2013.10.12

MiniMaal MaxiTaal

Auteur: VoorrangsBeleid Brussel - OnderwijsCentrum Brussel
Titel: MiniMaal MaxiTaal
Een boek vol talige tips bij routines in de onthaalklas en eerste kleuterklas
Uitgeverij: Garant
Plaats: Antwerpen/Apeldoorn
Jaar: 2012
Pagina's: 118
ISBN-13: 978-90-441-2921-2
Prijs: € 29,50

minimaal maxitaal - een boek vol talige tips bij routines in de onthaalklas en eerste kleuterklasHoe kun je de taal van de peuters en jongste kleuters stimuleren? Dit is de centrale vraag waarrond dit boekje is geschreven. Het antwoord op deze vraag is, hoe eigenaardig dit ook klinkt, even verrassend als vanzelfsprekend: gebruik de steeds weerkerende activiteiten waar niemand nog bij stilstaat als kweekbodem. Deze activiteiten zijn:

  • het verwelkomen en afscheid nemen;
  • het zich verplaatsen op school;
  • het aan- en uittrekken van de jassen;
  • het naar het toilet gaan;
  • het wassen van de handen;
  • het opruimen;
  • het snuiten van de neus;
  • het leegmaken en vullen van de schooltas;
  • het eten en drinken.

Door er bewust, doelgericht, betekenisvol en talig mee om te gaan, kan men de taal van de kleuters een positieve impuls geven.

In het eerste deel van dit boek omschrijven de auteurs het begrip ‘routine’ in al zijn aspecten. Deze omschrijving gaat immers veel verder dan het definiëren van het begrip alleen. De routines krijgen ook hun plaats in de gestructureerde wereld van de school en in hun gelijkenissen en verschillen met dezelfde routines uit de thuisomgeving. Tegelijk waarderen de auteurs de kleuterschool terecht als dé fundamentlegger voor de verdere schoolloopbaan. Waarmee ze meteen ook het belang ervan benadrukken. Verder leggen de auteurs in het eerste deel het verband tussen de routines en de ontwikkelingsbehoeften van de peuters en jongste kleuters en het verband tussen routines en taal. Het belang van dit laatste verband blijkt overduidelijk uit het volgende citaat:

Routines op school kunnen cruciale taalleermomenten zijn, omdat de kleuters tijdens deze momenten aan het handelen zijn, omdat ze een hele dag door voorkomen op school, aansluiten bij de behoeften van de kleuters en dikwijls worden herhaald. Aangezien ze na enige tijd herkenbaar worden voor de kleuters, kunnen ze voor een veilig gevoel zorgen en worden ze ideale momenten om in interactie en communicatie te gaan met de kleuters (blz.27).

In deze interactie en communicatie kan de kleuterleidster een relevant taalaanbod doen en feedback geven op het taalgebruik van de kinderen. Want ook omwille van de spreekkansen die deze routines aan de kinderen geven, zijn ze belangrijk. Tot slot van het eerste deel tonen de auteurs aan dat door de gemeenschappelijke zorg (en bezorgdheid) over deze routines, ook de ouders van dichtbij bij het schoolgebeuren kunnen betrokken worden.

In het tweede deel van het boek worden de hierboven opgesomde routines een voor een uitgewerkt, telkens op min of meer dezelfde manier:

  • de routine wordt onder de loep genomen;
  • men doet een aanbod van extra stimulerende taalimpulsen;
  • men geeft suggesties voor het taalaanbod, de spreekkansen en/of de feedback;
  • men geeft aan wat het ‘aandeel’ van de ouders kan zijn.

Talrijke dagboekfragmenten illustreren de verschillende delen van dit boek en maken het, samen met het goed uitgekozen fotomateriaal, zeer levendig.

