij dit boek en hoe hij bijgevolg met de woorden uit dit boek aan de slag moet. De woorden in dit boek zijn georganiseerd rond een zestigtal zinvolle thema’s. Een willekeurige greep uit deze thema’s geeft ons bijvoorbeeld: Het lichaam en de zintuigen, Op reis, Praten en vertellen, Op avontuur in de natuur, Stilzitten is moeilijk, Lezen en schrijven en Klusjes rond het huis.

Ik mag zeker niet vergeten te vermelden dat het boek een zeer kindvriendelijke uitstraling heeft dankzij de kleurrijke afbeeldingen en grafische voorstellingen die allemaal in dienst staan van het ultieme doel: de woordenschat van kinderen vergroten. Het is dan ook heel belangrijk dat de gebruiker de rubriek Inhoud van dit boek op bladzijde 9 zeer grondig leest.

Ik zou wensen dat men dit boek tot verplichte literatuur maakt voor elke kleuterleerkracht en elke leerkracht van het eerste leerjaar (voor Nederland: groepen 1 tot en met 3) en de ouders begeleidt bij het gebruik ervan. Een van de zinvolste boeken die ik de afgelopen tijd in verband met woordenschatonderwijs onder handen kreeg.

afdrukken

16:16 Gepost door Lieven Coppens in Garant | Permalink | Tags: taal, taalbegrip, taalontwikkeling, taalvaardigheid, taalverwerving, woordenschat | |

2013.11.17

Woordenschatonderwijs, meer dan woorden leren

Auteur: Tessa de Width, Maartje Visser & Hans Puper
Titel: Woordenschatonderwijs, meer dan woorden leren
Uitgeverij: CPS
Plaats: Amersfoort
Jaar: 2013
Pagina's: 160
ISBN-13: 978-90-6508-654-9
Prijs: € 28,90

woordenschatonderwijs, meer dan woorden lerenMen is het er meer en meer over eens. Het onderwijs mag het aanleren van woordenschat niet langer stiefmoederlijk behandelen. De afgelopen jaren is men heel goed gaan beseffen dat de woordenschatkennis van een kind een belangrijke voorspellende factor is voor zijn of haar succes bij het leren technisch en begrijpend lezen. Het aanbrengen van nieuwe woorden mag dan ook niet langer occasioneel gebeuren. Een structureel verankerde systematiek is hier geboden. Waarom? Omdat er zo veel van afhangt. Leerlingen met een uitgebreide en gedifferentieerde woordenschat communiceren beter en verwerven gemakkelijker nieuwe kennis. Vandaag worden we trouwens allemaal voortdurend met (nieuwe) woorden geconfronteerd. Om in deze kennismaatschappij te blijven functioneren, moeten we ons deze woorden snel en op een goede manier eigen (kunnen) maken. Dit boek wil bij deze opdracht een gids zijn.

De boodschap van de auteurs is je al meteen na het lezen van het eerste hoofdstuk duidelijk: woordenschatonderwijs is zoveel meer dan het uit het hoofd leren van lijstjes van woorden met hun betekenis. Daarbij maakt het aan de limiet niet uit of het nu over Nederlandse woorden gaat of woorden van een vreemde taal. Goed woordenschatonderwijs steunt volgens hen op drie belangrijke pijlers:

  1. nieuwe woorden leren en gebruiken;

  2. strategieën leren om de betekenis van nieuwe woorden te ontdekken;

  3. opmerkzaam zijn voor nieuwe woorden en gemotiveerd zijn om de eigen woordenschat voortdurend uit te breiden.

Deze drie pijlers worden in het eerste hoofdstuk geïntroduceerd samen met de visie van de auteurs op effectief en opbrengstgericht woordenschatonderwijs. Het begrip opbrengstgericht heeft op zich zijn intrede nog niet gedaan in het Vlaamse onderwijs. Het houdt in dat men systematisch en doelgericht werkt aan het verbeteren van de leerprestaties van de leerlingen. In het tweede hoofdstuk leggen de auteurs uit op welke manier onze hersenen nieuwe woorden leren en onthouden. Ze geven gelijk aan welke gevolgen dit heeft voor de didactiek van het woordenschatonderwijs.

In de hoofdstukken drie tot en met vijf werken de auteurs telkens een van de pijlers van het woordenschatonderwijs uit. Aan de hand van talrijke tips, opdrachten en voorbeelden komt elke pijler op een niet mis te verstane manier tot leven. Wie dit boek met enige terughoudendheid begon te lezen omwille van de ‘theoretische’ titel, zal deze dan ook bij het lezen van deze hoofdstukken heel snel laten varen. Hoe je deze pijlers introduceert, is het onderwerp voor het zesde hoofdstuk.