Een prachtig en inspirerend boek!

afdrukken

22:40 Gepost door Lieven Coppens in Garant | Permalink | Tags: kleuteronderwijs, kleuters, ouders, peuters, taal, taalontwikkeling, taalstimulering, taalverwerving | |

2013.03.24

Gijs het sterke paard

Auteur: Annemieke Bastiaans
Titel: Gijs het sterke paard
Logopedisch prentenboek met mondmotorische oefeningen, picto-zinnen, liedjes en taaldenkvragen
Uitgeverij: Voice Joy (info@voicejoy.nl)
Plaats: Utrecht
Jaar: 2013
Pagina's: 32
ISBN-13: -
Prijs: € 9,90 + verzendkosten

gijs het sterke paard - logopedisch prentenboek met mondmotorische oefeningen, picto-zinnen, liedjes en taaldenkvragenAls mensen afstand nemen van de cultuur van de middelmatigheid en, in plaats van eindeloos en onproductief te emmeren over de problemen waarvoor ze zich gesteld zien, zelf op zoek gaan naar oplossingen voor die problemen en ze ook vinden, dan moet je die een steuntje in de rug geven. Met deze recensie wil ik dat doen voor de crea-logo-muzika-tieve duizendpoot Annemieke Bastiaans. Haar logopedisch prentenboek, Gijs het sterke paard, is voornamelijk ontstaan doordat ze merkte dat haar leerlingen meer behoefte hadden aan het visualiseren van een verhaal. Annemieke is als logopediste verbonden aan een school voor Zeer Moeilijk Lerende Kinderen (ZMLK) waar ze werkt met leerlingen met autisme en het Downsyndroom. Wie het boekje doorneemt, zal al gauw merken dat het ook uitermate geschikt is voor kinderen uit het reguliere onderwijs, vooral kleuters uit de tweede en derde kleuterklas (groep 1 en groep 2).

Dat het boekje meer is dan het zoveelste veredelde logopedische werkschrift, merk je aan het feit dat Annemieke er een totaalprogramma heeft van gemaakt dat gekoppeld is aan een half uur durende crea|c|tieve voorstelling. Zowel in dit boekje als in de voorstelling komen verschillende logopedische behandelingsdomeinen aan bod:

  • taalstimulering;
  • taalbegrip;
  • mondmotorische oefeningen;
  • klank-letterkoppeling en articulatie.

Zelf ben ik veel bezig met begrijpend lezen en begrijpend luisteren. Ik was dan ook meer dan aangenaam verrast door de denkvragen op vier niveaus die Annemieke bij het verhaal voorziet. De vier niveaus zijn:

  • herkennen;
  • herinneren;
  • opzoeken;
  • voorspellen.

Een prima voorbereiding op de strategieën voor begrijpend lezen die kinderen later zullen aangeleerd krijgen.

Achteraan in dit prentenboek legt Annemieke onderdeel per onderdeel uit hoe je het kunt gebruiken. Bovendien kun je ook nog terecht op (http://www.voicejoy.nl/home/10) waarop je meer informatie en materialen vindt die bij het boekje horen.

Een ding is zeker. Wie op de website een kijkje neemt, zal zien dan Annemieke een aanstormend talent is. Dat ze dit talent ook in dienst stelt van de kinderen met speciale onderwijsnoden, is meer dan een vermelding waard.

afdrukken

22:08 Gepost door Lieven Coppens in Eigen beheer | Permalink | Tags: articulatie, logopedie, mondmotoriek, taal, taalbegrip, taalstimulering | |

2011.10.08

Handboek taalbeleid basisonderwijs

Auteur: Van den Branden Kris
Titel: Handboek taalbeleid basisonderwijs
Uitgeverij: Acco
Plaats: Leuven/Den Haag
Jaar: 2010
Pagina's: 298
ISBN-13: 978-90-334-7928-1
Prijs: € 30,-

handboek taalbeleid basisonderwijsOp school een coherent taalbeleid voeren is geen nattevingerwerk. De centrale vraag hierbij is hoe je de taalontwikkeling van alle kleuters en leerlingen kunt stimuleren. En hoe je de verschillende snelheden die deze kinderen er op na houden, kunt beantwoorden met een gepast aanbod. Dat het niet kan lukken met een amalgaam van informele afspraken en verwachtingen, is iedereen wel duidelijk. Een goed taalbeleid ligt vast in een formeel taalbeleidsplan dat rekening houdt met de onderwijsbehoeften van de leerlingen en de ondersteuningsbehoeften van de leerkrachten. Alle leden van het schoolteam moeten dit plan immers willen en kunnen uitvoeren.

In het voorwoord betoogt Kris Van den Branden dat taalbeleid doelgericht, taalgericht, structureel, strategisch, schoolspecifiek en coherent is en ontstaat in samenwerking en dialoog met zoveel mogelijk leden van het schoolteam. Hij slaagt er bovendien in dit allemaal samen te vatten in één definitie (blz.11):

Taalbeleid is de structurele en strategische poging van een schoolteam om de onderwijspraktijk aan te passen aan de taalleerbehoeften van de leerlingen met het oog op het bevorderen van hun algehele ontwikkeling en het verbeteren van hun onderwijsresultaten.

Alle begrippen die hij hierin gebruikt, legt hij haarfijn uit. Al gauw is het de lezer dan ook duidelijk dat deze definitie een meerlagig en cyclisch model in zich verbergt. Meerlagig omdat het verder gaat dan het niveau van de individuele leerling, cyclisch omdat het gaat over een zichzelf evaluerend en zichzelf verbeterend model.

In het eerste deel van het boek komen de bouwstenen van een taalbeleid aan bod. Je leert dat de doelen op leerlingniveau (lees: de ontwikkelingsdoelen en eindtermen) de richtingaanwijzers voor de leerkracht zijn en blijven om in te kunnen spelen op de wel heel veel verschillende taalnoden van alle leerlingen. Je leert hoe je niet alleen aan de taalontwikkeling van de leerlingen in de lagere school kunt werken, maar ook dat het werken aan de taalontwikkeling van peuters en kleuters het beste gebeurt in een krachtige taalleeromgeving. Kris Van den Branden legt op een praktische manier uit hoe je dat doet. Op het moment dat je dit alles hebt doorgenomen, kom je al terecht in het vijfde hoofdstuk. Hier geeft de auteur duidelijke richtlijnen om de steeds moeilijker wordende instructietaal in vakken zoals wereldoriëntatie, wiskunde en muzische vorming toch toegankelijk te houden. Concreet krijgt de lezer hier een antwoord op de vraag hoe hij bewust kan omgaan met de moeilijkheid van de schooltaal in alle leergebieden en hoe hij de taalontwikkeling van de leerlingen in alle activiteiten kan bevorderen. In het zesde hoofdstuk gaat de auteur in op de vraag naar het wat, waarom en hoe van het evalueren van de taalontwikkeling.

Alvorens dit eerste deel af te sluiten, gaat Kris Van den Branden nog in op twee specifieke thema’s: het omgaan met meertaligheid en het betrekken van de ouders en de buurt bij het taalbeleid van de school. Dit zijn twee visiehoofdstukken die zich hier maar zeer moeilijk laten samenvatten. Lezen dus.

Het tweede deel staat in het teken van de processen die een taalbeleid draaiende houden. In het negende hoofdstuk legt de auteur uit hoe je als school een beginsituatieanalyse maakt op het niveau van de individuele leerling, de klas en de school. Deze analyse heb je nodig om het taalbeleidsplan, zoals beschreven in het tiende hoofdstuk van dit boek, te kunnen schrijven. In het elfde en laatste hoofdstuk leer je dan hoe je dit taalbeleidsplan uitvoert en evalueert.

Handboek taalbeleid basisonderwijs is een boek dat je best tweemaal leest. Laat voldoende tijd tussen de eerste en de tweede lezing en laat elke keer de inhoud onbevooroordeeld op jou inwerken. Alleen op deze manier smaak je de volledige rijkdom van dit werk. Je snapt dan ook waarom dit boek geen ondertitel kreeg. Deze zou de lezer zeker misleiden.

afdrukken

09:00 Gepost door Lieven Coppens in Acco | Permalink | Tags: basisonderwijs, kleuteronderwijs, lager onderwijs, taal, taalbeleid, taalontwikkeling, taalstimulering | |