Het zevende hoofdstuk verdient in deze bespreking een speciale vermelding onder de vorm van een afzonderlijke paragraaf. De auteurs geven immers een ferme aanzet voor de transfer van de drie woordenschatpijlers naar het moderne vreemde talenonderwijs. Hierdoor wordt het boek ook een referentiewerk voor het secundair onderwijs. Dit hoofdstuk zorgt er voor dat het een goed boek werd met een schitterende finale.

Rest me nog het uitgangspunt van dit boek in de verf te zetten: alle leerkrachten in basis- en secundair onderwijs moeten aandacht besteden aan woordenschat en samen zorgen voor een doorgaande lijn in het woordenschatonderwijs. Alleen al door deze uitspraak verdient dit boek het predicaat Naslagwerk met karakter.

naslagwerk met karakter.pngafdrukken

20:14 Gepost door Lieven Coppens in CPS | Permalink | Tags: taal, taalbegrip, taalontwikkeling, taalvaardigheid, taalverwerving, vreemde taal, vreemdetalenonderwijs, woordenschat | |

2013.03.24

Gijs het sterke paard

Auteur: Annemieke Bastiaans
Titel: Gijs het sterke paard
Logopedisch prentenboek met mondmotorische oefeningen, picto-zinnen, liedjes en taaldenkvragen
Uitgeverij: Voice Joy (info@voicejoy.nl)
Plaats: Utrecht
Jaar: 2013
Pagina's: 32
ISBN-13: -
Prijs: € 9,90 + verzendkosten

gijs het sterke paard - logopedisch prentenboek met mondmotorische oefeningen, picto-zinnen, liedjes en taaldenkvragenAls mensen afstand nemen van de cultuur van de middelmatigheid en, in plaats van eindeloos en onproductief te emmeren over de problemen waarvoor ze zich gesteld zien, zelf op zoek gaan naar oplossingen voor die problemen en ze ook vinden, dan moet je die een steuntje in de rug geven. Met deze recensie wil ik dat doen voor de crea-logo-muzika-tieve duizendpoot Annemieke Bastiaans. Haar logopedisch prentenboek, Gijs het sterke paard, is voornamelijk ontstaan doordat ze merkte dat haar leerlingen meer behoefte hadden aan het visualiseren van een verhaal. Annemieke is als logopediste verbonden aan een school voor Zeer Moeilijk Lerende Kinderen (ZMLK) waar ze werkt met leerlingen met autisme en het Downsyndroom. Wie het boekje doorneemt, zal al gauw merken dat het ook uitermate geschikt is voor kinderen uit het reguliere onderwijs, vooral kleuters uit de tweede en derde kleuterklas (groep 1 en groep 2).

Dat het boekje meer is dan het zoveelste veredelde logopedische werkschrift, merk je aan het feit dat Annemieke er een totaalprogramma heeft van gemaakt dat gekoppeld is aan een half uur durende crea|c|tieve voorstelling. Zowel in dit boekje als in de voorstelling komen verschillende logopedische behandelingsdomeinen aan bod:

  • taalstimulering;
  • taalbegrip;
  • mondmotorische oefeningen;
  • klank-letterkoppeling en articulatie.

Zelf ben ik veel bezig met begrijpend lezen en begrijpend luisteren. Ik was dan ook meer dan aangenaam verrast door de denkvragen op vier niveaus die Annemieke bij het verhaal voorziet. De vier niveaus zijn:

  • herkennen;
  • herinneren;
  • opzoeken;
  • voorspellen.

Een prima voorbereiding op de strategieën voor begrijpend lezen die kinderen later zullen aangeleerd krijgen.

Achteraan in dit prentenboek legt Annemieke onderdeel per onderdeel uit hoe je het kunt gebruiken. Bovendien kun je ook nog terecht op (http://www.voicejoy.nl/home/10) waarop je meer informatie en materialen vindt die bij het boekje horen.

Een ding is zeker. Wie op de website een kijkje neemt, zal zien dan Annemieke een aanstormend talent is. Dat ze dit talent ook in dienst stelt van de kinderen met speciale onderwijsnoden, is meer dan een vermelding waard.

afdrukken

22:08 Gepost door Lieven Coppens in Eigen beheer | Permalink | Tags: articulatie, logopedie, mondmotoriek, taal, taalbegrip, taalstimulering | |