2010.08.29

VoorSprong - Spelenderwijs woorden leren

Auteur: Lienke van Dijk & Cobi Visser
Titel: VoorSprong - Spelenderwijs woorden leren op school en thuis
Website: CPS
Plaats: Amersfoort
Jaar: 2009
Pagina's: Activiteitenboek: 216
Ringkalender: 18
ISBN-13: 978-90-6508-614-3
Prijs: € 42,50

voorsprong - spelenderwijs woorden leren op school en thuisVoorSprong is een speelleerpakket. De Nederlandse Stichting voor landelijk onderwijs aan varende kleuters ontwikkelde deze methodiek waarbij ouders en school intensief samenwerken. De ouders geven hun kind les aan boord met behulp van het materiaal van de Stichting. Daarbij kunnen zij rekenen op een mentor voor de ondersteuning. Deze vorm van onderwijs werkt. Onderzoek wees dit uit.

Het pakket stimuleert de ontwikkeling van peuters door hun woordenschat uit te breiden. Dit gebeurt op een betekenisvolle manier door kernwoorden in een herkenbare en zinvolle context aan te bieden en aan te leren. Daarvoor creëert het een rijke leeromgeving. Ik citeer uit het activiteitenboek:

VoorSprong gaat uit van het principe van betekenisvol leren. Dit houdt in dat woorden in een herkenbare en zinvolle context worden aangeboden en aangeleerd. Zo wordt aangesloten bij het gegeven dat leren betekenis moet hebben, relevant en functioneel moet zijn. Uitgaan van betekenisvolle leersituaties en een rijke leeromgeving, maakt dat kinderen ook willen ontdekken en leren.
In VoorSprong worden kinderen op een volwaardige manier betrokken bij hun eigen leerproces. Ook dit gebeurt in levensechte situaties, passend bij hun eigen belevingswereld. Daarbij wordt ruimte geboden aan het gegeven dat situaties vanuit meerdere invalshoeken benaderd kunnen worden. Overleg, samenwerking en interactie krijgen in alle activiteiten daadwerkelijk gestalte, waarbij ook de reeds aanwezige kennis geïntegreerd wordt in de nieuwe leerstof (blz.216).

In het programma komen 8 thema’s aan bod. Aan elk thema wordt er vier weken gewerkt. Daarna volgt er telkens een vijfde “checkweek”. Hierin gaat men na of de kinderen zich de aangebrachte woordenschat eigen hebben gemaakt. De ringkalender bevat voor elk van deze thema’s een praatplaat voor de kinderen en de lijst met kernwoorden per thema. De kalender kan zo opgezet worden dat de peuter de praatplaat ziet en de ouder de kernwoordenkaart. De thema’s zijn:

  • ik
  • eten en drinken
  • gezond en ziek
  • dieren
  • boodschappen
  • op stap
  • feest
  • naar school

Elk thema begint als het ware met een didactisch moment voor de ouders. Hierin geven de auteurs op een eenvoudige wijze een stukje theoretische, pedagogische en/of didactische achtergrond. In gewone taal helpen ze hen op weg. Hierdoor overstijgt VoorSprong het “oefenen om te oefenen”.

Per thema vind je in het activiteitenboek 20 verschillende activiteiten. Elke activiteit is op dezelfde manier uitgewerkt:

  • Wat heb je nodig: Een overzicht van het benodigde materiaal en de aan te brengen woorden.
  • Wat kun je doen: Een duidelijke omschrijving van de activiteiten met concrete aanpaktips.
  • Samen praten: Een overzicht van de sleutelzinnen die in het spel moeten verwerkt worden met in een kader opnieuw een aantal aandachtspunten voor de begeleidende ouder.

Bij elk thema zijn er enkele noodzakelijke bijlagen en een woordenwijzer voor de evaluatie van de vijfde week. Hoe deze moet gebeuren, staat stap voor stap uitgelegd in het activiteitenboek. Belangrijk is dat elke woordenwijzer aangeeft hoeveel woorden de peuter effectief moet beheersen. Dit komt neer op minimaal 80% van de aangebrachte woorden. Soms is er extra materiaal nodig. Dat kun je vinden op de website Zelf les geven.

Gemaakt voor kinderen van binnenschippers, biedt dit programma heel wat perspectieven om zowel binnen als buiten de kleuterschool te gebruiken voor taalarme en/of taalzwakke kinderen. Het kan dus zeker ook gebruikt worden voor kinderen die het Nederlands niet als moedertaal hebben. De meerwaarde van het programma ligt in het feit dat het fonemisch bewustzijn van de kinderen enorm ontwikkeld wordt. Dit is zeer belangrijk om later met succes te leren lezen.

Voor de Vlaamse scholen die in de 2e en 3e kleuterklas al met de map Fonemisch bewustzijn van het CPS werken, geef ik graag nog een suggestie. VoorSprong is een ideaal pakket om ook in de eerste kleuterklas op een leuke manier aan taalstimulering te doen. Het is de extra investering meer dan waard. Dit materiaal beveel ik zeker aan voor de opleiding tot kleuterleerkracht!

De boeken van uitgeverij CPS worden in België verdeeld door uitgeverij Abimo.

afdrukken

2008.04.27

Taalontwikkeling en taalstimulering van peuters en kleuters

Auteur: Sieneke Goorhuis-Brouwer
Titel: Taalontwikkeling en taalstimulering van peuters en kleuters
Uitgeverij: SWP
Plaats: Amsterdam
Jaar: 2007
Pagina's: 104
ISBN-13: 978-90-6665-877-6
Prijs: € 27,50

taalontwikkeling en taalstimulering van peuters en kleutersDe taalverwerving van een mens situeert zich voor het grootste deel in de periode tussen zijn geboorte en de leeftijd van 5 jaar. Daarom is het voor iedereen die beroepsmatig met deze kinderen werkt - en niet in het minst voor de peuter- en kleuterjuf - belangrijk dat hij zicht heeft op dit proces. Enkel op die manier kan er tijdig ingegrepen worden als er iets mis dreigt te gaan.

Dit boek is dan ook een prima studieboek voor iedereen die met kinderen in de leeftijd van 0 tot 5 jaar werkt.  In de eerste drie hoofdstukken wordt de evolutie van de taalontwikkeling op verschillende leeftijden besproken. Het eerste hoofdstuk legt uit hoe in de babyperiode het kind wordt voorbereid op het spreken. Belangrijke aspecten hiervan zijn het luisteren en kijken. Het luisteren laat toe dat het kind de melodie en de klanken van de taal leert kennen.  Het kijken is dan weer een belangrijke factor omdat het kind bijvoorbeeld veel plezier haalt uit het bekijken van de afbeeldingen uit een voorleesboek. Speciale babyboekjes die bijvoorbeeld knisperen zijn ook van belang omdat het kind ze kan voelen, horen en manipuleren.

Het tweede hoofdstuk gaat dieper in op de taalontwikkeling van de peuter en hoe die nog verder kan gestimuleerd worden. Hier komen het eenwoordstadium, het tweewoordstadium en de differentiatiefase aan bod. Aan de hand van heel veel concrete voorbeelden van deze peutertaal heeft de lezer zeer snel door waarover het gaat. Voor elk van deze stadia wordt ook aangegeven hoe de taal concreet kan gestimuleerd worden. Ook hier leiden de vele voorbeelden tot een beter begrip.

De taalontwikkeling van de kleuters is de kern van het derde hoofdstuk.Aan bod komen de ontwikkeling van het grammaticale systeem, de integratie van taal en denken, de spraakmotorische verfijning en de vloeiendheid van spreken. Ook hier krijg je naast de meer theoretische uitleg een pak concrete tips en adviezen om de taal verder te stimuleren.

Het boek Taalontwikkeling en taalstimulering van peuters en kleuters heeft een grote didactische waarde, niet in het minst door de ingesloten DVD die toelaat het taalverwervingsproces doorheen de verschillende leeftijden te volgen en die de minimumnormen voor de verschillende leeftijden nog eens extra benadrukt.

De boeken van uitgeverij SWP worden in België verdeeld door uitgeverij Epo.

afdrukken

12:49 Gepost door Lieven Coppens in SWP | Permalink | Tags: taal, taalontwikkeling, taalstimulering, peuters, kleuters, ontwikkeling, taalverwerving | |